Tản Mạn Về Ngày Lễ Tạ Ơn - Thanks Giving Ceremony

 

Đối với các quốc gia dân chủ tự do nhân bản còn quý trọng Tình Người thì Ngày Lễ Tạ Ơn hằng năm được cả nước tưng bừng chào đón nơi Thánh Đường, các địa điểm công cộng hoặc tư gia với những con gà Tây to tướng hấp dẫn. Ngày Lễ Tạ Ơn còn được gọi là Ngày Cộng Hòa Thỗ Nhĩ Kỳ. 

Lễ Tạ Ơn được nhiều quốc gia trên thế giới long trọng tổ chức như: 

Canada, Mỹ, Pháp, Hòa Lan, Đức, Ý, Tây Bán Nhà, Bỉ, Úc, Grenada…trong những ngày khác nhau: 

 - Canada (ngày Monday thứ hai của tháng 10) 

 - Mỹ và Ba Tây (ngày Thursday thứ tư của tháng 10) 

 - Đức (ngày Sunday đầu tiên của tháng 10) 

 - Đảo Norfolk (Úc-Ngày Wednesday cuối cùng của tháng 11) 

 - Liberia (ngày Monday đầu tiên của tháng 10) 

 - Saint Lucia (ngày Monday đầu tiên của tháng 10) 

 Lễ Tạ Ơn bắt đầu như một ngày tạ ơn cho những phước lành mà Ơn Trên ban cho mùa màng viên mãn của năm trước. Các ngày lễ hội được đặt tên tương tự ở Đức và Nhật Bản. Mặc dù Lễ Tạ ơn có nguồn gốc lịch sử từ truyền thống tôn giáo và văn hóa, nhưng từ lâu nó đã được tổ chức như một ngày lễ thế tục. Những lời cầu nguyện cảm tạ và những nghi lễ tạ ơn đặc biệt phổ biến trong hầu hết các tôn giáo sau vụ mùa và vào những thời điểm khác nhau. Lịch sử của ngày lễ Tạ Ơn ở Bắc Mỹ bắt nguồn từ truyền thống Anh có từ thời Cải Cách Tin Lành. Nó cũng có các khía cạnh của lễ hội thu hoạch, mặc dù vụ thu hoạch ở New England diễn ra tốt đẹp trước ngày cuối tháng 11, ngày lễ Tạ ơn hiện đại được cử hành. 

Theo truyền thống Anh Quốc, những ngày Lễ Tạ Ơn đặc biệt đã trở nên quan trọng trong cuộc Cải Cách nước Anh dưới triều đại vua Henry VIII và phản ảnh lớn lao đối với các ngày lễ theo lịch Công Giáo. Trước năm 1536, có 95 ngày lễ của các Thánh Đường, cộng với 52 ngày Chủ nhật, khi mọi người bắt buộc phải đến Nhà Thờ và bỏ dở công việc và đôi khi còn phải trả tiền cho những lễ kỷ niệm đắt tiền. Cuộc cải cách năm 1536 đã giảm số ngày lễ của Giáo hội xuống còn 27, nhưng một số người Thanh Giáo (Công Giáo Cải Cách) muốn loại bỏ tất cả các ngày lễ của Giáo Hội, bao gồm cả lễ Giáng Sinh và lễ Phục Sinh. 

Các ngày lễ đã được thay thế bằng các ngày đặc biệt được gọi là Ngày Ăn Chay (Fasting Day) hoặc Ngày Lễ Tạ ơn, để đáp lại các sự kiện mà người Thanh Giáo coi là hành động quan phòng đặc biệt. Những thảm họa bất ngờ hoặc những mối đe dọa phán xét từ trên cao được gọi là Ngày Ăn Chay. Các phước lành đặc biệt, được xem như đến từ Đức Chúa Trời, được gọi là Ngày của Lễ Tạ Ơn. Ví dụ, Ngày ăn chay được gọi là do hạn hán năm 1611, lũ lụt năm 1613 và bệnh dịch vào năm 1604 và 1622. Ngày Lễ Tạ Ơn được gọi là sau chiến thắng trước quân Armada Tây Ban Nha năm 1588 và sau sự giải cứu Nữ hoàng Anne vào năm 1705. Một Ngày Lễ Tạ Ơn bất thường hàng năm bắt đầu vào năm 1606 sau sự thất bại của tên vô loại Robert Catesby trong kế hoạch Mưu Đồ Thuốc Súng (Gun Powder Plot) năm 1605 nhằm mục đích ám sát vua James 1 như một Lời Tạ Ơn cho sự an bình của Nhà Vua. 

Riêng ở Canada, thì theo một số nhà sử học, Lễ Tạ Ơn đầu tiên ở Bắc Mỹ được hình thành trong chuyến hành trình năm 1578 của Martin Frobisher từ Anh để tìm kiếm con đường mòn Tây Bắc. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu khác tuyên bố rằng “không có câu chuyện thuyết phục nào về nguồn gốc của ngày Lễ Tạ Ơn của Canada.” Nguồn gốc của Lễ Tạ Ơn ở Canada đôi khi cũng bắt nguồn từ những người định cư Pháp đến New France vào thế kỷ 17, những người đã ăn mừng những vụ thu hoạch thành công của họ. Những người Pháp định cư trong khu vực thường tổ chức lễ hội vào cuối mùa thu hoạch. Họ tiếp tục trong suốt mùa đông, thậm chí chia sẻ thức ăn với những người dân bản địa trong khu vực. Khi những người định cư đầu tiên đến Nova Scotia từ New England sau năm 1700, Lễ Tạ Ơn vào cuối mùa thu đã trở nên phổ biến. 

Những người nhập cư mới vào đất nước — chẳng hạn như người Ireland, Scotland và người Đức — cũng thêm truyền thống của riêng họ vào các lễ kỷ niệm thu hoạch. Hầu hết các sắc thái của Hoa Kỳ trong Lễ Tạ Ơn (chẳng hạn như gà tây) đã được kết hợp khi những người trung thành với chế độ Hoa Kỳ bắt đầu chạy trốn khỏi Hoa Kỳ trong cuộc Nội Chiến Hoa Kỳ và định cư ở Canada. Và theo đà phát triển của nền văn minh nhân loại, Canada là một quốc gia son trẻ chỉ với 154 năm lập quốc mà đã đạt được thành tích là một trong số ít quốc gia văn minh tự do dân chủ và kỹ thuật phát triển nhất thế giới./.

Toronto 10/10/2021 

 Nguyên Trần

(Blog Long Hờ Vỉnh Long )

LỊCH SỬ NGÀY LỄ TẠ ƠN

                           LỊCH SỬ NGÀY LỄ TẠ ƠN

          Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving Day) đầu tiên được xem là ngày lễ chính thức của nước Anh, Canada thuộc vùng nói tiếng Pháp và Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ để tạ ơn Thượng Đế ban cho những thành quả đạt được trong các vụ mùa, rồi được tiếp nối tổ chức vào những năm sau đó qua những sự kiện khác nhau cho đến ngày nay. Nhiều nơi khác trên thế giới cũng lấy ý nghĩa ngày lễ đó để tổ chức các cuộc lễ vui chơi. Nhưng ngày tổ chức Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving Day) mỗi nơi ấn định xảy ra khác nhau theo diễn tiến lịch sử khác nhau và mang ý nghĩa, mục đích cũng khác nhau:

        Hoa Kỳ: Vào ngày thứ năm lần thứ tư của tháng 11 (the 4 th Thursday of November), còn Canada thì được chọn ngày thứ hai lần thứ nhì của tháng 10 (the 2 nd Monday of October).

    

                          

        Các nước có Lễ Thanksgiving truyền thống là Hoa Kỳ (USA), Canada, Liberia, Puerto, Norfork Island, Nhật Bản.v.v.

Năm 2014:

October 13, 2014 (Canada)

November 6, 2014 (Liberia)

November 26, 2014 (Norfolk Island)

November 27, 2014 (USA & Puerto Rico)

Theo qui định của mỗi nước, ngày lễ Thanksgivings Day hàng năm như sau:

                           November 23 th- of the year (Japan)

2nd Monday in October. (Canada)
1st Thursday in November (Liberia)
Last Wednesday in November (Norfolk Island)
4th Thursday in November (USA)

Lễ Thanksgiving năm nay (2015) xãy ra như sau:

   - Nhật (Japan): Monday - Nov 23 th, 2015.

   - Canada: Monday – Oct 11, 2015.

   - Liberia: Thursday – Nov 5^th, 2015.

   - Norfolk Island: Nov 25 th, 2015.

   - Hoa Kỳ (USA): Nov 26 th, 2015.

Lễ Thanksgiving tại Hoa Kỳ (USA) trong 10 năm tới sẽ xãy ra vào ngày:

- Thanksgiving 2016: Thursday, Nov 24, 2016

- Thanksgiving 2017: Thursday, Nov 23, 2017.

- Thanksgiving 2018: Thursday, Nov 22, 2018.

- Thanksgiving 2019: Thursday, Nov 28, 2019.

- Thanksgiving 2020: Thursday, Nov 26, 2020.

- Thanksgiving 2021: Thursday, Nov 25, 2021.

- Thanksgiving 2022: Thursday, Nov 24, 2022.

- Thanksgiving 2023: Thursday, Nov 23, 2023.

- Thanksgiving 2024: Thursday, Nov 28, 2024.

                        - Thanksgiving 2025: Thursday, Nov 27, 2025.                           

       

 Theo lịch sử còn ghi lại, nguyên thủy ngày lễ Thanksgiving Day xuất phát từ truyền thống tôn giáo nước Anh. Các nhà thờ thường có lễ tạ ơn Thượng Đế đã ban cho sau các vụ mùa thành tựu vào cuối tháng 11 Dương lịch (November of the year). Các cuộc lễ quan trọng nầy đã trở thành đặc biệt cho cả nước vào thời trị vì của vua Henry VIII. Tại Anh, trước năm 1536 đã có 95 lễ do nhà thờ tổ chức cho ngày lễ lớn nầy, cộng với 52 ngày lễ vào Chúa nhựt. Sau đó, số lễ lớn do nhà thờ tổ chức long trọng theo nghi thức tôn giáo đã giảm xuống còn 27 (vào cuối năm 1536), rồi giảm hết hẳn, kể cả ngày Chúa Giáng Sinh (Christmas) và Lễ Phục Sinh (Easter). Thay vào đó, ngày lễ đặc biệt được xem như là từ Chúa phán ban, gọi là Days of Fasting hay Days of Thanksgiving xãy ra năm 1611, sau trận lũ lụt năm 1613, hay tổ chức cầu nguyện sau các trận dịch tả sát hại người và vật năm 1604 và năm 1622. Days of Thanksgivings cũng được gọi để chỉ các lễ của tôn giáo và cho cả nước để mừng chiến thắng hạm đội Tây Ban Nha (Spanish Armanda) năm 1588 và lễ mừng độc lập thời Nữ Hoàng Anh, Queen Anne năm 1705.

CANADA:

       Ở Canada, nhiều tài liệu đã xác nhận ngày Tạ Ơn (Canadian Thanksgiving Day) lần đầu tiên được xảy ra vào năm 1578, ngày nhà thám hiểm Martin Frobisher, người đã cố gắng vượt hành trình dài tìm về phía bắc để đến vùng biển Thái Bình Dương.

        Ông đã tổ chức lễ Tạ Ơn, không phải để mừng vụ mùa thắng lợi như Anh, mà để cảm tạ Ơn Thượng Đế cho ông được sống sót trong cuộc hành trình dài từ Anh, xuyên Thái Bình Dương, vượt phong ba bão táp và tuyết giá. Cuộc lễ được tổ chức sau hành trình lần thứ ba thành công đến được Baffin Island. Từ đó mới có tên Thanksgiving Day.

         Nguyên thủy của ngày lễ Tạ Ơn của Canada cũng xuất phát từ khi nhà thám hiểm Pháp, Samuel de Champlain, từ thế kỹ 17 đến vùng đất lạ mà họ đặt tên là New France. Những người định cư nơi đây đã tổ chức lễ Tạ Ơn để cám ơn Chúa Trời ban cho mùa thu hoạch đầu tiên đạt được và chia xẻ thức ăn cho thổ dân nghèo bản xứ.

         Những di dân từ New England đến Canada cũng tổ chức Thanksgiving sau mùa thu và lễ nầy cũng được các sắc dân khác như Ái Nhĩ Lan (Irish), Tô Cách Lan (Scottish) và Đức (Germans) tổ chức thành thông lệ sau vụ mùa. Ngoài ra, một số di dân khác từ Hoa Kỳ sang định cư trong cuộc chiến tranh giành độc lập từ tay người Anh cũng mang sang ngày lễ truyền thống nầy.

         Ngày nay, Canada đã ban hành luật pháp để hợp thức hóa ngày Lễ Tạ Ơn nầy, ngoại trừ một vài nơi khác ở vùng thuộc Atlantic.

HOA KỲ (USA):

          Tại Hoa Kỳ, khởi phát ngày Tạ Ơn tổ chức đơn giãn từ năm 1621 tại Plymout (nay là Massachussetts) để tạ ơn trời sau vụ mùa đạt được thành quả tốt đẹp. Đó là lễ do nhóm dân di cư từ Anh ồ ạt vào năm 1620 và 1630 đến Hoa Kỳ, họ mang theo phong tục của ngày lễ truyền thống Days of Fasting và Days of Thanksgiving. Lễ đầu tiên xem như First Thanksgiving tại New England và Plymout vào năm 1621 và 1623.

          Vào ngững năm sau đó, Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving Day) đã được tổ chức tại các nhà thờ và năm 1623, Thống Đốc Bradford của Leiden, tuyên bố ngày lễ chính thức nầy.

         Tại New England (khu vực chịu ảnh hưởng nhứt phong tục người Anh), Lễ Tạ Ơn đã được các vị chủ các nhà thờ ban hành; sau đó được chính quyền phối hợp hổ trợ cho đến khi có cuộc chiến tranh giành độc lập (American Revolution). Sau chiến tranh, Hoa Kỳ thành nước độc lập, nhiều vị lãnh đạo với lập trường khác nhau, nên có quan điểm khác nhau về ngày Lễ Tạ Ơn như John Hancock, Đại Tướng George Washington hay Nghị Viện Lục Địa thì cám ơn Thượng Đế ban cho họ giải quyết tốt đẹp các sự kiện xảy trong trách nhiệm của họ, trong vùng địa phận không nhất thiết là lễ mừng trúng mùa vụ.

         Sau nhiều thời gian với nhiều tranh luận đôi khi rất gay gắt về ý nghĩa và mục tiêu của ngày lễ Tạ Ơn (Thanksgiving Day), ngày 26-11-1789, Tổng Thống George Washington chính thức vinh danh ngày Lễ Tạ Ơn là ngày Chung cho cả nước bằng tất cả tấm lòng biết ơn và niềm tin, cầu nguyện Đấng Thượng Đế Toàn Năng ban ân cho cả nước Mỹ và Dân Tộc Mỹ.

         Việc chọn ngày nào để tổ chức lễ Tạ Ơn đã thay đổi liên tục trong lịch sử cho đến thời kỳ Tổng Thống Abraham Lincoln. Ông chọn ngày Thứ Năm cuối cùng của tháng 11 (The final Thursday of November) với hoài bảo thống nhứt chung hai miền Nam Bắc. Nhưng sau đó, cuộc nội chiến xảy ra, ngày Lễ Tạ Ơn chung đã không được đồng nhứt thi hành cho đến ngày đất nước thống nhứt vào thập niên 1870.

         Sau nầy, vào năm 1939, có tới 5 ngày thứ Năm trong tháng 11, Tổng Thống Franklin D.Roosevelt không đồng ý lấy ngày thứ Năm cuối của tháng 11, mà là ngày thứ Nam lần thứ 4. Sang năm 1940, tháng 11 có 4 ngày thứ Năm (Thursday) thì ông chọn Thanksgiving vào tuần thứ 3 của tháng. Quyết định của Roosevelt đã gây bất đồng nhiều tiểu bang. Đã có 25 đồng ý và 22 không đồng ý, nhiều tiểu bang (như Texas) không theo và gọi đùa Thanksgiving Day là “Franksgiving Day” để mĩa mai.

          Để có quyết định chung, ngày 26-12-1941, Tổng Thống Franklin Roosevelt đã thống nhứt ý kiến cùng với Quốc Hội ban hành sắc luật liên bang thừa nhận và đổi lại: Ngày Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving Day) được tổ chức chính thức vào ngày Thứ Năm lần thứ tư của tháng 11 trong năm (the 4^th Thursday of November) là một trong những ngày lễ lớn nhứt của Hoa Kỳ.  

        Sở dĩ phải chọn ngày Thứ năm (Thursday) lần thứ 4 (the 4^th) của tháng 11 (November) để kéo dài thời gian buôn bán của các công ty hầu có thể làm tăng phát triển nền kinh tế đất nước đang đi xuống trong thời điểm đó.

        Ngày Lễ Tạ ơn trở thành ngày Lễ quốc tế:

        Mặc dầu ngày lễ Tạ Ơn xuất phát từ lúc đầu ở Mỹ Châu với một vài nước như Anh, Canada, Mỹ… nhưng nó đã truyền đi nhanh chóng và trở thành ngày Lễ Truyền Thống cho toàn thế giới gọi là International Thanksgiving Day. Vào tháng 11 năm 1997, với cố gắng và nổ lực chung nhằm đoàn kết mọi người trên toàn cầu để cùng sống trong hòa bình, thịnh vượng, Liên Hiệp Quốc đã tuyên bố năm 2000 là năm đánh dấu ngày Lễ Tạ Ơn chung Thế giới. Lời tuyên bố của Đại Hội Đồng LHQ đã trãi đi Thông điệp mang không khí hòa bình, sự cảm thông và tình hữu nghị anh em ra toàn thế giới. Nó mang một ý nghĩa hết sức cao quý trong mối giao hảo về văn hóa, nghệ thuật, lịch sử, triết lý và tín ngưỡng tôn giáo cho tất cả các quốc gia. Dù còn khác biệt chính trị, lòng thù hận dai dẵng vẫn còn, nhưng vào ngày Lễ Tạ Ơn, mọi trái tim sẽ có cùng chung một nhịp đập vui mừng, thương yêu để tạ ơn Thượng Đế, tạ ơn Chúa, tạ ơn Phật, tạ ơn các Đấng cao cả; cám ơn xã hội, đất nước, quê hương, gia đình, thân tộc, bạn bè và những người đã nằm xuống để cưu mang, bảo vệ, giúp đở cho cuộc sống của chúng ta được tồn tại.

      Ngày Lễ Tạ Ơn Quốc Tế đã tạo nên mối liên lạc chặc chẽ hữu nghị giữa các dân tộc, giữa người với người.

                                                      NHỚ ƠN

1-Kiếp sống tình thương nhớ nhứt thôi,

Nhớ ơn nghĩa trọng nhớ muôn đời.

Nhớ Trời giúp sức thương nhân thế,

Nhớ Đạo thi ân kiếp khổ trôi.

Xã hội cưu mang ơn nghĩa nặng,

Gia đình bảo bọc mẹ là nôi.

Mùa ơn lễ hội công ghi tạc,

Chúc phúc dân gian khắp chốn đời.

                        *                       

2-Sáng danh Lễ Hội Thanks-gi-ving,

Rực rỡ thôn quê đến thị thành.

Thượng Đế… kiếp sanh cho xuống thế,

Mẹ cha …dưỡng dục tạo nên hình.

Công thầy dạy dỗ cao vời vợi,

Nghĩa nước cưu mang nặng thắm tình.

Lễ hội nhớ ơn mừng trọn phúc,

Ghi tâm khắc cốt nghĩa nhân gìn.

                                             HỒ NGUYỄN

HỒ XƯA: Sưu tầm và dịch tài liệu từ: Thanksgiving Day (Wikipedia).

                                      History of US Holidays (Michael m.Kratien)..

_________________________________________

Lễ Tạ Ơn Ở Mỹ và 1 Câu Chuyện Nhân Lễ Tạ Ơn

Lễ Tạ Ơn Ở Mỹ

Tác giả: LT.Ton, Việt Đại Kỷ Nguyên | Dịch giả: Hannah

Lễ Tạ Ơn, tiếng Anh gọi “Thanksgiving” là một ngày lễ truyền thống của những người theo đạo Thiên Chúa. Ngày Lễ Tạ ơn được coi là đầu tiên trên thế giới được tổ chức vào năm 1962 …
Tại Mỹ Lễ Tạ ơn thường được tổ chức vào ngày thứ 5 cuối cùng của tháng 11 và kéo dài đến tận thứ 2 tuần sau. Xưa kia người Mỹ có thói quen dậy thật sớm vào ngày này để chuẩn bị một bữa tiệc gà Tây nướng cùng đậu que, bí đỏ…và mua vé xem bóng đá.

Người Mỹ thường được nghỉ bốn ngày cuối tuần cho dịp lễ này. Lễ Tạ ơn thường được tổ chức tại nhà, khác với ngày Lễ Độc lập của Hoa Kỳ hay ngày Giáng Sinh, những ngày lễ mà có nhiều tổ chức công cộng (như đốt pháo hoa hay đi hát dạo).
Vì thế, đây cũng được xem là “kỳ nghỉ của gia đình”. Vào ngày Lễ Tạ ơn mọi người quây quần, đoàn tụ bên nhau có không khí gia đình giống lễ Tết VN. Những người đi làm xa cũng sẽ tranh thủ về thăm nhà. Lễ Tạ ơn cũng vì thế mà được xem như một trong những dịp mua sắm lớn nhất trong năm của nước Mỹ.

Vài câu chuyện nhân Ngày Lễ Tạ Ơn

Ngày Lễ Tạ Ơn đã đi vào Văn Hoá Mỹ qua những truyền thống “đoàn tụ gia đình” một tục lệ như ngày Tết Á châu, qua những bửa ăn gia đình với gà Tây nướng, qua những ngày mua sắm và chia sẻ những lời chúc tụng và bày tỏ lòng biết ơn…
Trong lúc toàn thế giới đang đề cao cảnh giác về nạn khủng bố của ISIS tiếp theo thảm sát Balê mới đây, người dân Mỹ vẫn tồ chức Lễ Tạ Ơn truyền thống trong pham vi gia đình một cách thỏai mái. Họ muốn gửi đi một sứ điệp hoà bình và trân qúy dịp hiếm có này để tỏ lòng tri ân đối với những vị anh hùng tử sĩ đã hy sinh tánh mạng để bảo vệ an ninh an toàn cho thế giới và cho chính bản thân.
Chia sẻ  câu chuyện.
 Xin Cám Ơn Cuộc Đời, nguyên văn bài tự sự của Hoàng Thanh, nữ Dược sỉ Võ Ngạc Thanh:

Asian female pharmacist smiling in pharmacy

Thế là một mùa Lễ Tạ Ơn nữa lại đến. Tôi vẫn còn nhớ, lần đầu tiên khi nghe nói về Lễ Tạ Ơn, tôi thầm nghĩ, “Dân ngoại quốc sao mà… “quởn” quá, cứ bày đặt lễ này lễ nọ, màu mè, chắc cũng chỉ để có dịp bán thiệp, bán hàng để người ta mua tặng nhau thôi, cũng là một cách làm business đó mà…”
Năm đầu tiên đặt chân đến Mỹ, Lễ Tạ Ơn hoàn toàn không có một chút ý nghĩa gì với tôi cả, tôi chỉ vui vì ngày hôm đó được nghỉ làm, và có một buổi tối quây quần ăn uống với gia đình.
Mãi ba năm sau thì tôi mới thật sự hiểu được ý nghĩa của ngày Lễ Tạ Ơn. Thời gian này tôi đang thực tập ở một tiệm thuốc tây để lấy bằng Dược Sĩ. Tiệm thuốc này rất đông khách, cả ngày mọi người làm không nghỉ tay, điện thoại lúc nào cũng reng liên tục, nên ai nấy cũng đều căng thẳng, mệt mỏi, dễ đâm ra quạu quọ, và hầu như không ai có nổi một nụ cười trên môi.
Tiệm thuốc có một bà khách quen, tên bà là Josephine Smiley. Tôi còn nhớ rất rõ nét mặt rất phúc hậu của bà. Năm đó bà đã gần 80 tuổi, bà bị tật ở tay và chân nên phải ngồi xe lăn, lại bị bệnh thấp khớp nên các ngón tay bà co quắp, và bà lại đang điều trị ung thư ở giai đoạn cuối. Cứ mỗi lần bà đến lấy thuốc (bà uống hơn mười mấy món mỗi tháng, cho đủ loại bệnh), tôi đều nhìn bà ái ngại. Vì thấy rất tội nghiệp cho bà, nên tôi thường ráng cười vui với bà, thăm hỏi bà vài ba câu hay phụ đẩy chiếc xe lăn cho bà. Nghe đâu chồng bà và đứa con duy nhất bị chết trong một tai nạn xe hơi, còn bà tuy thoát chết nhưng lại bị tật nguyền, rồi từ đó bà bị bệnh trầm cảm (depressed), không đi làm được nữa và từ 5 năm nay thì lại phát hiện ung thư. Mấy người làm chung trong tiệm cho biết là bà hiện sống một mình ở nhà dưỡng lão.
Tôi vẫn còn nhớ rất rõ vào chiều hôm trước ngày lễ Thanksgiving năm 1993, khi bà đến lấy thuốc. Bỗng dưng bà cười với tôi và đưa tặng tôi tấm thiệp cùng một ổ bánh ngọt bà mua cho tôi. Khi tôi cám ơn thì bà bảo tôi hãy mở tấm thiệp ra đọc liền đi. Tôi mở tấm thiệp và xúc động nhìn những nét chữ run rẩy, xiêu vẹo:
“Dear Thanh,
My name is Josephine Smiley, but life does not “smile” to me at all. Many times I wanted to kill myself, until the day I met you in this pharmacy. You are the ONLY person who always smiles to me, after the death of my husband and my son. You made me feel happy and help me keep on living. I profit this Thanksgiving holiday to say “Thank you”, Thanh.
Thank you, very much, for your smile…”
Rồi bà ôm tôi và bà chảy nước mắt. Tôi cũng vậy, tôi đứng đó mà nghe mắt mình ướt, nghe cổ họng mình nghẹn… Tôi thật hoàn toàn không ngờ được rằng, chỉ với một nụ cười mà tôi đã có thể giúp cho một con người có thêm nghị lực để sống còn. Ðó là lần đầu tiên tôi cảm nhận được cái ý nghĩa cao quý của ngày lễ Thanksgiving.
Ngày Lễ Tạ Ơn năm sau, tôi cũng có ý ngóng trông bà đến lấy thuốc trước khi đóng cửa tiệm, thì bỗng dưng có một cô gái trẻ đến tìm gặp tôi. Cô đưa cho tôi một tấm thiệp và báo tin là bà Josephine Smiley vừa mới qua đời 3 hôm truớc. Cô nói là lúc hấp hối, bà đã đưa cô tấm thiệp này và nhờ cô đến đưa tận tay tôi vào đúng ngày Thanksgiving. Và cô ta đã có hứa là sẽ làm tròn ước nguyện sau cùng của bà. Tôi bật khóc, và nước mắt ràn rụa của tôi đã làm nhòe hẳn đi những dòng chữ xiêu vẹo, ngoằn nghèo trên trang giấy:
“My dear Thanh,
I am thinking of you until the last minute of my life.
I miss you, and I miss your smile…
I love you, my “daughter”…”
Tôi còn nhớ tôi đã khóc sưng cả mắt ngày hôm đó, không sao tiếp tục làm việc nổi, và khóc suốt trong buổi tang lễ của bà, người “Mẹ American” đã gọi tôi bằng tiếng “my daughter”…
Trước mùa Lễ Tạ Ơn năm sau đó, tôi xin chuyển qua làm ở một pharmacy khác bởi vì tôi biết trái tim tôi quá yếu đuối; tôi sẽ không chịu nổi niềm nhớ thương quá lớn mà tôi đã dành cho bà vào mỗi lần lễ đặc biệt này, nếu tôi vẫn tiếp tục làm ở pharmacy đó. Mãi cho đến giờ, tôi vẫn còn giữ hai tấm thiệp ngày nào của người bệnh nhân này. Và cũng từ đó, không hiểu sao, tôi yêu lắm ngày Lễ Thanksgiving; có lẽ vì tôi đã “cảm” được ý nghĩa thật sự của ngày lễ đặc biệt này.
Thông thường thì ở Mỹ, Lễ Tạ Ơn là một dịp để gia đình họp mặt. Mọi người đều mua một tấm thiệp hay một món quà nào đó, đem tặng cho người mình thích, mình thương, hay mình từng chịu ơn. Theo phong tục bao đời nay, thì trong buổi họp mặt gia dình vào dịp lễ này, món ăn chính luôn là món gà tây (turkey). Từ mấy tuần trước ngày Lễ TẠ ƠN, hầu như chợ nào cũng bày bán đầy những con gà tây, gà ta, còn sống có, thịt làm sẵn cũng có. Cứ mỗi mùa Lễ Tạ Ơn, có cả trăm triệu con gà bị giết chết, làm thịt cho mọi người ăn nhậu.
Người Việt mình thì hay chê thịt gà tây ăn lạt lẽo, nên thường làm món gà ta, “gà đi bộ.” Ngày xưa tôi cũng hay ăn gà vào dịp lễ này với gia đình, nhưng từ ngày biết Ðạo, tôi không còn ăn thịt gà nữa. Từ vài tuần trước ngày lễ, hễ tôi làm được việc gì tốt, dù rất nhỏ, là tôi lại hồi hướng công đức cho tất cả những con gà, tây hay ta, cùng tất cả những con vật nào đã, đang và sẽ bị giết trong dịp lễ này; cầu mong cho chúng thoát khỏi kiếp súc sanh và được đầu thai vào một kiếp sống mới, tốt đẹp và an lành hơn.
Từ hơn 10 năm nay, cứ mỗi năm đến Lễ Tạ Ơn, tôi đều ráng sắp xếp công việc để có thể tham gia vào những buổi “Free meals” tổ chức bởi các Hội Từ Thiện, nhằm giúp bữa ăn cho những người không nhà. Có đến với những bữa cơm như thế này, tôi mới thấy thương cho những người dân Mỹ nghèo đói, Mỹ trắng có, Mỹ đen có, người da vàng cũng có, và có cả người Việt Nam mình nữa. Họ đứng xếp hàng cả tiếng đồng hồ, rất trật tự, trong gió lạnh mùa thu. Nhiều người không có được một chiếc áo ấm, răng đánh bò cạp…vẫn chịu lạnh chờ đến phiên mình để được lãnh một phần cơm, một chiếc mền, và một cái túi ngủ qua đêm.
Ở nơi đâu trên trái đất này, lúc nào cũng vẫn còn rất nhiều người đang cần những tấm lòng nhân ái của chúng ta.
Nếu nói về hai chữ “TẠ ƠN” với những người mà ta từng chịu ơn thì có lẽ cái list của chúng ta sẽ dài lắm, bởi vì không một ai tồn tại trên cõi đời này mà không từng mang ơn một hay nhiều người khác. Chúng ta được sinh ra làm người đã là một ơn sủng của Thượng Ðế. Như tôi đây, có được ngày hôm nay, ngồi viết những dòng này, cũng nhờ vào ơn Cha, ơn Mẹ, ơn Thầy…
Cám ơn quê hương tôi, Việt Nam với 2 mùa mưa nắng, với những người dân cần cù chịu khó. Quê hương tôi, nơi đã đón nhận tôi từ lúc sinh ra, để lại trong tim tôi biết bao nhiêu là kỷ niệm cả một thời thơ ấu. Quê hương tôi, là nỗi nhớ, niềm thương của tôi, ngày lại ngày qua ở xứ lạ quê người…
Cám ơn Mẹ, đã sinh ra con và nuôi dưỡng con cho đến ngày trưởng thành. Cám ơn Mẹ, về những tháng ngày nhọc nhằn đã làm lưng Mẹ còng xuống, vai Mẹ oằn đi, về những nỗi buồn lo mà Mẹ đã từng âm thầm chịu đựng suốt gần nửa thế kỷ qua…
Cám ơn Ba, đã nuôi nấng dạy dỗ con nên người. Cám ơn Ba, về những năm tháng cực nhọc, những chuỗi ngày dài đằng đẵng chạy lo cho con từng miếng cơm manh áo, về những giọt mồ hôi nhễ nhại trên lưng áo Ba, để kiếm từng đồng tiền nuôi con ăn học…
Cám ơn các Thầy Cô, đã dạy dỗ con nên người, đã truyền cho con biết bao kiến thức để con trở thành một người hữu dụng cho đất nước, xã hội…
Cám ơn các chị, các em tôi, đã sẻ chia với tôi những tháng ngày cơ cực nhất, những buổi đầu đặt chân trên xứ lạ quê người, đã chia vui, động viên những lúc tôi thành công, đã nâng đỡ, vực tôi dậy những khi tôi vấp ngã hay thất bại…
Cám ơn tất cả bạn bè tôi, đã tặng cho tôi biết bao nhiêu kỷ niệm buồn vui, những món quà vô giá mà không sao tôi có thể mua đuợc. Nếu không có các bạn, thì có lẽ cả một thời áo trắng của tôi không có chút gì để mà lưu luyến cả…
Cám ơn nhỏ bạn thân ngày xưa, đã “nuôi” tôi cả mấy năm trời Ðại Học, bằng những lon “gigo” cơm, bữa rau, bữa trứng, bằng những chén chè nho nhỏ hay những ly trà đá ở căn-tin ngày nào.
Cám ơn các bệnh nhân của tôi, đã ban tặng cho tôi những niềm vui trong công việc. Cả những bệnh nhân khó tính nhất, đã giúp tôi hiểu thế nào là cái khổ, cái đau của bệnh tật…
Cám ơn các ông chủ, bà chủ của tôi, đã cho tôi biết giá trị của đồng tiền,để tôi hiểu mình không nên phung phí, vì đồng tiền lương thiện bao giờ cũng phải đánh đổi bằng công lao khó nhọc…
Cám ơn những người tình, cả những người từng bỏ ra đi, đã giúp tôi cảm nhận được thế nào là Tình Yêu, là Hạnh Phúc, và cả thế nào là đau khổ, chia ly.
Cám ơn những dòng thơ, dòng nhạc, đã giúp tôi tìm vui trong những phút giây thơ thẩn nhất, để quên đi chút sầu muộn âu lo, để thấy cuộc đời này vẫn còn có chút gì đó để nhớ, để thương…
Cám ơn những thăng trầm của cuộc sống, đã cho tôi nếm đủ mọi mùi vị ngọt bùi, cay đắng của cuộc đời, để nhận ra cuộc sống này là vô thường… để từ đó bớt dần “cái tôi”, cái ngạo mạn của ngày nào…
Xin cám ơn tất cả… những ai đã đến trong cuộc đời tôi, và cả những ai tôi chưa từng quen biết. Bởi vì:
” Trăm năm trước thì ta chưa gặp,
Trăm năm sau biết gặp lại không?
Cuộc đời sắc sắc không không,
Thôi thì hãy sống hết lòng với nhau…”
Và cứ thế mỗi năm, khi mùa Lễ Tạ Ơn đến, tôi lại đi mua những tấm thiệp, hay một chút quà để tặng Mẹ, tặng Chị, tặng những người thân thương, và những người đã từng giúp đỡ tôi. Cuộc sống này, đôi lúc chúng ta cũng cần nên biểu lộ tình thương yêu của mình, bằng một hành động gì đó cụ thể, dù chỉ là một lời nói “Con thương Mẹ”, hay một tấm thiệp, một cành hồng. Tình thương, là phải được cho đi, và phải được đón nhận, bởi lỡ mai này, những người thương của chúng ta không còn nữa, thì ngày Lễ Tạ Ơn sẽ có còn ý nghĩa gì không?
Xin cho tôi được một lần, nói lời Tạ Ơn: Cám ơn lắm, cuộc đời này…
Hoàng Thanh.
Ghi chú: Hoàng Thanh bút danh của nữ dược sĩ Võ Ngọc Thanh hiện cư ngụ và làm việc tại Westminster Orange Country
Bài đăng trên mạng: http://www.luanhoan.net/gocchung/html/camon.htm

Thơ Xướng Họa :LỄ TẠ ƠN : Mai Xuân Thanh Và Các Thi Hửu

LỄ TẠ ƠN
 

Định cư Mỹ quốc tạ ơn Người
Tình nghĩa tương thân miệng mĩm cười
Quả bí cà chua nông sản gởi
Dưa leo ớt Mễ sắn khoai mời
Turkeys bắp táo nho hồ hỡi…
Bia rượu whiskey món uống chơi
Hiệp Chủng Đại Đồng trên thế giới
Hoa Kỳ rộng lượng giúp bao nơi…!
MAI XUÂN THANH
Cựu Kim Sơn Vùng Vịnh
(11/11/2023)
 

TẠ ƠN. - THANKSGIVING
(Bát Vĩ Đồng Âm)

Hằng triệu gà Tây, tiệc Tạ Ơn
Tình yêu nông sản hết cô đơn
Hoa Kỳ thức uống không phè phỡn
Hiệp Chủng đồ ăn chẳng thiệt hơn
Phước lộc ban cho người hảo hớn
Thiện tâm giúp đỡ kẻ sa chơn
Bình an thịnh vượng, sao cà chớn ?
Hạnh phúc ấm no…Lễ Tạ Ơn
MAI XUÂN THANH
Cựu Kim Sơn Vùng Vịnh
(Nov. 11/2023)


1./ LẠY ĐẤNG CAO DÀY…
(Hoạ 4 vần)

Lưu trú Hoa Kỳ cảm tạ Người,
Làm công dân Mỹ khoái môi cười.
Lìa non sông cũ sầu thương gởi,
Lập cửa nhà vui được đón mời !
Lòng cảm làng xưa đầy cá lưới,
Lời khoe đất mới lắm trò chơi !
Lương tâm nhớ nước đau vời vợi…
Lạy đấng cao dày… xoá tả tơi !
Liêu Xuyên

LỄ TẠ ƠN
(Bát Vĩ Đồng Âm - Thủ nhất tự)

Lễ Gà Tây, cảm tạ nồng ơn,
Lòng kính thiện ân dạ thật chơn.
Lạc lõng buồn đau rầu quá rợn,
Lâm ly khốn khổ lạnh càng hơn !
Lạc vào đất mới đầy hung tợn,
Lạị gặp đông tàn lắm thảm đơn !
Lúc đó thổ dân vui giúp lớn...
Lễ Thanksgiving kính Tạ Ơn !
Liêu Xuyên

2./Lễ Tạ Ơn”Giúp Homeless

Trả chút ân tình “Lễ Tạ Ơn”
Thương người lạnh lẽo thiếu chăn đơn
No cơm nghĩ cảnh nghèo đau đớn
Ấm áo suy đời đói khổ hơn
Góp bạc chia lòng mong vượt ải
Chung tiền sẻ dạ giúp qua cơn
Nhờ dân nước Mỹ luôn ghi nhớ
Trả chút ân tình “Lễ Tạ Ơn”
Minh Thúy Thành Nội
Tháng 11/12/2023

Lễ Thanksgiving
Nước Mỹ ra tay giúp mọi người
Dân ta hưởng phước ấm no cười
Yêu ngày lễ lớn khui bia nhậu
Nhớ tháng ơn sâu mở tiệc mời
Tụ họp anh em gà nướng nhấm
Quây quần nội ngoại mực xào chơi
Tương lai rạng rỡ đời sung túc
Tục lệ ăn mừng hết thẩy nơi
Minh Thúy Thành Nội
Tháng 11/12/2023


 3./MỪNG LỄ TẠ ƠN

Chuẩn bị hằng năm mãi nhớ Người
Chiều nay gặp gỡ thắm môi cười
Âm thầm bạn hữu mang quà tới
Vội vã anh em rót rượu mời
Chủ cứ vào ra hoài ngóng đợi
Khách còn ở lại thích đùa chơi
Giờ đây tiệc vãn hồn phơi phới
Cảm tạ ơn lành trải khắp nơi!
Như Thu
 

4./ LỄ ĐỀN ƠN
 

Cõi đời cuộc sống có mang ơn
Túng thiếu ngặt nghèo lúc thảm đơn
Ký ức năm xưa bao nỗi rợn
Cờ hoa dân Mỹ thành tâm hơn
Biết hoàn nợ trả hồi ghê tởm
Sum hợp gia đình kể giả chơn
Tỵ nạn ngày nay đâu có khác
Thanksgiving hưởng ứng Lễ Đền Ơn
….
Tỵ nạn đến đây biết nhớ người
Dang tay đùm bọc họ tươi cười
Hello quần áo cho phây phả
Bước đến hỏi thăm ngõ ý mời
Lúc khổ mang ơn nay trả lễ
Có ăn dư mặc tới lui chơi
Gà tây bánh trái rượu vui uống
Lễ ấm tình người vang khắp nơi …
Yên Hà
12/11/2023

 

Mời Xem :

1./ 

Tản Mạn Về Ngày Lễ Tạ Ơn - Thanks Giving Ceremony 

 

2./  

 

LỊCH SỬ NGÀY LỄ TẠ ƠN  

Hai nhà văn khiến gà tây trở thành món ăn truyền thống trong Lễ Tạ Ơn

Lễ Tạ Ơn mà không có món gà tây cũng như Lễ Giáng Sinh thiếu cây thông noel vậy.

Tổng thống George Washington từng viết rằng “bổn phận của tất cả các dân tộc là nhận biết thiên ý của Đức Chúa Trời Toàn Năng, tuân theo ý chỉ của Ngài, biết ơn những phước lành Ngài ban, khiêm tốn cầu xin sự che chở và ân điển của Ngài.” Điều này được nêu trong phần đầu bài tuyên bố Ngày Lễ Tạ Ơn được ông ban hành vào ngày 03/10/1789. Thông qua tuyên bố này, Tổng thống Washington đã ấn định Ngày Lễ Tạ Ơn đầu tiên của đất nước là ngày 26/11, để tất cả người dân Mỹ có thể “cùng nhau dâng lên Thiên Chúa lời cảm tạ chân thành và khiêm tốn của chúng ta.”

Dẫu vậy, suốt 74 năm sau đó, “Liên minh hoàn hảo hơn” này đã gần như hoàn hảo khi ăn mừng Lễ Tạ Ơn cùng lúc. Ngày Lễ Tạ Ơn trên khắp Mỹ quốc [trước đó] thường được tổ chức vào bất cứ thời điểm nào từ tháng Mười đến tháng Một. Lịch sử là vậy, nhưng rồi người Mỹ đã dành hẳn một ngày để bày tỏ lòng biết ơn đối với những phước báu mà họ nhận được. Ngày Lễ Tạ Ơn này đã từng như thế nào?

Nhà văn Charles Dickens và món gà tây trứ danh

Ông Charles Dickens là nhà văn kiêm nhà phê bình xã hội người Anh. Cuốn tiểu thuyết “A Christmas Carol” (Hồn ma đêm Giáng Sinh) của ông đã có ảnh hưởng trong việc đưa món gà tây trở thành biểu tượng trung tâm trong các bữa ăn ngày lễ.

Những người Mỹ thuở sơ khai có thể đã học hỏi những người hành hương và thổ dân trong dịp Lễ Tạ Ơn đầu tiên diễn ra vào năm 1621 ở vùng Plymouth. Theo hồi ký của thống đốc thuộc địa William Bradford thì vào mùa đó họ có loài chim nước (waterfowl), một kho “gà tây hoang dã lớn,” cùng với hươu và bắp bản địa. Món gà tây gần như chỉ được nhắc đến thoáng qua, vì vậy người ta không rõ liệu món gà tây có được phục vụ trong dịp đặc biệt này hay không.

Nhà văn người Anh là Charles Dickens đã đóng một vai trò quan trọng trong việc biến món gà tây thành tâm điểm trong các bữa ăn ngày lễ, cũng giống như cách người Anh đã góp phần nào đó — ít nhất là như vậy — trong việc thành lập thuộc địa Plymouth lẫn Cuộc Cách mạng Mỹ.

Trong câu chuyện đạo đức kinh điển “A Christmas Carol” (Hồn ma đêm Giáng Sinh), nhân vật Ebenezer Scrooge giàu có nhưng keo kiệt. Ông ta trả lương cho người phụ việc Bob Cratchit ít đến mức anh không thể mua nổi một con gà tây cho bữa tối Giáng Sinh. Gia đình Cratchit tội nghiệp chỉ có thể mua được nhiều nhất là một con ngỗng. Mãi đến cuối câu chuyện, khi nhân vật Scrooge được trao cho cơ hội kỳ diệu để soi xét lại quá khứ, hiện tại, và tương lai của mình, ông ta mới quyết định bù đắp cho những việc làm xấu của bản thân. Suy nghĩ đầu tiên của ông là giúp đỡ gia đình Cratchits, may mắn thay, đây là thời điểm hoàn hảo để làm điều đó — Lễ Giáng Sinh.

Khi ông Scrooge mở cửa sổ vào buổi sáng ngày Giáng Sinh, ông nhìn thấy một cậu bé đi ngang qua và hỏi thăm cậu về con gà tây treo trên cửa sổ của “cửa hàng gia cầm” nơi góc phố.

“Cháu có biết con gà tây tuyệt hảo treo ở cửa hàng đó đã bán hay chưa? — Không phải con gà tây nhỏ: con to ấy nhé?” …

“Con gà tây vẫn được treo ở đó bác ạ,” cậu bé trả lời. Ông Scrooge sau đó hứa cho cậu bé nửa đồng crao nếu cậu đến cửa hàng mua con gà tây và quay trở lại “trong vòng năm phút.”

Đó là một con gà tây! Con chim đó không bao giờ có thể đứng trên đôi chân của mình được nữa. Anh ta sẽ cắt nhỏ con gà trong vòng một phút, dễ như đổ sáp để niêm phong thư vậy.

Ông Mark Connelly, giáo sư môn lịch sử Anh hiện đại ở Đại học Kent từng viết, “Câu chuyện này gợi lên hình ảnh về một Lễ Giáng Sinh thời Victoria hoàn hảo và hoài cổ, đầy ắp món gà tây, cây tầm gửi và lòng tốt.”

Theo bà Cathy Kaufman, chủ tịch của Hiệp hội Culinary Historians of New York (Hiệp hội các sử gia ẩm thực New York), người Anh tin rằng “Giáng Sinh không phù hợp với thế giới công nghiệp đô thị,” mà đúng hơn là ở London — bối cảnh đặc trưng trong truyện của tác giả Dickens. Ở Mỹ quốc, Lễ Giáng Sinh được nhìn nhận gần như giống nhau — có lẽ chỉ ngoại trừ miền Nam, nơi người dân ở đây thường tổ chức ăn mừng Giáng Sinh trong 12 ngày.

Sau khi ông Dickens xuất bản cuốn sách của mình, Lễ Giáng Sinh ở Anh quốc đã quay trở lại truyền thống thời trung cổ trước đó, nơi ngày lễ này được tổ chức nhiều hơn một ngày và các bữa tiệc sẽ kéo dài. Như bà Kaufman viết, “Cuốn tiểu thuyết ‘Hồn Ma Đêm Giáng Sinh’ của Dickens đã mang đến một diện mạo tốt lành vào dịp Giáng Sinh, xoay quanh kỳ nghỉ gia đình dưới thời kỳ Victoria cổ kính và yên bình, với điểm nhấn là những việc làm thiện nguyện nhỏ.”

Nhà văn Dickens ở Mỹ quốc

Khi cuốn sách được phát hành ở Mỹ quốc vào tháng 01/1844, theo một bài giảng của nhà văn William Makepeace Thackeray vào năm 1852, sự thay đổi có ảnh hưởng lớn hơn nữa vì cuốn sách đã tạo nên “một cảm xúc dào dạt về Lễ Giáng Sinh tốt lành; về cách pha chế rượu punch cho đêm Giáng Sinh; lượng lớn gà tây bị làm thịt, và món thịt bò Giáng Sinh được phết dầu và nướng.”

Món gà tây chỉ được nhắc đến một lần trong đoạn cuối của cuốn tiểu thuyết “A Christmas Carol” (Hồn ma đêm Giáng Sinh), và độc giả chưa bao giờ được chứng kiến bữa tối cuối cùng ở nhà Cratchit. “Tất cả những gì chúng ta biết là nhân vật Scrooge đã gửi cho nhà Cratchit con gà tây to nhất trong cửa hàng bán gia cầm,” ông Kaufman phỏng đoán. “Đó cũng là hình ảnh ẩm thực gây tiếng vang sâu sắc nhất ở Mỹ quốc.”

Gà tây là một loại gia cầm của người Mỹ, và đã trở nên phổ biến hơn ở Hoa Kỳ sau tiểu thuyết ngắn của ông Dickens. Nhưng vào năm 1844, Lễ Tạ Ơn vẫn được ăn mừng trong các tháng khác nhau tùy theo tiểu bang, và gà tây vẫn chưa trở thành “hình ảnh ẩm thực” được lựa chọn cho ngày lễ này. Cần có một tác giả người Mỹ nữa để đưa gà tây vào ngày Lễ Giáng Sinh.

Bà Hale và sự khởi đầu của một truyền thống ở Mỹ quốc

Bà Sarah Josepha Hale là nhà văn, nhà hoạt động, kiêm biên tập viên người Mỹ của Tạp chí Godey’s Lady’s Book. Bà đã vận động để Lễ Tạ Ơn trở thành ngày lễ quốc gia.

Bà Sarah Josepha Hale là một trong những người có tầm ảnh hưởng nhất đối với văn hóa Mỹ ở thế kỷ 19. Bà sinh năm 1788, năm Hiến Pháp được phê chuẩn, và gần đúng một năm trước khi cựu Tổng thống Washington đưa ra tuyên bố về Lễ Tạ Ơn. Bà là góa phụ và là mẹ của năm đứa con, cuốn tiểu thuyết đầu tiên của bà “Northwood; Or, Life North and South: Show the True Character of Both” (Vùng đất Northwood; Hay là, Cuộc Sống Hai Miền Nam Bắc: Cho Thấy Nét Chân Thực giữa Hai Miền), xuất bản vào năm 1827 — 16 năm trước khi cuốn “A Christmas Carol” của ông Dickens ra đời. Thành công của cuốn tiểu thuyết này mở ra cơ hội cho bà trở thành biên tập viên của Tạp chí Godey’s Lady’s Book, một tạp chí có tầm ảnh hưởng thời bấy giờ. Dưới sự dẫn dắt của bà, số lượng độc giả ghi danh mua tạp chí tăng gấp 15 lần, từ 10,000 lên 150,000.

Tạp chí này ảnh hưởng đáng kể đến thời trang, nghi lễ, và ẩm thực của người Mỹ. Với vai trò là biên tập viên, bà cũng viết một chuyên mục hàng tháng. Năm 1846, bà bắt đầu thúc đẩy Lễ Tạ Ơn trở thành ngày lễ quốc gia. Bà viết thư cho tất cả các tổng thống từ ngài Zachary Taylor cho đến ngài Abraham Lincoln, nhấn mạnh vào việc tạo nên một ngày nghỉ cho Lễ Tạ Ơn quốc gia.

Các vị tổng thống sau ngài Washington đều từng ban hành tuyên bố về ngày Lễ Tạ Ơn trước đó. Ngay cả tổng thống Lincoln cũng ban hành một tuyên bố vào năm 1861, một tuyên bố khác vào năm 1862, và một tuyên bố thứ ba vào mùa hè năm 1863. Tuyên bố năm 1863 được ban hành vào giữa tháng Bảy và ấn định ngày 06/08 “là ngày Lễ Tạ Ơn quốc gia, ca ngợi, và cầu nguyện”, và cho phép người dân “tụ hội ở những nơi thờ phượng theo phong tục của họ.”

Bà Hale cho rằng Lễ Tạ Ơn nên diễn ra vào một ngày cụ thể hàng năm. Bà đã gửi một lá thư cho Tổng thống Lincoln vào ngày 28/09/1863, bày tỏ rằng “trong vài năm qua ngày càng có nhiều người quan tâm đến việc tổ chức Lễ Tạ Ơn trong cùng một ngày trên đất nước chúng ta, ở tất cả các tiểu bang; bây giờ chỉ cần có sự công nhận và phê chuẩn từ người có thẩm quyền quốc gia, để ngày này trở thành cố định, một phong tục và truyền thống của người Mỹ.”

Năm ngày sau, Tổng thống Lincoln ban hành một tuyên bố mới, nêu rõ: “Đối với tôi, dường như phù hợp và đúng đắn rằng [món quà này] nên được công nhận một cách trang trọng, tôn kính, và biết ơn với cùng một trái tim và một tiếng nói của tất cả người dân Mỹ quốc. Do đó, tôi mời gọi các công dân của tôi trên khắp Hoa Kỳ, cả những ai đang ở trên biển hay đang sống ở hải ngoại, hãy dành riêng và xem ngày thứ Năm cuối cùng của tháng Mười Một là ngày lễ để Tạ Ơn và Ngợi ca Đức Cha nhân từ của chúng ta, Đấng ngự trên Thiên Đàng.”

Một năm sau, Tổng thống Lincoln ban hành một tuyên bố khác về việc ăn mừng Ngày Lễ Tạ Ơn vào thứ Năm cuối cùng của tháng Mười Một. Đây là lần đầu tiên ngày lễ này được đón mừng cùng một ngày trên khắp các tiểu bang trong nhiều năm liên tiếp. Ngày này không thay đổi cho đến năm 1939, khi cựu Tổng thống Franklin Delano Roosevelt đưa ra tuyên bố thứ hai rằng Lễ Tạ Ơn [sẽ bắt đầu] vào thứ Năm tuần trước đó trong một nỗ lực thúc đẩy nền kinh tế bằng cách kéo dài mùa mua sắm vào dịp lễ.

Lễ Tạ Ơn đúng kiểu

Khi đề cập đến việc “Lễ hội tráng lệ” này sẽ trông như thế nào, nhà văn Hale đã khắc họa bức chân dung chi tiết trong cuốn tiểu thuyết của mình:

Chiếc bàn được phủ bằng một tấm vải gấm hoa … giờ đây sẽ dành cho cả gia đình, mỗi đứa trẻ đều có một chỗ ngồi trong dịp này, và càng đông người càng tốt. Đó được xem là vinh dự cho người đàn ông khi được ngồi ăn bữa tối Lễ Tạ Ơn cùng đại gia đình của mình.

Bà Hale tiếp tục thảo luận về các món ăn, bao gồm thăn ngoại bò, giò heo, sườn cừu, bánh gà mặn, chén nước sốt thịt, đĩa rau, món ăn muối chua, các loại mứt, bơ, bánh mì ngũ cốc, bánh trái cây hấp (plumb pudding), bánh sữa trứng, bánh nướng, bánh ngọt, đồ ăn ngọt, trái cây, rượu làm từ quả lý chua, thức uống lên men từ trái cây, và bia gừng. Ấy vậy mà, chính món gà tây mới nổi bật trên bàn ăn của Lễ Tạ Ơn hư cấu này, dù chỉ là trong tiểu thuyết nhưng đầy sức ảnh hưởng.

Món gà tây nướng được ưu tiên trong dịp này, được đặt ở đầu bàn; và đó là vị trí tuyệt vời để tỏa ra mùi hương đậm đà của phần nhân nhồi thơm ngon, và được áo mỏng bằng một lớp mỡ bóng bên ngoài.

Theo Hiệp hội Lịch sử New England (New England Historical Society), phần miêu tả của bà Hale về cách bày biện bàn ăn trong ngày Lễ Tạ Ơn “đã trở thành khuôn mẫu cho phần còn lại của đất nước.”

Mặc dù bà Hale đã viết cuốn sách trước nhà văn Dickens 16 năm, nhưng theo một nhà phê bình ẩm thực, thì chính tiểu thuyết gia Dickens đã “khiến món gà tây tuyệt hảo dịp Lễ Giáng Sinh trở nên phổ biến … thay thế cho món ngỗng truyền thống bằng một loại gia cầm mang tính biểu tượng hơn.” Hai mươi sáu năm sau khi cuốn tiểu thuyết “A Christmas Carol” (Hồn ma đêm Giáng Sinh) đến được bờ biển Mỹ quốc, Quốc Hội đã thông qua một dự luật đưa Lễ Tạ Ơn thành ngày lễ quốc gia. Tổng thống Washington và cựu Tổng thống Lincoln đều tuyên bố rõ ràng mục đích đằng sau Lễ Tạ Ơn, nhưng chính hai tác giả Dickens và Hale mới là những nhân vật có ảnh hưởng đến cách chúng ta ăn mừng ngày lễ này.

 Dustin Bass  - Minh Châu biên dịch

--