Nhân Ngày Mùng % tháng 5 Ăm Lịch -Mời xem

💓💓💓💓💓💓Đoan Ngọ là Tết Ta hay Tết Tàu? 

💚💚💚💚💚💚💚Lịch sử tết Đoan Ngọ : Ngày mồng 5 tháng 5.Âm Lịch

MŨI NÉ -Thơ Phượng Hồng và Thơ Họa

 

MŨI NÉ ,

Con đường khó thở lúc chiều lên

Tấp nập dòng xe khuấy động miền

Mũi Né ngày xưa an ổn giấc

Không gian thuở ấy ái êm đêm

Biển trời vẫn nhả màu xanh thắm

Đồi cát hoài tươm sắc óng mềm

Sóng khẽ khàng trôi đi khắc khoải

Để đưa người chạm mốc bình yên

PHƯỢNG HỒNG

Thơ Họa:

 

VẪN THẤY LÒNG YÊN

 Con đường thoai thoải dốc dần lên

thu hút khách phương khắp  mọi miền

náo nhiệt ồn ào từ khởi sáng

êm đềm thanh vắng lúc về đêm

biển xanh thăm thẳm khơi nguồn sống    

bờ cát bao la trải lụa mềm

mắt dõi xa xăm từ thuở ấy

trong hồn vẫn thấy cõi lòng yên.

CAO BỒI GIÀ

   14-6-2026

 

MŨI NÉ

Mũi Né như diều gặp gió lên

Tiếng vang ngày mỗi vọng xa miền

Khách ngoài quần tụ vui từ sớm

Dân nội đổ dồn rộn cả đêm

Biển lặng thênh thang bờ cát óng

Đồi quang sảng khoái bước chân mềm

Lãm du Tiên suối hồn phiêu lãng

Quên hết nhọc nhằn, sống ổn yên

Lý Đức Quỳnh

   15/6/2026 

CẢM ĐỀ

Mũi Né ngợp tràn đón nắng lên,

Quyến chân du khách hút trăm miền.

Lưng. trời trắng sáng mâù vân sớm,

Đáy nước xanh rờn ánh nguyệt đêm.

Biển rộng chênh chao thoi én.mảnh,

Non xa mờ ảo vạt sương mềm.

Gió tươi dào dạt ru lhồn mộng,

Cảnh sắc thái hoà buổi thịnh yên.

Nguyễn Huy Khôi

     15-6-2026

 

ĐÊM TRĂNG TRÊN BÃI BIỂN MŨI NÉ

 

Tuyệt vời cảnh vật lúc trăng lên

Qui tụ tinh hoa khắp mọi miền

Lồng lộng trời cao tràn ánh nguyệt

Bao la biển rộng vẫy màn đêm

Khách du dạo bước, lòng hưng phấn

Làn gió mơn vai, tóc xõa mềm

Lồng ngực hít căng đầy sảng khoái

Tâm hồn thanh thản thật an yên.

   Sông Thu

( 15/06/2026 )

 RONG CHƠI MŨI NÉ.

Rì rào sóng vỗ, biển đang lên

Dòng nước cuộn trôi đến mọi miền

Mũi Né rộn ràng khi đón hạ

Hoàng Gia*đông đúc lúc chơi đêm

Lang thang hóng gió lên đồi mượt

Lẩn thẩn theo em vuốt tóc mềm

Bãi cát mịn màng, vàng óng ánh

Khung trời thơ mộng, đẹp và yên.

     LAN.

(15/06/2026).

*Hoàng Gia: nhà hàng hải sản. 

NHỚ MÃI BÓNG QUÊ NHÀ


Nhớ mãi quê nhà lúc nắng lên
Hàng cây xao động gió đưa miền
Trời cao vội vã mây đưa lối
Biển rộng mênh mông sổng trải đêm
Cõi thế đua chen vai gánh nặng
Trần ai vất vã gót chân mềm
Nắng vàng rực rỡ đầy thơ mộng
Thanh thản phận người sồng ổn yên

songquang
20261526


KÍNH HỌA: LÀNG CHÀi MŨI NÉ.


Làng Chày Mũi Né lúc Trăng lên,

Êm ả mây bay thoáng nổi miềm.

Chất chứa giọt sầu không ổn dạ...

Đêm về thờ thẩn nhớ êm đềm.

Ngày còn ngơ ngẩn màu xanh biển,

Bải cát nhớ thương vóc dáng mềm,

Sóng vổ chập chùng trong nắng ấm...

Còn ai song bước chốn bình yên.

Mỹ Nga. 15/06/2026 ÂL,30/04/ Bính Ngọ.

HÃY SỐNG VUI …

\Bóng đỗ sang chiều cứ sống vui

Hằng luôn xẻ ngọt lẫn chia bùi

Hàn huyên chúng bạn thời khuây khỏa

Góp mặt hội hè ắt giải nguôi   

Gạt nỗi buồn lo gìn trí thảnh

Lờ đi oán giận dẫn tâm bùi

Tiền tài vật chất cùng danh lợi

Hẳn chẳng theo đồng cuối ngõ lui …

Mai Vân-VTt, 16/6/26.

Phần Bổ Sung Phần bổ sung: Truyện ngắn Bông Cỏ May, Võ Kim Ngân & Ngân Triều;

 

Tạp bút

Chuyeän caâu caù (CHUYỆN CÂU CÁ)

· Ngân Triều

Chuyện câu cá, ảnh minh họa

Lời dẫn:

Nhà tôi ở trong một “châu vi” (1), đối diện với một cái đồn Tây Bào Trai, thuộc làng Tân Phú Thượng. Vể phía Nam châu vi, có một dòng suối (2) nhỏ, lắm cá, chảy ngang. Dòng nước suối, chảy xiết vào mùa mưa và êm đềm trôi ra sông Vàm Cỏ Đông, mùa khô. Nguồn nước chảy về suối, xuất phát từ vạt ruộng đồng phía Đông, thuộc miệt Bào Công, Tha La (3) Đức Ngãi và đồng bưng, Kinh Thầy Cai.

Thuở ấy, các bạn nhỏ và tôi cứ nghĩ “chiến tranh là chuyện của người lớn, chỉ có ở nơi xa” và lũ con nít chúng tôi chỉ biết hồn nhiên, lang thang vui chơi trong một vùng đất lành có nhiều cá, nhiều tài nguyên thiên nhiên phong phú, vô tận …

Khoảng năm 1952-1954, quê tôi có vẻ yên ổn, thanh bình. Đồn Tây hiếm khi báo động. Cái vọng lâu cao trước đồn đã được hạ xuống. Ít khi thấy xe cơ giới có trang bị súng canon vingt (đại bác 20 ly) chạy ra, chạy vào, tuần tiểu. Thỉnh thoảng, chúng tôi chỉ nghe tiếng súng douze-sept (đại liên đuôi-sết, 12,7 ly), vài loạt của tàu mặt dựng trên sông Vàm Cỏ Đông vọng về và lâu lâu thấy những chiếc máy bay thả những lính nhảy dù… đâu đó, xa tít ở cuối chân trời…

Vui biết mấy một thời Tiểu học! Hễ đến trường là bọn con trai chúng tôi đem theo trong cặp bàng những đồ chơi trẻ con, chờ trống điểm giờ ra chơi là rủ nhau “cáp độ”. Đó là những trò chơi nhỏ theo mùa như bắn “cu li” hay bắn bi, bắn bi ăn bi, bi một lỗ, hai lỗ; đánh đáo lỗ hoặc đánh đáo ra, đánh đáo hạt điều, đánh đáo tiền cắc; chơi “chọi tạt” ăn hình Tarzan, hình cowboys hoặc ăn bao thuốc lá thơm xếp thành hình tam giác; chơi đá gà, chơi u bắt mọi, chơi khô-ướt, chơi đếm 5-10, chơi cá sấu lên bờ; chơi rồng-rắn cắn đuôi, chơi đá banh…Ngoài ra còn có các trò chơi bị cấm vì nguy hiểm như “đánh quạ” giống như đánh khúc côn cầu (hockey), ném banh, đánh gồng, bứt dây dộng chuông…

Nhóm con gái thì chơi các trò chơi đằm thắm nhưng không kém phần hào hứng như đánh đũa, nhảy dây; ông đi qua bà đi lại, bắc kim thang; than thế nổ, nhảy chén chậu, cùm nụm cùm nịu…

Những ngày nghỉ học, đầu mùa mưa, chúng tôi thường rủ nhau đi câu cá ở suối Bào Trai, đi giăng câu, thả lưới nhưn, đặt lờ bóng; đi câu cắm ở ruộng, đi câu ếch, đi câu nhấp, đi câu cá trê, đi câu cá rô, “câu tọt”( câu nhấp lưu động…)

Đến cuối mùa mưa, nước ruộng, nước ao, nước bàu trong vắt, có màu cỏ khô nâu; nơi cạn có thể nhìn thấu đáy nước. Bấy giờ, sau khi được nhiều cá là chúng tôi rủ nhau tắm bàu hoặc tắm ao cho mát…Trời xanh mây trắng, rộn ràng tiếng chim hót vang rân. Chúng tôi đùa giỡn trong tiếng la hét rộn ràng thỏa thích, khác nào như lạc vào trong truyện cổ tích thần tiên…Ôi! một thuở trường làng.…Còn một chút gì để nhớ…Bao giờ tôi quên?!

Tắm suối (Ảnh minh họa)

Chúng tôi cũng thường rủ nhau đi câu cá ở suối Bào Trai (ảnh minh hoạ)

*****

(1) Thời đó, châu vi như một cái ấp nhỏ, bị bắt buộc tập trung, nên điều kiện sinh hoạt của người dân rất thảm hại về mặt vệ sinh. Gần 200 nóc gia, không có lấy một nhà vệ sinh nào. Khi cần là ra đồng núp bụi, núp bờ…gieo rắc những “di sản” tràn lan, mới có, cũ có, như một bãi rác hôi thối, tỡm lợm…Chỉ tội nghiệp cho những trẻ mục đồng phải thường giẫm đạp “ghê chân”, khi phải lùa trâu bò đi và về ra những cánh đồng xa. Có thể do đó, mới có từ “đi đồng” là đi ra đồng làm cái chuyện khẩn thiết bản thân.

(2) Dân địa phương gọi là dòng suối vì hai bên bờ có những bóng cây; có những lùm, bụi, cây dại thấp; có biền đầy những dây leo và dòng nước, dù chảy xiết hay lặng lờ trôi ra sông cái; đối với tôi, dòng suối ấy, rất gần gũi, quen thuộc, mến thương…

Sau nầy, khi thành Tỉnh Hậu Nghĩa, con suối đó được khai thông và nâng cấp nhiều lần đến tận sông Vàm Cỏ Đông. Ngày nay, tên con suối đó không còn nữa. Tên “con suối xưa” đã trở thành một con kênh rộng 40m, có nước lớn, nước ròng, có một cây cầu Bàu Trai dài 60m, có ghe thuyền miền Tây tấp nập lui tới Bến Chợ, bán hàng hóa, đặc sản miền Tây, bán phân tro theo mùa hoặc thu mua những nông sản địa phương…

***

Những ngày nghỉ học, đầu mùa mưa, chúng tôi thường rủ nhau đi câu cá ở suối Bào Trai, đồng thời xem người ta đi đánh bắt cá bằng nhiều phương tiện khác nhau.

Đến điểm câu, chúng tôi ngồi trên một tấm thảm cỏ chỉ êm như nhung, trên bờ suối. Mỗi đứa chúng tôi câu bốn cần câu phao là chuyện bình thường. Chúng tôi chọn khu vực thả câu kề cận nhau để có thể vừa câu cá, vừa tán gẫu cho vui.

-Ê bồ, bồ có nhớ tụi mình biết đi câu cá hồi nào không, hồi lớp mấy không?

-Tui không nhớ rõ lúc mình câu chung lần đầu là năm lớp mấy trường làng nhưng có thể khi ấy, tụi mình hãy còn bé lắm.

-Phải hồi 10 tuổi, lớp tư, cours enfantin[1] đúng không?

*

-Có lẽ là như vậy. Đi câu phải biết móc mồi, biết canh độ sâu gắn phao, biết quan sát chỗ có cá để thả câu, biết kiên nhẫn đợi chờ cá-ăn-câu-phao-nhịp; biết bình tĩnh khi giật cá…như vậy là câu cá được đấy.

-Móc mồi vào lưỡi câu, gắn phao, thả câu, kiên nhẫn ngồi chờ…thì ai cũng làm được. Chỉ khi giật cần câu là cả một nghệ thuật trong đó…Giật không đúng là sẩy cá. Thật tiếc uổng! Con cá sẩy, thường là cá to. Tuy vậy, còn có người đi câu, để mà câu thôi, không cần có cá. Đi câu để lắng đọng tâm hồn; suy gẫm chuyện mình, chuyện đời; câu cá để chờ thời, chờ vận, như một người chừng mực, hiểu đời, biết sống; như một thức giả; như một bậc hiền-nhân-quân-tử; như bậc thánh nhân… thì cũng có khối người đấy!

- Nhớ bài “Chăn trâu”, học thuộc lòng hồi đó không?

“Ai bảo chăn trâu là khổ?

– Không, chăn trâu sướng lắm chứ! Đầu đội nón mê như lọng che. Tay cầm cành tre như roi ngựa, ngất nghểu ngồi trên mình trâu, tai nghe chim hót trong vòm cây, mắt trông bướm lượn trên đám cỏ. Trong khoảng trời xanh, lá biếc, tôi với con trâu thảnh thơi vui thú, tưởng không có gì sung sướng cho bằng…”

(Quốc Văn Giáo Khoa Thư)

<-- Chăn trâu, ảnh minh họa, có AI hỗ trợ.

-Đúng phoóc?

-Vậy mình đổi lại mấy chữ thành đi câu cá đi!

- Ờ, hay đó! Thử xem!

“Ai bảo đi câu là khổ? – Không, đi câu sướng lắm chứ! Đầu đội nón mê như lọng che. Tay cầm cần câu như roi ngựa, ngất nghểu ngồi trên thảm cỏ, tai nghe chim hót trong vòm cây, mắt trông bướm lượn trên khóm hoa. Trong khoảng trời xanh, lá biếc, đi câu thảnh thơi vui thú, tưởng không có gì sung sướng cho bằng…”

-Ôi! Hay! Hay quá, hay quá là hay! Xin thưởng cho một tràng pháo tay: (đốp đốp đốp…)

Hay! Hay quá, hay quá là hay! Xin thưởng cko một trận cười: (meo meo meo…)

- Cười gì mà nghe tiếng mèo ngao vậy?

-Hê hê…

…..

-Vậy là, hễ cá lôi phao về bên phải, phải giật ngược về phía bên trái và ngược lại. Hễ cá lôi phao về phía xa trước mặt thì giật bổng lên. Còn cá lôi phao về phía mình đứng câu?[2]

-Thì cũng giật bổng thôi. Có thể đây là lý thuyết cơ bản, là bài học vỡ lòng của người đi câu cá.

- Sao phải giật như vậy? Giật tùy thích thì có dính cá không?

-Biết sao không? Anh hai tôi nói rằng, phải giật cần câu theo cách ấy thì lưỡi câu mới dính sâu vào mang cá, không sẩy; còn giật tự do thì có khi cũng dính cá, mà phần lớn là sẩy cá; khi ấy, lưỡi câu dính gần mép cá; cá bị giật lên khỏi nước, sức nặng của cá cùng với sức cản của nước ghì lại, làm cho cá bị sứt mép là cá sẩy, hoặc nó bay từ bên nầy rơi tõm sang bên kia, như có dịp “đằng vân”, thăng thiên chơi, cơ hội thú vị bay lên trời miễn phí …

-Đúng rồi! Ha ha!…

…….

-Còn việc làm mồi câu cá thì…có bí quyết gì không?

-Có chớ, bí mật gia truyền nên ít ai phổ biến. Tui chỉ nghe kể lại, cách chế biến mồi câu đại khái mà câu cũng nhạy hơn bình thường. Đối với cá rô thì xào trứng kiến với mỡ thịt bò, cạo thêm một ít sáp đèn cầy cho dễ vắt mồi câu, xào đừng ướt quá…mồi câu đơn sơ, dễ làm như vậy rất nhạy. Đối với cá trê thì lấy nước rô-ti thịt, cá còn dư trong chảo, đựng trong một cái hũ không rửa sạch. Mỗi khi móc mồi trùng xong là nhúng lưỡi câu có mồi trùng vào hũ nước cặn rô ti, mới thả xuống nước… rất nhạy, cá trê đến ăn liền hè.[3]

Đến mùa lúa trổ đòng đòng, cá rô ở ruộng mập ú cỡ ba ngón tay, mỗi lần giật cần, nghe sướng tay lắm. Đi câu chừng 1 tiếng đồng hồ, được 2-3 kg cá rô…là chuyện “chắc như bắp”. Tuy nhiên, nói đi còn nói lại, ngày nay dân đông, ruộng lúa thâm canh đều sử dụng rất nhiều thuốc trừ sâu. Mặt khác, khi mùa mưa đến, cá lên ruộng sinh sản được, phải gian nan thoát hiểm, may mắn vượt qua biết bao nhiêu là những công cụ đánh bắt cá ở dọc đường đi. Còn lại số lượng cá được lên ruộng đồng sinh sản, chừng 20%. Số cá ấy còn bị những người đi “chích điện” truy tìm, vơ vét nốt. Cho nên số lượng cua, cá, ếch, rắn…trên ruộng đồng quê mình chỉ còn rất ít so với hơn 60 năm về trước. Môi trường sinh thái mất cân đối nên lúa bị nhiều sâu rầy làm hại.

Ba tui nói, hồi đó, trên một đám ruộng nước mới cày lật, ếch nhỏ, ếch lớn ngồi đặc sệt trên các vỡ cày, rình mồi. Có một cậu bé nào “rê” ếch bằng một cần câu dài chừng hai sải tay, trên đám ruộng đó, thì có hàng trăm con ếch ùa theo đường câu rê, giành ăn mồi… cậu bé chăn trâu đó, cứ giật sẩy rất nhiều mà bọn ếch cứ kiên nhẫn, lì lợm, ngồi chờ mồi câu mãi…

Mỗi khi đi trên bờ ruộng thăm đồng, cứ vài bước chân là ếch từ bờ nhảy xuống ruộng lúa nước tõm…tõm…liên hồi như tiếng trống bỏi[4]

Còn cá con thì nhiều vô kể. Vác nhũi đi nhũi chừng một lát thì được một nồi cá con kho quéo, đủ bữa cho cả nhà, chưa kể các cách bắt cá khác…

…..

-À mà bồ có đi câu đêm lần nào không?

-Có chứ! Nhất là gần mùa gió Bấc, cá theo mưa lên đồng đã lớn. Trời im vắng, se lạnh, chỉ nghe tiếng đớp móng “uủn…uủn …” của cá, phải đem theo một cây đèn pin hộp để tiện dụng. Người ta thường câu ở dưới suối, câu trước các miệng rọ…

Khi đến chỗ câu, người đi câu lần mò móc nguyên 1 con trùng sành vào lưỡi câu trê, thả mồi xuống nước, câu ngầm, không cần phao,[5] nhấp nhấp liên tục làm như con trùng đang cử động, chốc chốc lại nhè nhẹ giở cần lên, nếu cảm thấy nhợ căng hơi nặng tay và có đối lực lại, là cá trê đã ăn mồi; lập tức, giật cần ngược lại… là dính một “chú cá trê”. Khi lên khỏi nước, dính vào lưỡi câu rồi, nó thường vừa giãy giụa vừa kêu “kẹt… kẹt…” nho nhỏ…Ở ruộng hay bên dòng nước, cá trê thường đi kiếm ăn hai lần, lần đầu là lúc hừng đông sáng và lần sau là chập tối. Mỗi đêm câu đến khuya, tùy theo có “sát cá”[6] hay không, số lượng cá câu được hai ba ký cá là chuyện bình thường.

…..

- Bồ có đi “soi ếch” lần nào không? Chắc là thú vị lắm?

Soi ếch, ảnh minh họa

- Ờ…ờ…! Đầu mùa mưa ấy mà! Loài ếch “rộng miệng, to tiếng” thường chết vì tiếng kêu của chúng. Khi trời sắp mưa, ở trong hang, nó kêu to mừng rỡ: bị lộ điểm, bị bắt. Khi có mưa lớn đầu hôm, nước ruộng lấp xấp, thời gian đi tìm bạn tình để duy trì nòi giống, chúng cũng kêu to lên để rồi bị bắt cả cặp.

-Người ta đi soi ếch như thế nào?

- Phải có đồ nghề! Đồ nghề soi ếch rất đơn giản: một cái đèn soi tự chế, một “chiếc đèn con cóc bằng thiếc” chuyên dùng, có bán ở tiệm tạp hóa; một cái nơm để chụp ếch; thủ theo một cái hộp quẹt máy cho nhạy… Nếu không kịp chuẩn bị đèn đuốc, có người soi ếch bằng “con cúi” bằng rơm cũng được.

Thời gian thuận lợi đi soi là vào lúc quá nửa đêm. Khi ấy, tiếng ếch kêu đối đáp nhau vang đồng. Chúng kêu lên, tìm chọn bạn tình, để làm cái chuyện yêu đương mà dân gian gọi là “mắc cặp”. Người đi soi chỉ cần soi đèn, men theo hướng có nhiều tiếng ếch kêu vì khi ếch đã mắc cặp thì không rời nhau, không hoảng sợ chi cả, cứ an vị tại chỗ, bất kể dâu bể tang thương, trời gầm không buông. Trong ánh đèn soi, bộ da đen-vàng đặc trưng của cặp ếch nổi trên mặt nước lồ lộ, cùng với 8 cái chân bơi bơi. Định vị xong, quật ngang lồng đèn để chúng không thấy mình, đưa nơm tới chụp…là bắt cả cặp. Ở điểm có nước lấp xấp, thường có nhiều ếch. Chúng nằm lóc ngóc, nổi trên mặt nước, nơm bắt không kịp luôn! Khi lùng sục xung quanh vạt ruộng tình trường, bắt hết ếch rồi…lại lắng nghe tiếng ếch kêu hướng nào, xách đèn men theo hướng đó…tiếp tục soi đèn bắt ếch[7]

-Đi soi ếch, bồ có gặp ma không?

-Tui thì chưa thấy ma bao giờ nhưng nghe người lớn kể chuyện ma; dù chỉ đi theo anh hai tôi để xách đục hoặc xách giỏ và thủ một cái chỉa đùm phòng khi gặp rắn; lắm lúc tui cũng thấy rờn rợn khi đi ngang các đám mả đất, thấp lè tè…vì có thể có ma trơi[8]…

-Ghê quá!

-Mà ba tui thường nói “Đức trọng quỷ thần kinh”. Người có đức lớn, ma quỷ cũng phải sợ người ấy. Trong thế giới hữu hình còn khó làm hại nhau, huống chi hồn ma dật dờ, lãng đãng vô hình…làm sao “nhát” hay hại mình được? Người lớn thì nói vậy, còn con nít bọn mình…nghe chuyện ma rồi…hết dám đi soi ếch, câu đêm… đi coi hát một mình ban đêm luôn…

-Kìa! Cái phao của bồ nhịp nhịp rồi kìa…chắc là cá trê ăn…coi chừng giật đó!

…

Thế mà đã hơn sáu mươi năm trôi qua! Sáu mươi năm mà tưởng như mới hôm qua, mà ngỡ ngàng như trong giấc mộng!...

Về họp mặt bạn cũ, ôn lại những kỷ niệm của một thời thơ ấu xa xưa, lòng chợt bồi hồi khôn tả! Bạn bè giờ đà ly tán cả. Có đứa xa lắc phương trời. Có người rêu phong cùng cát bụi, ôm mộng tuổi trẻ, vùi thây quên đời trên chiến trường khói lửa hay trong biển cả âm u. Nam nữ chúng tôi đều ở tuổi U80, da mồi tóc bạc, đi đứng lụm cụm khó khăn. Ai cũng đeo trên vai gầy một số căn bệnh tuổi già để chờ ngày “đoàn tụ” với người thân, ở bên kia thế giới mới.[9] Còn gặp nhau là còn trẻ trung, còn rộn rã những tiếng cười thân ái, còn sống lại những kỷ niệm thương mến của một thời trường làng đã tàn héo từ lâu…Rồi đây, biết năm sau và những năm sau nữa, ai còn - ai mất? Số mệnh bất định, khôn lường. Tuổi già như ngọn đèn sắp hết dầu, chập chờn trước gió, vụt tắt vô chừng. Giây phút tương phùng của bạn già…thật là trân quý biết bao!

<-- Chuyện ngày xưa… cánh hoàng hôn không đợi!

Ngân Triều

Cảm ơn anh chị dành chút thời gian,[10]

Còn gặp nhau dẫu hoàng hôn không đợi

Tuổi thơ bay nhanh, trời xanh mây nổi,

Chuyện tâm tình khắc khoải cuối trời quê

Ngân Triều

Tâm hồn tôi cứ rộn ràng xao động, vui buồn trong thương mến và ngậm ngùi tiếc nhớ, một thời thơ ấu hoa mộng miên man…

Quê hương giờ đang chuyển mình thay đổi toàn diện, từng ngày. Những tài nguyên thiên nhiên, gắn liền với những cánh đồng mênh mông của một thời thơ ấu hơn sáu mươi năm trước, giờ đã cạn kiệt do khai thác, đánh bắt một cách bừa bãi; tàn diệt môi trường một cách thiển cận, nhẫn tâm, vô ý thức. Nếu kể về chuyện ếch- cá của quê mình, thuở ấy, con cháu bây giờ và sau nầy, chắc chúng khó lòng hình dung và có thể tin được. Những chuyện câu cá thời thơ ấu đó…có thể chỉ còn là những chuyện xưa tích cũ lỗi thời…

-Bồ còn nhớ mẩu chuyện vui nào, hồi đó không? Đã chìm sâu hơn sáu mươi năm rồi… xa lắc!

-Ừa! Hơn sáu mươi năm! Thời gian nhanh quá! Chuyện như mới ràng ràng đây thôi…trong chớp mắt, phút chốc…tụi mình đã lẩn tha lẩn thẩn, mang thân già lụm cụm!…Chuyện câu cá ấn tượng, sao mà quên được! Nhớ hoài. Chuyện là như vầy:

“Lúc đó, vào một buổi sáng nghỉ lễ, tui cùng một tốp bạn ra cánh đồng loáng nước, bắt cua. Có một anh bạn ở Chợ Lớn mới chuyển về, cũng muốn nhập bọn đi bắt cua cho biết. Đến nơi, chúng tôi cứ để chân trần, ùn ùn lội trong rỗng nước của đám đất chưa cày lật, ngập đến nửa ống chân. Nước ruộng trong veo màu-vàng-nâu-cỏ-cháy. Nghe tiếng động, cua ở trong rỗng nước chạy ngời ngời về phía trước mặt mình như trò chơi đuổi- bắt. Khi thấy cái khuôn nhỏ, vuông vuông, màu tím-trắng có vân, chạy trước mặt mình, đó đích thị là một con cua, thế là thò tay chụp nó, tóm nó theo bề dọc các ngoe, hay nắm hai bên cái mai, tránh hai cái càng ra, bắt bỏ vào giỏ là xong. Hoặc là lấy chân đạp nhẹ cái mai cua, giữ nó lại trong chân rồi cẩn thận thò tay bắt lấy. Nếu không biết cách tóm nó, ngón tay mình có thể bị cua kẹp, đau điếng.

Nếu không biết cách tóm nó, ngón tay mình có thể bị cua kẹp, đau điếng.

Đang hăng say vào cuộc săn lùng cua, bỗng nghe một tiếng la thảm não, vang lên: “Ui da!”. Cả bọn ngoái nhìn thì thấy nạn nhân là anh bạn mới đang nhăn nhó, để thấy một con cua mới lớn kẹp sâu vào ngón tay út.

-Ui da! Đau quá!

Tui liền chạy lại cứu. Lính quýnh, khó có thể bẻ càng cua. Tui liền nắm cả bàn tay dính cua của bạn, đặt nhanh xuống mặt nước; theo kinh nghiệm dân gian; khắc cua sẽ nhả càng ra, bôn tẩu. Mà quả như thế thật! Khi vừa đụng mặt nước, con cua mới lớn đó tha cho anh bạn mới của tôi, nó liền nhả càng tẩu thoát. Nhưng nó có chạy đâu cho khỏi tay tui. Nước trong, thấy bóng nó ngời ngời! Nó vừa rời khỏi tay anh bạn là nó liền nằm gọn trong tay tui.

-Mi sắp hóa kiếp mà còn bướng bỉnh, làm tàng, sức mấy mà giỡ trò anh hùng rơm! Ta cho mi biết tay! Đồ ngang ngược![11]

Thế là tui thộp lấy nó, vụt mạnh nó vào giỏ của bạn. Nó nằm cong queo. Quả là bạn ấy chưa biết cách bắt cua. Ngón tay út ngòi viết khuyết sâu, rướm máu. Cua mới lớn, càng rất sắc.

-Có ai có dầu gió không?

-Có dầu cù là Mác-su[12] nè!

-Một chút hết liền hè!

-Sao không để ý? Chụp nó, phải dứt khoát, cẩn thận, tránh hai cái càng nó ra![13]

-Ha ha… “bắt cua, cua kẹp, bắt rùa rùa bơi!”

-Thôi đi bạn! Cô dạy là người ta đang bị rủi ro, ngoài ý muốn, chớ nên “cười” mà tội nghiệp!

-Cười người chớ khá cười lâu,

Cười người bữa trước, bữa sau người cười.

- Chớ nên châm chọc bạn nhé!…

-À! Có phải chuyện bạn “Ngà cua kẹp” không?

- Thì đó![14]

Nhưng sau đó, còn tiếp liền một chuyện vui nữa, đúng không?

- Ờ! Ngà cua kẹp sau đó một lúc, tự nhiên lại la “oái oái!” lần nữa, rồi ba chân bốn cẳng chạy té nước, quăng cả đục cua.

-Có chuyện gì vậy?

Mặt tái mét, Ngà nói trong hơi thở hổn hển đứt quảng:

-Sợ “quá ể”[15] …Thấy ghê quá!

-Chuyện gì? Ở đâu?

-Đằng …kia cà!

Không hiểu chuyện gì xảy ra mà bạn lại “khiếp vía” đến thế. Mãi sau bạn mới nói:

-Con ếch…

-Có con rắn ở đó phải không?

-Không phải rắn! Ghê…lắm!

- ???

-Có hai con ếch, Con ếch mẹ …cõng con ếch con, đằng kia kìa!

-Ha ha…

Cuối cùng hóa ra là một cặp ếch đang “mắc cặp”. Có lẽ vì quá xa nhau nên khi tìm được nhau là đã quá muộn trong “chợ tình”. Dù muộn, nhưng vẫn “yêu nhau” đắm say, “ái ân quên trời quên đất, quên trời đã sáng từ lâu…Thời gian sao quá muộn màng”!

Ngà là dân thành phố mới về, lần đầu mới thấy hai con ếch mắc cặp [16], nên mới lạ lẫm, sợ hãi trong ngớ ngẩn, buồn cười…”

…..

-Bồ kể tui mới nhớ một chuyện khác:

-“Hồi đó, chiều tối tui thường đi ra ruộng cắm câu. Sáng sớm tui háo hức, lon ton đi thăm câu, bắt cá về…Sao có một đầu cần câu bị kéo sát mặt nước? Dây nhợ kéo nghe nằng nặng, rối vòng trong bụi lúa. “Chắc là đã dính một anh “cá lóc” to đây”, tui nhủ thầm… Khi lui cui nhổ cần, kéo lên … thấy một phần da bông bông cục cựa, loáng thoáng trên mặt nước nhiều cỏ. “Đúng là một con cá lóc to”. Sợ sẩy thì uổng, tui hồi họp, lấy hai tay chộp vào chỗ da bông bông đó, tóm nó kéo lên. “Oái! Con rắn!”, tui buông tay, hào hễn bỏ chạy thật xa…Một lúc lâu định thần mới quay lại, trở gốc cần câu cắm nện cho nó mấy cây, nó mới “ngay đơ cán cuốc”…rồi cứ để nguyên lưỡi và nhợ câu…mà cho vào giỏ. Hóa ra là một con rắn ri cá khá to.

Chuyện hi hữu là vầy. Cái cần câu đó đã dính sẵn một con cá rô nhỏ trước đó rồi, con rắn ri cá lại đến xơi con cá rô đó, nên nó mới dính câu luôn. Sự việc hồi họp, buồn cười, trớ trêu, làm mình muốn “lên ruột”[17], Thật là con mắt tráo trưng quá! Hi hi… Mà bồ kể nốt chuyện kia đi!”

…..

- Chuyện nầy là do “cơ duyên” thôi! Đó là chuyện câu cá! Lần đó đi câu, tui câu được một con cá lạ, hình như cùng họ hàng với cá Nược![18]

-À! Cá Nược, loại cá có vú ở sông Vàm Cỏ Đông mà. Mà bồ câu cá đó, ở điểm câu nào vậy? Loại cá gì?

- Đích thị, câu ở sần sông mới có, chỗ phải im ắng… Tôi câu được một “cô ả cá Ngần” tuyệt đẹp!

- Ồ! Cá Ngần là Cá Ngân Long mà, loại cá cảnh quý hiếm? Khối tiền đó! Bồ có đem bán cho ai không?

<-- được một “ cô ả cá Ngần” tuyệt đẹp!

-Ừa! Chim trời cá nước, mình có duyên mới câu được một con cá lạ, hỏi ý kiến bà già…chớ bán cho ai.

-Bà bảo sao?

-Để nuôi.

-Ông nuôi được bao lâu?

-Rất lâu à nghen.

-Rồi nó có sinh sản gì không?

- Có chớ! Sinh sản được 6 lứa, mà sao mỗi lứa chỉ có …một con hè!

-Nó dễ nuôi không?

- Nhờ Trời…nó rất dễ nuôi…Đến nay vẫn còn nuôi nữa đó!

-Mà nó lớn chắc là cái bồn xây lớn lắm phải không?

-Không! Nó ở nhà chung với tui! Chớ không ở trong bồn vì nó có chân mà!

-???

A! Biết tỏng rồi! [19] Bồ nói văn chương, mỹ từ pháp…mà mình cứ tưởng là bồ câu được con cá Ngân Long![20]

Bồ kể chuyện khéo lắm, ví ngầm, ngoắt ngoéo… tự trào! Thiên tình sử của chàng và nàng… vậy mà mình cứ ngỡ …là “Chuyện câu cá”.

Ngân Triều

***

Chú thích:

[1] Trường sơ cấp thời đó có 3 lớp: Lớp năm hay vỡ lòng gọi là cours préparatoire; lớp tư là cours enfantin, lớp ba là cours élémentaire. Trường Tiểu học có 5 lớp, ngoài 3 lớp như trường sơ cấp, còn có thêm hai lớp nữa là lớp nhì, cours moyen và lớp nhất là cours supérieur.

[2] Ngày nay đi câu thường phải mang theo vợt. Ta chỉ giật nhẹ cho cá dính vào lưỡi câu và kéo nó lượn đến gần chỗ mình, thuận tay, đưa vợt ra vớt cá, nếu là cá lớn. Còn cá nhỏ cứ giật bình thường, cá dính vào lưỡi câu bị giật tung lên trời, theo giới hạn của sợi nhợ, cá sẽ đu đưa đến chỗ mình câu, bắt lấy, mở lưỡi câu ra và bỏ vào đục.

[3] Ngày nay khi đi câu cá rô, người đi câu thường có mồi nhử cá. Mồi nhử đem trộn bùn và thoa đều ngay chỗ mình muốn câu, đồng thời dọn dẹp sạch cỏ chỗ đó để khi giật cần, nhợ câu khỏi bị vướng víu; làm chừng 4 điểm như vậy là đủ; mỗi điểm cách nhau chừng 5-7m. Thao tác xong 4 điểm, quanh lại điểm 1 câu liền. Có khối cá rô nghe mùi mồi nhử lượn lờ, đớp móng, tìm mồi, đang chờ sẵn ở đó. Vừa thả mồi trứng kiến xuống là cá rô đớp liền, người đi câu tha hồ giật lia giật lịa, móc mồi không kịp luôn… Khi cá chậm ăn là đã hết cá ở đó, mình phải dời qua các điểm 2, 3, 4…còn nếu muốn được nhiều cá hơn nữa thì đi tìm vị trí khác, cũng làm như vậy.

Bí quyết làm mồi cá rô của người đi câu rất tân kỳ và hiệu quả lắm, có phổ biến trên tạp chí Kiến thức ngày nay…rất tuyệt vời! Nghề đi câu cũng lắm công phu. Cách làm mồi nhử cá rô như sau:

-1 muỗng canh, sữa bột em bé.

-1 muỗng canh, cà phê bột thơm ngon, hay 1 gói càfé sữa hòa tan cũng được.

-1 lon cám rang vàng.

-5-7 cánh tai vị hay ngũ vị hương là vị thuốc Bắc đại hồi, mua ở tiệm thuốc Bắc hoặc ở các tiệm chạp phô bán đồ gia vị; rang lên đâm nát rất thơm.

-1 ống thuốc chích dầu bạc hà 2ml hiệu Solucamphre cốt để tạo mùi thơm kỳ dị.

Tất cả 5 món trộn đều, bỏ riêng vào 1 lon có nắp đậy, thế là đã có mồi nhử cá rô rồi đấy. Mồi nhử đem trộn với bùn, thoa đều tráng đáy, ở điểm thả câu là rất nhạy.

Tôi có chỉ cách cho 1 bác sĩ quen, ông ta cảm ơn rất nhiều vì chỉ câu có 1 đám ruộng, trong 1 giờ được hơn 3 kg cá rô.

[4] Trống bỏi: Đồ chơi em bé, trống bỏi có 2 mặt nhỏ như cái chén, bịt bằng da ếch hay bong bóng lợn, có một sợi dây, đầu xỏ một cái nút tròn, vừa đủ để nút chạm vào hai mặt trống, có gắn một tay cầm. Bé cầm trống, lắc tay qua lại, nút dây ấy đánh vào hai mặt trống…nghe toong…toong… liên tục, rất vui tai.

Cho nên có câu chê cười: Già mà còn ham chơi trống bỏi, ý nói người đã già rồi mà còn ham muốn những cái không phù hợp với tuổi của mình. Nhất là chuyện yêu đương.

[5] Ngày nay, khi đi câu đêm, người không quen câu ngầm, có thể mua phao lân tinh, rất tiện.

[6] Sát cá là giết cá, ở đây có nghĩa là người đi câu may mắn, câu được câu nhiều cá; câu giỏi.

[7] Có thể sắm một “cây đèn khí đá” bằng thiếc, có 2 ngăn, thì độ sáng mạnh hơn rất nhiều lần so với đèn con cóc đốt bằng dầu gas-oil. Nó có chóa đèn mạ kền, sáng trưng. Như vậy là chập tối, phải chạy ra quán tạp hóa của “chú chệt mập” mua “khí đá” hay “đất đèn”, (tức là đá carbure de calcium, là một hợp chất hóa học của Canxi và Cacbon. Tên gọi của hợp chất này là Canxi Cacbua, tên tiếng anh: Calcium carbide; công thức hóa học là CaC2. ... Thông thường đất đèn có màu xám hoặc màu nâu. Khi đất bị ẩm, nó sẽ sinh ra mùi hăng khó chịu).

Cục khí đá tan trong nước sẽ cho khí đốt acétylène, C2H2 để đá ấy vào ngăn dưới, mở nước từ ngăn trên nhểu xuống là có khí C2H2 bốc lên béc đèn, châm lửa tại béc (mỏ đèn)… đốt thử đèn, xoi béc đèn…Nếu đèn cháy tốt, khóa hơi đèn, khóa nước lại, để đèn và nơm ở góc nhà dưới, háo hức, chờ đến khuya…là khởi hành, vào cuộc.

Ngày nay người ta soi ếch bằng đèn bình ắc-quy mang trên lưng, có dây dẫn điện đến một cây đèn đeo trước trán. Tân kỳ nhất là một chiếc đèn led có pin charge, vừa nhẹ nhàng, vừa lâu hết pin, rất rẻ).

[8] Ma trơi: Hiện tượng xác động vật vùi chôn dưới đất, có khi ở nghĩa địa bị phân hủy, hơi xương từ xác động vật là lân tinh tức hơi Phosphore, P, thường thoát lên trên mặt đất vào lúc ban đêm, gặp oxy thì cháy thành một quầng lửa xanh, người ta gọi đó là ma trơi. Có lẽ thường thấy ở các đám mả.

[9](Mà nói cho “oách” là “đi Đứt”, hay “đứt bóng” …vậy mà!

[10] Mấy câu thơ trên ấm fond họp mặt hàng năm của cựu học sinh Bào Trai. Khéo bảo quản, hơn mười năm rồi mà chữ vẫn còn rất tươi rất đẹp, nên lần họp mặt nào cũng đem ra chưng, chỉ sửa ngày tháng thôi. Khỏi tốn tiền!

[11] Ngang ngược là con cua không bò theo hướng trước mặt nó mà bò ngang.

[12] Dầu cù là Mác-su, Mac Phsu: Cù là tên mà người xưa ở miệt dưới (Miền tây Nam bộ) dùng để gọi nước Miến Điện nay là nước Myanmar. Trước đây có một loại dầu cao mang nhãn hiệu Mac Phsu, sản xuất tại Miến Điện, được ưa chuộng khắp Nam bộ, nên mới được gọi là dầu cù là (dầu được sản xuất từ nước Cù là).

Sau này danh từ dầu cù là được dùng rộng rãi để chỉ tất cả các loại dầu cao. (Theo An Chi, Chuyện Đông chuyện Tây)

[13] Bắt cua cua kẹp thì phải làm sao: Bị kẹp hả…ráng chịu đau…đưa tay xuống nước…nó sẽ nhả ra…

[14] Thì đó: nói tắt của câu “Đích thị là chuyện đó”

[15] Quá ể: phương ngữ miền Tây, nay ít dùng, tức là quá trời, quá chừng.

[16] Hai con ếch mắc cặp: ếch đực thường nhỏ con, ếch cái to con hơn

[17] là sợ hãi cao điểm, quá sợ.

[18]Ở đây nói quanh co, tung hỏa mù để người đối thoại khó đoán. Thực ra Cá Ngần và cá Nược không giống nhau và ở Sông Vàm Cỏ Đông chỉ có cá Nược, cá có vú, không có cá Ngần.

[19] Biết tỏng rồi: là biết một cách cặn kẽ, tường tận, chính xác.

[20]Nói đùa cho vui chứ thực tình các chi tiết đó đều tung hỏa mù, nói đến một người. Người ấy là hiền nội của NT, là cô giáo khóa 3 SPS, (1964-1966) tên Nguyễn thị Ngân.***

Kính Mời Xem và Họa thơ “TÌNH YÊU” của SÔNG THU

TÌNH YÊU

Thời gian tuần tự cứ trôi qua
Thoáng chốc mà nay tuổi đã già
Hy vọng, đức tin đà sụt giảm
Niềm vui, mộng ước cũng phôi pha
Tiền tài, danh vọng đều hư ảo
Sắc đẹp, vinh quang thảy nhạt nhòa
Chỉ có tình yêu còn mãi đượm
Duy trì sức sống ở trong ta.

Sông Thu
( 13/06/2026 )

Thơ Họa ;


TẤM TÌNH


Lụa lầy chinh chiến loạn can qua,
Xuân sắc nhoàng trôi sọm xác già!
Khóe mắt nhăn nheo nhầu nắng dãi,
Mái đầu phơ phất bạc sương pha!
Mươi tờ lương cọc...rầu tâm cảm,
Mấy ký gạo đong... thấm lệ nhòa!?
Nương tựa phu - thê lần cuộc sống,

 Tấm tình còn lại ấm lòng ta!

Nguyễn Huy Khôi
13-6-2026


TÌNH YÊU VĨNH CỮU

Thiên địa tuần hoàn lần lượt qua
Xuân tàn thu hạ đuổi đông già
Công danh sự nghiệp đều thay đổi
Của cải bạc tiền cũng loãng pha
Sức khỏe tiêu hao thân yếu ớt
Dung nhan biến dạng sắc phai nhòa
Thủy chung nhất dạ duyên giai lão
Vĩnh cữu niên trường mộng ước ta

Hưng Quốc
Texas 6-13-2026

THÂN HỌA: TUỔI THỜI GIAN

Năm tháng dòng đời cứ chảy qua,
Xinh tươi dáng vẻ chóng sang già.
Môi hồng mắt biếc giờ heo hốc,
Má thắm eo còng nhạt phủi pha.
Dáng vẻ bung veo vơi gợi cảm,
Lời thanh thản vọng đã tan nhòa.
Em ơi! Tiếng gọi giờ “thưa cụ!”
Tình tứ đâu còn của chúng ta!
*
Tuổi đời chất nặng mãnh tình ta.
HỒ NGUYỄN (14-6-2026)


KÍNH HỌA: TÌNH YÊU TRÊN TẤT CẢ.

Gian nan nhìn lại đoạn đường qua
Mừng đặng an vui với tuổi già.
Họa gió Tai trời đều nếm trãi,
Như vàng thử lửa cứ xông pha...
Giàu nghèo Vinh nhục không xem trọng,
Sướng khổ vui buồn cũng xóa nhòa,
Chỉ có Tình Yêu Trên Tất Cả...
Yêu Người,Yêu Nước...Yêu Thương Ta.

Mỹ Nga, 13/06/2026 ÂL, 28/04/ Bính Ngọ.

 NỖI NIỀM TUỔI GIÀ

Năm tháng bốn mùa lặng lẽ qua

Liêu xiêu gậy trúc vấn vương già.

Buồn theo mây trắng  đàn chim lướt

Mắt dõi chiều tà nắng ráng pha.

Tri kỷ âm thầm thu lá rụng

Lòng quê mòn mõi khói sương nhoà 

Trăm duyên được mất đà buông bỏ

Thui thủi đường về chỉ có ta !

     Mailoc

06-13-2026

     THỎA TÌNH TA

Buông thời khổ tận tháng ngày qua,

Thơ thới hồn xuân chửa "chịu" già?

Tự tại tâm an chờ nắng tỏa,

Thong dong gót dạo mặc chiều pha!

Sẹo lành hối tái làn da thắm,

Thương vết dần vơi khóe mắt nhòa!

Sau trước kiên trinh lời thệ hải,

Vợ chồng hòa thuận thỏa tình ta!

                          Nguyễn Huy Khôi

                                 14-6-2026

TINH THẦN SỐNG

 

Thời gian lặng lẽ cứ dần qua
Soi bóng nhận ra đã tuổi già
Bước thẳng dần suy chân rã rệu
Đầu xanh chuyển hóa tóc sương pha
Tương lai đà hết không tươi sắc
Quá khứ trôi xa quá nhợt nhòa
Còn lại tinh thần đây vẫn sống
Giữ niềm hy vọng tận hồn ta.

CAO BỒI GIÀ
13-6-2026

  TÌNH YÊU 

     NÉT ĐAN THANH TRONG CUỘC ĐỜI 

                 

   Chưa đông, sao lại nghĩ  xuân qua

   Tuổi mới vào thu sắc lá già

   Hoa hạ thắm môi em sợ lợt 

   Tóc xanh biếc mắt mực đâu pha

   Một đời thương nhớ bao day dứt

   Tròn kiếp trông mong bấy xóa nhòa 

   Thấp thoáng thuyền về xa tít tắp

   Bóng đang trở lại nhập hình ta … 

    

   Rancho Palos Verdes  13 - 6  - 2926

                CAO MỴ NHÂN 

DẠO PHỐ

Một mình ra phố dạo đêm qua
Giữa chốn đông vui, trẻ có già
Đứng cạnh người bên đường chuyện nói
Đi cùng bóng dưới ngọn đèn pha
Chỗ cười tươi tắn đời viên mãn
Nơi bước thủi thui nẻo vắng nhòa
Những mối tương giao thầm lặng ấy
Trở thành hồn trí của riêng ta

Lý Đức Quỳnh

 14/6/2026

Hoang Tưởng  (Họa)

Lòng nghe hiu quạnh ngắm chiều qua

Bắc ghế ra xem một lão già

Thấy cảnh trời , thời gian đảo lộn

Nhìn tàu bay,  hỏa tiển xông pha

Vành đai biên giới luôn di chuyển

Lảnh hải trùng khơi bị xóa nhòa

Đất hiếm lên ngôi dầu thống trị

Tương lai nào gắn ở vai ta.

2026-06-15

Võ Ngo

DÒNG CHẢY THỜI GIAN

Ký ức như dòng cảm lắng qua
Thời luôn tiếp nối há phai nhòa
Từng gam chồng chất đà lưu dấu
Ấy quảng quyện hòa nỏ lẫn pha
Kỷ niệm chắt chiu từ tấm bé
Tình yêu ấp ủ tận khi già
Âu là lẽ sống riêng đời vậy
Chẳng thể ai người giống hệt ta …

Mai Vân-VTT, 15/6/26.

                 CÒN LẠI 

Tuổi trẻ một thời đẹp đã qua 

Mới đây nay lại thấy mình già 

Tay chân run rẩy người dìu bước 

Bến mộng năm xưa dần trộn pha 

Tất cả đều buông vòng định luật 

Nhẹ nhàng con tạo .. lệ mi nhoà 

Ngày nao nhắm mắt  bàn tay trắng 

Còn lại tâm hồn hướng dẫn ta ..

                        Yên Hà 

                      15/6/2026

Phần 2 còn lại: Truyện ngắn Bông Cỏ May, Võ Kim Ngân & Ngân Triều

 Phần 2 còn lại: Truyện ngắn Bông Cỏ May, Võ Kim Ngân & Ngân Triều, đăng lại để tưởng niệm bạn Võ Kim Ngân, Sydney, chs Bào Trai.

Ngàn Thu vĩnh biệt! R.I.P.

***

Noãi nieàm xa xöù… (NỖI NIỀM XA XỨ)

Vào một buổi sáng, mùa Trung Thu năm 1980, vợ chồng tôi bồng bế hai đứa con nhỏ dại, rời bỏ tổ ấm thân yêu, một căn nhà trong chung cư Phú Lâm ở Saigon. Lòng lặng buồn. Lúc nào, nước mắt cũng cứ chực rơi. Dạt dào với bao nỗi buồn tê tái, miên man, tôi phải đành lòng bỏ lại một gánh càn khôn của quê mẹ sau lưng, dấn thân vào một chuyến viễn du vô định, đầy chông gai và nhiều nguy hiểm, có thể là, một đi không bao giờ trở lại.

(a) Vượt biên (Google images/ Ảnh minh họa)

Sau 7 ngày đêm vật vờ trên biển, chiếc ghe nhỏ xíu, bềnh bồng, lắc lư, nhấp nhô trên mặt biển sóng gào, khác nào như lao vào vực thẳm. Chưa bao giờ đi biển, chúng tôi bị nôn mữa, kiệm ăn, kiệm uống, chen chúc, bơ phờ trong nắng nóng, đờ đẫn…và cái chết đã đến cận kề trong đường tơ kẽ tóc. Tôi có chết thì cũng cam lòng. Trẻ thơ có tội tình gì mà phải… (Quả là tôi rất hãi hùng, không dám nghĩ đến những điều bất hạnh…). Tài công cứ nhắm thẳng hướng nam mà đi. Đến lúc kiệt sức, thắt tha thắt thẻo trong nỗi chết dần… thì may mắn thay, chúng tôi gặp được mấy người đánh cá Indonesia tốt bụng cứu giúp. Rồi họ đưa chúng tôi vào một hòn đảo nhỏ tên là Kuku để chăm sóc. Ba tuần sau, chúng tôi được đưa đến đảo Galang. Sau 4 tháng, Cao ủy LHQ đưa chúng tôi đến Singapore trong 2 tuần và cuối cùng được chuyển đến Úc.

Trong thời gian đầu ở đảo, trên xứ lạ quê người, cảnh và người đều xa lạ. Con đường phía trước mịt mờ, còn nỗi buồn nào hơn? Những nỗi nhớ thương trào dâng cuồn cuộn nao lòng. Tôi nhớ mẹ tôi, chị và em gái tôi, nhớ người thân, nhớ xóm làng, nhớ phần mộ của Ba tôi và những ngôi mộ đá đỏ của tổ tiên trên một gò cỏ may tĩnh mịch, đìu hiu.

Nhớ con đường làng ngoằn ngoèo đính những khóm bông cỏ may rải rác, quanh co, dẫn vào những lũy tre yên ắng, thanh bình; băng qua những cánh đồng lúa xanh rì, mơn mởn.

Nhớ thời gian đầy ắp những kỷ niệm tuổi thơ, giờ đã xa vời. Nhớ những cánh cò trắng rập rờn bay lượn khắp đồng ruộng, mùa mưa; những cánh diều giấy xanh đỏ phất phới tít trời cao, trong mùa gió chướng, phía sau đình làng; hình ảnh bóng trăng rằm lồng lộng ló lên ở cuối con đường làng, trên chân trời tím thẩm.

Nhớ âm thanh ríu rít, trong trẻo của những tiếng chim đồng quê quen thuộc; những tiếng ểnh ương “về…đâu…”, “buồn…thương…”,

“về…đâu…”, buồn…thương…”;

vang vọng rền trời đêm mưa hòa lẫn những tiếng sấm trầm trầm vang vọng xa xa; liên tưởng như tiếng kêu gọi trở về, hãy tở về quê mẹ, con ơi!

Đói no, có cả họ hàng,

Ai sao, tôi vậy, bỏ làng, bỏ quê?[1]

Như tiếng vọng của làng quê trong cõi u tịch, mơ hồ.

Nhớ mùi thơm thoang thoảng của hoa đồng cỏ nội, trong mỗi mùa mưa nắng; hương vị của món mắm kho với thị ba chỉ, chấm rau lá hẹ, bông súng, đặc sản miền quê, dân dã mà ngon …

Nhớ nhiều lắm! Nhớ vô cùng! Xiết bao chạnh lòng trong nỗi ly hương, để rồi những nỗi nhớ thương chập chùng ấy …cứ chập chờn trong cõi nhớ tha thiết, ngẩn ngơ…

Cuối cùng là những dòng lệ nghẹn ngào, buồn tủi cho thân phận mình vì nỗi lòng biết tỏ cùng ai?

(b) Nhớ con đường làng ngoằn ngoèo, quanh co…

(c) Bóng trăng rằm lồng lộng ló lên…

Thế rồi, khi đến xứ Úc xa lạ, con cái được đi học, cha mẹ cũng phải đi học.

Mùa đông đầu tiên ở Nam bán cầu, cái lạnh như cứa da không thể nào chịu nổi. Tôi mặc 5 bộ quần áo ấm thật dày mà vẫn cứ lạnh run. Hai lỗ tai nhức buốt, tay chân tê cóng, gần như không còn cảm giác gì … Vậy mà, ngoài giờ đi học, đi làm ở hãng, vợ chồng tôi còn phải đi làm thêm. Chúng tôi làm đủ thứ nghề, mong kiếm thêm ít tiền để dần dà ổn định cuộc sống và gởi về cho mẹ già và người thân ở quê nhà. Chúng tôi xin đi làm “tạp vụ”: quét rác, phát tờ rơi quảng cáo ở các thùng thơ ngoài cổng của các nhà dân bản xứ, làm housewife và làm công bán thời gian…chúng tôi không câu nệ, việc gì làm được, cứ làm… ròng rã và ròng rã trong 8 năm.

Khi ấy, tình cờ một vận may đã đến với tôi! Một gia đình người Úc biết khả năng chuyên môn và hoàn cảnh của tôi, liền đỡ đầu, hướng dẫn vợ chồng tôi học lại ngành y tế trong hai năm. Việc học tập rất khó khăn vì vốn tiếng Anh của chúng tôi còn yếu. Cuối cùng, với nhiều quyết tâm và cố gắng, chúng tôi mới đạt tốt nghiệp. Sau khi đã có một việc làm chính thức, khá ổn định, tôi muốn trở lại quê nhà. Diễm phúc làm sao! Tôi không ngờ mình còn có dịp trở về mái nhà xưa, thăm người mẹ già mòn mõi trông con.

Vui mừng biết bao khi gặp lại người thân và các bạn bè cũ sau 10 năm xa cách. Còn vui mừng nào hơn! Bản thân như được tái sinh! Nước mắt cứ tuôn rơi, tuôn rơi! Đó là ngôn ngữ nhạy cảm của người phụ nữ, của một người con, người thân, tưởng không bao giờ gặp nữa, vĩnh viễn mất đi mà giờ đây, nó lù lù bằng xương, bằng thịt, trở về. Chuyện tiếp theo là rất nhiều đêm, nhiều đêm trắng tâm sự, mà vẫn chưa hết chuyện.

Sau chuyến về quê hương lần đầu tiên, tôi trở qua Úc tiếp tục công việc chuyên môn tại bệnh viện. Cuộc sống và việc làm ở bên Úc, ở một thành phố lớn, thật là bận rộn. Thời gian làm việc kéo dài một hơi, từ sáng đến chiều, trưa được nghỉ ăn trưa 30 phút. Vì vậy, trước trở ngại không thuận lợi cho việc chăm sóc hai đứa con còn nhỏ, tôi có một dịp may để thử thách. Đó là mở một trung tâm y tế phục hồi chức năng cho những bệnh nhân tâm thần phân liệt ở giai đoạn cuối, để họ sẽ tái hòa nhập cùng với gia đình. Được cho phép và trợ vốn với lãi suất ưu đãi, được bạn bè hỗ trợ, động viên và nhất là ông xã đồng ý, tôi mạnh dạn đứng ra xin mở một trung tâm đó xem sao. Trung tâm tôi mới mở gồm có 12 phòng lớn với 28 bệnh nhân, chưa kể phòng quản lý. Khi bắt tay vào việc, tôi bắt đầu đối phó với những nan đề vô cùng lớn lao. Phải giải quyết những yêu cầu của bệnh nhân một cách liên tục. Họ đòi hỏi những tiện nghi rất cao, cơ sở còn thiếu, người phụ việc không đủ. Một mặt phải nâng cấp những tiện nghi, mặt khác phải chạy tìm người phục vụ để đối nội cho ổn, đối ngoại cho êm và dằn dặt trước những nỗi bực mình. Cố gắng và cố gắng, có nhiều đêm phải thức suốt. Trung bình, tôi phải tất bật làm việc trên dưới 20/24 giờ/ ngày. Ròng rã và ròng rã trong 7 năm! Biết bao mồ hôi và khổ tâm, biết bao là cay đắng buồn phiền. Tôi như người kiệt lực. Do đó, khi đã trả hết lần nợ góp cuối cùng, tôi nhẹ nhõm và xin giải tán trung tâm. Các bệnh nhân được chuyển đi nơi khác.

Quá mệt mỏi, tôi xin trở về quê hương, vừa để thanh thản tinh thần vừa thăm mẹ già, thân nhân và những bạn bè cũ. Chuyến về quê lần nầy, thật vô cùng có ý nghĩa cho tôi, vì tôi được tận tay chăm sóc mẹ già trong những ngày cuối đời. Mẹ ơi! Mẹ rất thương ba đứa con gái của mẹ, nhất là một đứa con gái xa xôi nơi “góc biển, chân trời”. Lòng mẹ bao la như biển cả, mãi mãi dạt dào, biết bao nhiêu là con sóng yêu thương! Tôi cố gắng lo cho Mẹ bằng những chăm sóc, điều trị tốt nhất để Mẹ có thể kéo dài thêm từng giây phút ở lại dương trần. Nhưng sức cùng lực kiệt, Mẹ đã vĩnh viễn ra đi một cách nhẹ nhàng, thanh thản, trong tiếng nấc nghẹn ngào và trong suối lệ hầu như khô cạn của ba chị em tôi. Từ nay, chúng tôi sẽ chẳng bao giờ còn có mẹ nữa! Chúng tôi trở thành những kẻ mồ côi, bơ vơ trên cõi đời nầy. Có gặp Mẹ chăng, chỉ là lúc cõi mộng mơ hồ! Mỗi lần nhớ đến Mẹ, ngay cả trong lúc nầy đây, tôi cũng còn đẫm lệ, thổn thức trong nhung nhớ: mất mẹ, như mất cả bầu trời thương yêu!

Buồn quá, tôi quay lại Úc với nhiều nỗi bi thương. Khi nhàn cư, nỗi buồn hiện đến dày vò. Có một người bạn giới thiệu một shop café cần nhượng lại. Tôi muốn sang shop café ấy những mong khuây khỏa và tạo việc làm cho một số người quen. Tục ngữ có câu: “Nghĩ một đằng, nó quằng một nẽo” để nói lên lý trí và cơ hội luôn mâu thuẩn nhau. Thật không sai với trường hợp của tôi! Công việc quản lý shop café của tôi, có tên chào mời ấn tượng là "Giọt Đắng", cũng khá đông khách, cũng rất tất bật và vô cùng mệt mỏi. Đó là điều mà đối với tôi rất đơn điệu, chán ngắt và bực mình. Tôi lại phải đến rất sớm, về nhà thật khuya và còn dính vào những chuyện “ phiền hà”: thiếu người pha café, thiếu người quản lý, thiếu người phục vụ, thiếu người dọn dẹp, thiếu cả thu ngân… Tôi lại phải tự làm những công việc lặt vặt 4-5 giờ/ngày. Nếu không làm, tôi phải thuê người. Như vậy, phải trả thêm tiền cho người ta và có nguy cơ hao phí, lỗ lã. Chúng tôi bàn bạc, chưa biết cách nào thoát ra, dù tôi chỉ mới khai trương có 3 tháng. Khi ấy, quả thật bất ngờ và may mắn! Một hôm có một người Châu Á (sau khi trao đổi, tôi mới biết người đó là một Việt Kiều mới qua) đến uống càfé, hỏi thăm, ngỏ ý muốn xin sang lại một shop café như shop càfé của tôi. Thoạt đầu, tôi cứ ngỡ là người đó nói giỡn chơi cho vui nhưng tôi cũng thực lòng nói rằng tôi mới làm chủ nhân vỏn vẹn được 3 tháng. Người đó cũng thực lòng muốn sang lại shop café để có điều kiện mưu sinh. Tôi hẹn ngày trả lời để còn bàn lại với nhà tôi. Rồi tôi liền nhượng lại “của nợ” ấy và buông tay, để trở về với cuộc đời mình, lúc ấy tôi đang ở tuổi 58.

Sau đó, tôi chẳng làm gì cả, chỉ sống nhờ vào các khoản trợ cấp và sống với các con của tôi.

Tôi có hai đứa con. Một đứa con gái cả và một đứa con trai út. Các con tôi, bấy giờ, đều đã học xong nguyện vọng mình, ổn định cuộc sống và đã có gia đình riêng.

Đứa con gái cả, học khoa Nha, có gia đình, có việc làm ổn định và có nhà riêng cách chúng tôi 150km. Tôi thường đến chơi với con gái, dọn dẹp, giúp đỡ con, cho nó hạnh phúc hơn. Khi mới có một đứa cháu ngoại đầu tiên, tôi vui mừng bao kể xiết! Tôi tự nguyện chăm sóc cho cháu ngoại từ A đến Z, nhưng đứa con gái “không cho”, cho dẫu tôi đã tốt nghiệp ngành y ở Việt Nam và ở Úc! Tôi phải năn nỉ hết sức, đầy lý lẽ, nó mới cho chăm sóc vài ngày trong tuần. Thôi thì vậy cũng được, còn niềm vui nào lớn hơn? Thật là hạnh phúc cho những ai được làm “Bà ngoại”! Nhìn cháu mình, tôi thấy tình cốt nhục bà-cháu dạt dào! Dĩ nhiên, nó trông giống cha mẹ nó là điều cơ bản. Khi ngắm nhìn nó, nựng nịu nó, thấy mụ bà dạy nó cười, nó hươ tay, đạp chân…tôi càng vui sướng, phát hiện nét nầy nó giống người thân nầy, người thân nọ, nét kia nó giống đứa cháu nầy, đứa cháu kia…mà vui sướng, mà thỏa lòng.

Riêng đứa con trai út, sau khi tốt nghiệp Đại Học, được du học TTL[2] tốt nghiệp Cao học Quản trị kinh doanh. Cháu đã đi làm tại 1 trong 5 công ty tiếng tăm thế giới. Vài năm sau, xin nghỉ việc và tự đứng ra lập công ty riêng. Khủng hoảng kinh tế thế giới nổ ra, cháu giải thể công ty kịp thời nên không bị lỗ lã. Sau đó, cháu lập gia đình, nối nghiệp “dì út” ở quê nhà, làm nghề “gõ đầu trẻ lớn”. Hiện cháu có một chú nhóc trai, nay được 4 tuổi. Vậy là, tôi đã lên chức Bà với hai cháu ngoại gái 9 tuổi, 6 tuổi và một cháu nội trai 4 tuổi.

- Về phần “ông nhà”, “phân nữa đời tôi”, đã ở tuổi “người xưa nay hiếm”, cũng còn tráng kiện, bình thường. Ngày ngày chúng tôi tập thể dục, bách bộ, đi bơi, chơi tennis, đi từ thiện, giao tiếp bạn bè, viết lách, truy cập Internet… và cùng ăn chay trường.

***

Boâng coû may (BÔNG CỎ MAY)

Đến đây, xin hãy trở lại vấn đề chính của truyện vừa nầy. Vì sao tôi chọn tiêu đề của truyện là Bông Cỏ May?

Như đã trình bày. Tôi có một chuyến viễn du, phiêu linh, đầy sóng gió của định mệnh, như những người đồng hội, đồng thuyền, tôi đã sống vô cùng khổ sở, vất vả và gieo neo trong những bước đầu nhập cư, trong nỗi nhớ tha thiết về Mẹ, anh chị em gia tộc, bạn bè thương yêu… Nhất là nỗi nhớ đẫm lệ, triền miên về quê hương yêu dấu xa xôi, đầy ắp những kỷ niệm đằm thắm của tuổi thơ hồn hậu thời tiểu học, nhiều kỷ niệm êm đềm…và tôi cũng không ngờ rằng số tôi còn may mắn như vậy.

Trước quyết định chẳng đặng đừng, đem cả gia đình xa cách với những người thương yêu, trong một chuyến đi đầy sóng gió, may ít, rủi nhiều, tôi đã đánh cược với số phận mình: có thể bị vùi thây nơi lòng biển lạnh, làm mồi cho cá; hoặc nếu có may mắn, sẽ là những cánh chim vô định, phiêu bạt, lạc loài, lữ thứ...mãi mãi sẽ không bao giờ được trở về xứ sở…mãi mãi sẽ là những người tự lưu đày, không có quê hương…

Trong thời gian đầu ở đảo Kuku, (Indonesia), một hôm, nhân vá lại chiếc quần dài đen sứt chỉ - chiếc quần dài đen mà tôi đã mặc lúc về từ giã mẹ tôi, gia đình hai chị em tôi và phần mộ của tổ tiên lần cuối - tôi đã phát hiện được 5 bông cỏ may đã dệt thật khéo vào bên trong cái lai quần. Năm bông cỏ may nầy đã lặng lẽ găm chặt ở phía bên trong phần lai quần của tôi, mà tôi không hề hay biết. Cũng có thể mẹ tôi và tôi đã đẫm lệ, thổn thức nhặt bỏ hết những bông cỏ may dính bên ngoài chiếc quần dài của tôi rồi và năm bông cỏ may nầy cứ thương mến tôi, trốn kỹ bên trong, âm thầm xuôi ngược theo bước chân tôi như những mảnh gợi nhớ réo rắt của hồn quê chan chứa ân tình.Tôi đã lặng người nhớ lại…

Rõ ràng, đây là 5 bông cỏ may - trên Gò Cỏ May, đất hương hỏa gia tộc, mảnh đất gia sơn (nơi tổ tiên tôi đã nghìn thu yên giấc) - đã âm thầm quyến luyến theo tôi trên những bước đường xa xứ lạc loài! Tôi tê dại trong cảm xúc dâng trào với nghẹn ngào nước mắt! Phải chăng những “ bông cỏ may” đó còn là những yêu thương nhắc nhở ngầm của tổ tiên: Tôi phải giữ vẹn truyền thống đạo lý gia tộc, một truyền thống của bản sắc Việt Nam như một ánh hào quang miên viễn, quyện chặt tâm hồn những đứa con của NGƯỜI trên những bước đường muôn nẽo, tha phương.

Cuối cùng,“bông cỏ may” chính là những kỷ niệm trân quý, không thể nào quên, chính là tấm lòng của những số phận phải lênh đênh theo dòng nước nổi trôi…với ước mong sao, sau cơn mưa, trời lại sáng.

Và điều đó chỉ là những khắc khoải của tấc lòng cố quốc tha hương riêng tư của những đóm sáng đồng điệu, trong hàng triệu tấm lòng.

Bông cỏ may! Bông cỏ may ơi!

Hồn quê dìu dặt bước chân tôi.

Phiêu linh, dù đã xa muôn dặm!

Man mác, bâng khuâng, một hướng trời [3]

Ngóng trông man mác, chơi vơi!

Giai nhân:[4] biền biệt, phương trời nhớ thương.

Ngân Triều

[4] Giai nhân: người đẹp, bóng hồng, tố nga, giai nhân…còn ẩn dụ chỉ thánh đế anh minh, quê hương hay người tri âm xa cách.

***

Ảnh minh họa:

a: Vượt biên

Mời Xem :

Phần 1: Truyện ngắn Bông Cỏ May, Võ Kim Ngân và Ngân Triều. Bài đăng tưởng nhớ bạn Võ Kim Ngân, Sydney.