CHIỀU ĐÔNG-Lý Đức Quỳnh và Thơ Họa

 

CHIỀU ĐÔNG

Mây trùm xám lạnh, bấc phùn đông

Ảm đạm chiều quê nước ngập đồng

Núi thẳm âm rền, không tiếng cọp

Trời xa cánh liệng, chẳng chim hồng

Trong mưa liếp cải đang chờ nụ

Giữa gió vườn cà đã trổ bông

Khói tỏa lênh phênh vờn chái bếp

Chiếc xuồng độc mộc đắm ngoài sông…

Lý Đức Quỳnh

   24/2/2020

Bài Họa:

LỜI ĐỒNG CẢM

Mưa rơi tím tái cả chiều đông

Rỗng rễnh chân mây xám mặt đồng!

Kẻ ở,...trầm ngâm rầu khói bạc

Người đi,...lặng lẽ nhói xuân hồng!

Rời xa con cháu,nhà thưa bóng

Bỏ lại đồi nương,lúa lụn bông!

Bếp núc vắng ai?...thèm đỏ lửa

Bụi lòa mặt sóng lạnh triền sông!

      24-2-2020

Nguyễn Huy Khôi

MỘT CHIỀU ĐÔNG

Trời sang lạnh bởi gió mùa Đông

Quang cảnh thê lương cả cánh đồng

Mây lướt trên cao trời sắc tím

Chim bay dưới thấp ánh chiều hồng

Cơn mưa giục giã vờn cây lá

Ngọn gió vô tình giỡn nụ bông

Lòng cứ buồn hiu giờ vắng lặng

Một con thuyền nhỏ nép bên sông ...

Tạ Vương Kim

MÃI LÀ MƠ ƯỚC...

Những đêm rét buốt giữa mùa đông

Ước được cùng chia ngọn lửa hồng

Bắp nướng thơm lừng hương ruộng rẫy

Khoai lùi ngọt lịm vị nương đồng

Cầm tay âu yếm trao tâm sự

Ngước mắt mơ màng ngắm núi sông

Hạnh phúc đơn sơ mà chẳng được

Cuối đời tóc trắng tựa như bông.

Sông Thu

NHỚ QUÊ XƯA

Thơ thẩn một mình giữa phố đông

Chợt thương quê cũ chốn nương đồng

Lao xao cánh vạc bên dòng biếc

Thơm ngát  hồ sen với nụ hồng

Lờ lững thuyền trôi ngang rặng trúc

Dập dìu bướm lượn giữa giàn bông

Tha phương ngàn dặm, lòng luôn nhớ

Thôn xóm, con đò với bến sông.

Như Thiền

NGƯ NHÀN

Ao vắng ôm cần lạnh lẽo đông

Mênh mông lau lách hắt hiu đồng.

Lưng trời ríu rít vang chim trắng

Đồi núi  lê thê nhuộm ráng hồng.

Từng chập gió gào rùng rợn tiếng

Mấy hồi lá đỗ rã rời bông.

Ngư ông ngũ gật nào ai biết

Tỉnh giấc khoang đầy tuyết bến sông.

Mailoc

NGÀY ĐÔNG TRONG TÙ

Lạnh lẽo đất trời giữa tiết đông

Mênh mông biển nước ngập nương đồng

Co ro áo mỏng chùm thân ốm

Mơ mộng cành khô chụm lửa hồng

Muốn hỏi vườn xưa bầu trổ nụ?

Cầu mong quê cũ lúa đơm bông !

Cô đơn,biệt xứ,mang tù tội

Vẫn nặng ơn dầy với núi sông

Thanh Hoà

SẦU ĐÔNG

Thu đã qua rồi …nay đến đông!

Tuyết rơi bao phủ khắp quanh đồng.

Trời xanh xa khuất nhường mây trắng,

Lá úa vùi thân vắng nắng hồng.

Hương ấm chui hang gờn gió lạnh,

Chim buồn co dáng thú nhồi bông.

Bóng ai trăn trở ra vào bếp,

Có phải phập phồng nhớ bến sông?

HỒ NGUYỄN

 (25-02-2020)

NHỚ CẢNH QUÊ XƯA...

Cả trời lạnh ngắt - tiết sang đông...

Bấc phủ mù sương bít cánh đồng

Thương mẹ cấy trồng mưa thấm lạnh

Nhớ cha cày cuốc nắng rang hồng

Quanh năm ngóng đợi cà đơm nụ

Suốt tháng trông chờ lúa trổ bông

Giông tố mịt mùng đâu ụp tới

Sóng trào, bão cuộn đổ ra sông...

Trương Văn Luỹ

   (25/2/2020)

TIẾC MỘT NGƯỜI

Đất trời u ám một chiều Đông.

Mưa lũ từng cơn ngập ruộng đồng.

Thấy cảnh giá băng sương gió lạnh,

Nghe lòng khao khát nắng mai hồng.

Cho giàn hoa tím còn đơm nụ,

Để khóm mai gầy sớm nở bông.

Nhìn chiếc buồm xa trên sóng nước,

Nhớ ai thơ thẩn dạo bên sông…

Dương Hồng Kỳ

GIÓ BÃO TÀN ĐÔNG

Đọc Xuôi:

Mây chiều lạnh gió bão tàn đông,

Nước lụt sầu quê thảm lúa đồng.

Cây lá úa màu hoa rũ héo, 

Núi non buồn máu lệ hoen hồng !

Cay chua hận thống chìm thân xác,

Khổ luỵ hờn đau nát nhuỵ bông !

Đày đoạ thế trần tê tái cảnh…

Đầy mưa dẫn lũ ngập tràn sông !

    

Đọc Ngược:

Sông tràn ngập lũ dẫn mưa đầy,

Cảnh tái tê trần thế đoạ đày.

Bông nhuỵ nát đau hờn luỵ khổ,

Xác thân chìm thống hận chua cay !

Hồng hoen lệ máu buồn non núi,

Héo rũ hoa màu úa lá cây.

Đồng lúa thảm quê sầu lụt nước…

Đông tàn bão gió lạnh chiều mây !

Liêu Xuyên

LŨ CHIỀU

Xối xả mưa tuôn phủ trắng đồng

Đìu hiu là cảnh của mùa đông

Mênh mông nước bạc ôm bờ bãi

Hun hút mây đen đuổi cánh hồng

Cây trái lụt dầm không nụ lá

Ruộng dưa bùn tẩm chẳng mầm bông

Lênh đênh rều rác chiều vô định

Phiêu lãng lục bình lạc giữa sông

Như Thị

CUỐI ĐÔNG

Ánh đuốc bừng lên cuối xóm đông

Người đi vội vã rời xa đồng

Mới bên song cửa mà muôn dặm

Vừa ở chân mây đã bếp hồng

Giá rét qua rồi trời sắp ấm

Tối tăm chưa rạng lúa ươm bông

Mùa sang, xuân có về tươi tốt

Để xoá sương mù phủ núi sông...

     Hawthorne  25 - 2 – 2020

CAO MỴ NHÂN

TIỄN ĐƯA

Đưa tiễn người đi một sớm đông,

Mưa tuôn ào ạt ngập nương đồng.

Bầu trời ủ rũ đầy mây xám,

Cây cỏ tiêu điều thiếu nắng hồng.

Em gái buồn xo choàng áo ấm,

Cô nàng hí hửng quấn khăn bông.

Những bàn tay vẫy nhau từ giã,

Chàng quyết ra đi vì núi sông.

Chánh Minh

 25/02/2020

TIỄN NGƯỜI ĐI

Ta tiễn người đi một sớm Đông

Mặt trời chưa tỏ ở ngoài đồng

Âm thầm gà gáy xua sương xám

Thánh thót chim kêu phá nắng hồng

Gió thổi vi vu lay ngọn trúc

Tuyết rơi trắng xoá đọng giàn bông

Rồi đây trên nẻo đường phiêu lãng

Thử hỏi ai còn nhớ núi sông ?

Songquang

 20200224

NHỚ MỘT MÙA ĐÔNG

Thương ai cảm thấy lạnh vào đông

Chạnh nhớ thôn trang với ruộng đồng

Đà Lạt về thăm nhìn thắng cảnh

Sài Gòn ghé lại tặng hoa hồng...

Nấc thang luống cải xanh tươi búp

Nương rẫy vườn cây thắm đỏ bông

Mưa lũ ngập đường xe lội nước

Gió mây tối đất lụt tràn sông...

Mai Xuân Thanh

Ngày 24/02/2020

NHỚ MỘT CHIỀU ĐÔNG

Tìm về nơi cũ một chiều đông

Ngô lúa xanh tươi mát cánh đồng

Như thấy người thân, làn tóc mượt

Dường nghe lời ấm, ánh môi hồng

Làng từ thay giồng thua vài dạo

Hoa đã quen vùng nở vạn bông

Cảnh đẹp mà đâu còn thấy dáng

Thuyền thơ lặng lẽ cắm ven sông .

Trần Như Tùng

ÁNH SAO BĂNG

Vụt sáng lên rồi tắt cuối đông

Tỏa hương thơm ngát khắp nương đồng

Lung linh đẹp tựa làn mây trắng

Rực rỡ tươi như vạt nắng hồng

Để cội Nam luôn luôn kết trái

Cho sen Việt mãi mãi khoe bông

Xuôi tay chẳng "sắc, không" vương vấn

Chỉ ước mơ : an bình núi sông

 Nông gia hai lúa NJ

Thứ tư lễ tro năm 2020

NHỚ NHỮNG CHIỀU ĐÔNG

Mỗi độ lịch tường báo lập đông,

Bâng khuâng hồi tưởng lại hương đồng

Chiều buông nhè nhẹ buông màu xám

Nắng lạc lan man lạc sắc hồng

Trơ trụi cây mai sương trẩy lá

Le ngoe làn cải gió đơm bông

Một trời thương nhớ về quê ngoại

Cả bóng dáng người đợi bến sông.

 Hạ Thái

26/02/2020

CHỢ SÔNG NGÀY MỚI.

 

Buổi sáng sương mù lạnh gió Đông

Cỏ cây trắng bạc phủ nương đồng

Non cao rừng thẫm như mờ nhạt

Xuất hiện vầng Dương ửng ánh hồng

Ánh nắng Bình minh vừa lố dạng...

Vườn Hồng hé nụ sắp ra bông.

Bướm Ong lãng vãng cành hoa thắm...

Ngày mới ghe xuồng nhóm Chợ Sông.

Mỹ Nga

 06/11/2026  ÂLm 26/09/ Bính Ngọ

 

ĐÔNG MƯA LŨ

 

Hanh vàng nắng sáng, chiều mưa đông

Nước lặng thầm trôi nổi sóng đồng

Vừa mới hôm qua mây thả trắng

Sao nay ngày mới  lũ dâng hồng

Chị ngồi rầu rĩ năm thêm tuổi

Em lại u sầu tiết héo bông

Trai tráng lụt mùa tan khí phách

Ngồi nhìn ánh lửa nhóm bên sông …

   Los Angeles. 7 - 11 – 2026

CAO MỴ NHÂN

 

CHỊ EM ĐI CHỢ

(Nương vận)

 

Chị thốt đâu màng dẫu chợ đông!

Mừng vui ý nghĩ thật tương đồng

Bồi hồi giặm phấn thoa son đỏ

Vội vã cài nơ diện áo hồng

Hớn hở chân dừng mua túi kẹo

Âm thầm giá trả chọn bình bông

Hoàng hôn nắng nhạt tươi cười bảo

Cô lái neo đò đợi mé sông.

 Như Thu

11/07/2026

 

BỨC TRANH KHÉO VẼ...

 

Lửa reo lò sưởi ấm phòng đông

Sợi tuyết ngoài song ôm ống đồng

Lất phất bao quanh,cành nhuộm trắng

Loà xoà níu chặt,cánh nhung  hồng

Đưởng lên triền dốc mây nguyên bạch

Phố lững lung đồi suối gấm bông

Tạo hoá tài hoa như hoạ sĩ

Bức tranh khéo vẽ tựa dòng sông

Kiều Mộng Hà

 Nov.07.2026

 

KHÔNG HỀ ,

 

Bầu trời rũ sắc bởi sang đông

Tím cả hàng cây lẫn ruộng đồng

Nắng đã xa rồi tê cỏ dại

Mưa không đến nữa tái vườn hồng

Thời gian ắt đủ bung bao nụ

Khoảnh khắc vừa đầy nở lắm bông

Dẫu sáng nay sương trùm phủ khắp

Vẫn khồng hề chao đảo dòng sông !

PHƯỢNG HỒNG

Không Món Quà Nào Hơn Nguyễn Diệu Anh Trinh

Khu phố cô ở có chừng một trăm căn nhà, dãy bên phía nhà cô nhà nào cũng nằm trên một con dốc thoai thoải, không cao lắm, còn phía bên kia thì bằng phẳng hơn, với những sân cỏ xanh mướt. Đặc biệt căn nhà đối diện nhà cô, chủ nhân là đôi vợ chồng già, màu da hơi sậm. Sân cỏ trước nhà ông bà này rất đẹp, xanh mướt như nhung và không hề có một gốc cỏ dại. Chiều chiều, ông bà hay ra ngồi xổm xuống để nhặt lá vàng và nhổ những cọng cỏ dại mới nhú, hình ảnh rất quen thuộc với đám trẻ con hàng ngày lên xuống xe bus đưa đón học sinh ở góc phố cạnh đó.

Khu phố nhỏ thỉnh thoảng có người dọn đi, có kẻ dọn đến… nhưng ông bà lão này chẳng hề quan tâm đến những thay đổi ấy.
Một cảnh quen thuộc, cứ chiều chiều là có người thanh niên râu tóc đậm đen, hay dắt chú chó đi qua đoạn đường trước mặt nhà cô. Anh chủ thì mặt lầm lì còn con chó thì cao to và có phần năng động. Có hôm cô bắt gặp quả tang con chó ị trên sân cỏ phạm vi nhà cô nhưng anh chủ không dùng bao nylon để “thanh toán” như quy luật mà làm ngơ, dắt chó đi luôn. Cô hơi bực mình. Vài lần khác, con chó ị ngay ở khoảng sân đẹp nhà đối diện. Ông bà lão kia dường như không biết, cô cảm thấy ái ngại giùm - nếu lỡ ông bà ngồi xuống nhổ cỏ mà chẳng may vớ phải “của quý” thì ôi thôi! Năm lần, ba lượt… cô quyết định bắt chuyện với bà lão:
– Bà có biết là phân chó trên sân cỏ nhà bà không?
Bà lão nhìn cô, đôi mắt nheo nheo…
Cô lặp lại, bà trả lời bằng một nụ cười. Nghĩ rằng bà lẩm cẩm, cô lên tiếng:
– Người chủ con chó đó nhà ở góc kia, bà có muốn phàn nàn về chuyện dẫn chó đi dạo mà không giữ vệ sinh chung một cách vô ý thức vậy không?
Bà lão bình thản:
– Không cần đâu, nếu con chó của ông ta ị bậy, tôi có thể dọn được mà!
Cô tròn mắt:
– Phải nói cho ông ta biết để giữ vệ sinh chung ở đây chứ!
Bà nhẹ nhàng:
– Yên tâm cô bé, tôi có thể làm việc đó mà.
– Bà không bực bội sao?
– Chuyện rất nhỏ, không nên làm cho nó lớn ra, cô à!
Cô đang ngạc nhiên trước vẻ bình thản tự tại của bà thì bà tiếp:
– Chúa dạy ta, “Nếu ai vả má bên phải của con, thì hãy đưa má bên kia cho nó nữa. Đừng xét đoán, thì các con sẽ khỏi bị xét đoán; đừng kết án, thì các con khỏi bị kết án. Hãy tha thứ, thì các con sẽ được tha thứ …”
Cô nhìn bà lão bằng ánh mắt lạ lùng vì thấy bà lão lẩm bẩm giống một người đãng trí đang nói chuyện với chính mình, hay giống như một Bà Cố đang giảng đạo trong Nhà Thờ. Nhưng không phải, bà cười cười lắc lắc tay cô:
– Tôi và chồng tôi có thể làm việc ấy, không sao đâu cô bạn nhỏ.
Buổi tối, trong bữa ăn cô định kể lại câu chuyện cho chồng nghe thì thật bất ngờ anh cũng có chuyện để kể: “Em biết không, hai cụ già trước nhà mình là người rất siêng năng đi Nhà Thờ, hôm nọ cụ ông nhờ anh qua thay giùm cái bóng đèn vì chân cụ yếu không leo lên thang được. Thấy trong nhà đồ đạc không có gì anh nghĩ hai cụ chắc sắp dọn nhà đi nơi khác nên hỏi:
– Ông bà sẽ dọn đến đâu ạ?
– Chúng tôi không dọn đi đâu cả…
Nhìn nét mặt ngơ ngác của anh, cụ nói:
– Tất cả đồ đạc trong nhà, chỉ trừ những thứ cần phải để dùng hàng ngày, còn lại… tôi đã cho hết… nhiều người đang cần hơn chúng tôi.
Ôi trời, quả thật trong gian bếp rộng và rất khang trang chỉ còn sơ sài đôi cái chén, ly, không bàn ghế, không tủ. Cụ ông còn đưa tay chỉ vào cái sofa nhỏ bảo:
– Cái này của người bạn tôi, ông ta đến đây muốn ngồi xem TV mà không có ghế nên ông ta mang đến, chừng nào chúng tôi ra đi… thì ông ấy bưng về lại…
– Thế các con của ông bà đâu?
– Các con của chúng tôi đều có công ăn việc làm, nhà cửa hẳn hoi. Chúng chẳng quan tâm đến những thứ này. Tất cả đồ dùng trong nhà chúng tôi đã cho hết những người cùng đi Nhà Thờ. Rất nhẹ nhàng khi ra đi mà mình không còn gì hết cậu à…”
Chồng cô kể xong thì tiếp lời:
– Mà thiệt đó em, cái nhà bên ngoài coi bộ nguy nga hơn nhà mình, sân cỏ trước sau đẹp hơn nhà mình… vậy mà trong nhà hổng có gì ráo, ngoài hai cái mạng già!
Nghe mẩu chuyện anh kể, cô cảm thấy xấu hổ trong lòng, nhưng cô cũng kể nốt chuyện con chó hàng xóm và câu chuyện nói với cụ bà ban chiều.

Hai vợ chồng bỗng dưng không ai bảo ai, ngồi trầm ngâm. Hai câu chuyện mà vợ chồng cô nghe được từ ông bà cụ hàng xóm thật là bài học, là tấm gương rất đáng trân trọng, rút ra được ý niệm: của cải vật chất thật ra chẳng là gì cả, mọi thứ đều phù du…Cuộc sống có an nhiên tự tại được hay không là do chúng ta tự buông xả, mọi chuyện nặng nhẹ hay không cũng là do chính suy nghĩ của mình. Khi còn tại thế, mình muốn giúp ai, làm gì thì hãy cứ làm, đừng nên ngần ngừ… Con người ta cuối đời, khi về với cát bụi hư không là hai bàn tay trống và một cõi lòng.

Đôi vợ chồng trẻ từ ngày nghe câu chuyện mang ý nghĩa “buông xả” của đôi vợ chồng già hàng xóm gốc da màu thì vô cùng ngưỡng mộ. Không biết từ đâu, trong tiềm thức cô cũng như nhiều người bạn cô luôn nhìn về những người da màu với một cái nhìn ít thiện cảm. Mặc dù chính bản thân mình cũng thuộc nhóm người di dân gốc da vàng.

Bẵng đi mấy hôm, từ trong nhà, chồng cô nghe tiếng xe cấp cứu hú còi. Nhìn sang căn nhà hàng xóm đối diện thì thấy nhân viên cấp cứu đang đưa cụ ông lên băng ca, xe chạy đi còn thấy cụ bà ngơ ngác đứng trước cửa. Hai vợ chồng bước sang hỏi thăm, được biết cụ ông tự nhiên bị ngã bất tỉnh nên bà bấm 911 gọi cấp cứu. Thế là từ ngày ấy, chỉ còn lại một mình bà cụ trong căn nhà mênh mông. Thỉnh thoảng khi chạy bộ mỗi sáng, nhìn thấy bà cụ dọ dẫm từng bước trước sân nhà, cô hỏi thăm thì được biết cụ ông vẫn còn điều trị trong bệnh viện. Cô luôn luôn nhắc chừng, “Bà cẩn thận nhé, cần giúp gì cứ bấm chuông nhà chúng tôi, vợ chồng tôi luôn sẵn lòng”. Cụ Bà cười móm mém, ánh mắt nhìn cô như reo vui.

Một hôm, hai vợ chồng cô đang chăm sóc mấy bụi cây trước sân nhà, cụ bà tay cầm một chìa khóa, từ từ bước qua sân nhà cô. Rất ngạc nhiên, chồng cô ngừng tay hỏi:
– Bà cần giúp gì ạ?
– Cậu có thể nào giúp tôi đưa chiếc xe từ trong “ga ra” ra ngoài này không?
– Bà định làm gì thế?
– À, tôi muốn lái xe đến bệnh viện thăm ông ấy…
– Vậy sao, tôi chưa từng thấy bà lái xe bao giờ kể từ ngày chúng tôi dọn về đây.
Bà cụ chậm rãi:
– Tôi lái được chứ, có điều… cách đây nhiều năm, sau một tai nạn xe dù không nặng lắm, nhưng… ông ấy không cho tôi lái xe nữa, đi đâu thì ông ấy đưa tôi cùng đi.
Ngưng chút xíu, bà tiếp:
– Lâu thật không lái xe nên bây giờ tự đưa chiếc xe từ trong “ga ra” ra ngoài, tôi… không được tự tin lắm. Nhờ cậu giúp.
Chồng cô ngừng tay, đón chiếc chìa khóa trên tay bà cụ. Anh bước qua nhà ông bà cụ hàng xóm, cẩn thận nổ máy xe, đưa chiếc xe ra khỏi “ga ra”. Trong khi chờ đợi, cô bắt chuyện:
– Ông ra sao rồi thưa Bà, ổn chứ?
– Ông không thể đứng dậy đi được nữa, chắc trí nhớ cũng kém rồi…
Cô ái ngại:
– Thế…ông… ăn uống ra sao bà?
– Cũng không tệ lắm, ông cứ sợ tôi lái xe đi nguy hiểm…
Cô nhìn bà đầy thương cảm:
– Tôi có thể giúp bà, hôm nay tôi rảnh.
Bà cụ cười:
– Cám ơn cô, tôi nghĩ tôi một mình lái xe đến thăm thì ông ấy rất vui đó.
– Bà chắc bà Okay chứ?
Bà cụ lại cầm tay cô lắc lắc:
– Cô yên tâm, Chúa nhìn thấy những gì tôi làm mà, không sao đâu.
Chồng cô đã đưa xe ra ngoài, Bà cụ chầm chậm leo vào, xe đang nổ máy. Bà bình thản thắt dây an toàn, nụ cười móm mém, nhắc lại một câu:
– Đã lâu lắm tôi không lái xe. Ông ấy hứa sẽ chở tôi đi bất cứ nơi nào tôi muốn. Bây giờ ông ấy đã nằm một chỗ, không đi lại được. Tôi cần phải vì ông ấy mà cố gắng, chắc chắn ông vui lắm đây! Rất cám ơn hai bạn.
Cả hai vợ chồng cô đều dặn bà:
– Bà cẩn thận nhé!

Đôi vợ chồng trẻ nhìn nhau… rồi nhìn theo chiếc xe chầm chậm rời khu phố. Cả hai cùng buông tiếng thở dài, cõi lòng mênh mang buồn. Cầu cho bà cụ còn đủ sức khỏe và minh mẫn để một mình lái xe đi thăm ông. Nếp sống của đôi vợ chồng trẻ từ ngày quen biết ông bà cụ hàng xóm đã thay đổi khá nhiều. Bài học về lòng vị tha, tư tưởng không coi nặng vật chất, chuyện lớn hóa nhỏ, chuyện nhỏ hóa không. Rất an nhiên tự tại, đời sống có phần nhẹ nhàng hơn.

o O o

Mùa Đông đang đến sau vài cơn mưa nhỏ, những hàng cây vàng lá hai bên đường bắt đầu trơ trụi. Thảm cỏ xanh nhà hàng xóm đã không còn xanh tươi, lác đác có những chiếc lá vàng cuối cùng từ cây phong trồng phía trước bay bay theo gió rồi nhẹ nhàng đáp xuống sân nhà.
Bà cụ hàng xóm dạo này thường tự lái xe ra mà không cần đôi bạn trẻ trợ giúp. Cô thầm nghĩ: Có lẽ hạnh phúc khi mang lại niềm vui cho người bạn đời đã khiến Bà cụ trông có phần tự tin.
Hôm nay, thật lạ, bà cụ lần bước qua khoảng sân nhà cô. Từ trong nhà cô đã nhìn thấy chiếc xe bà cụ đã nổ máy và đậu ở ngoài lề đường. Vừa bước ra ngoài cô suy đoán, có lẽ xe bà bị gì đang cần giúp đây.
– Chào Bà! Hôm nay đi thăm người yêu đó à?

Ánh mắt bà cụ long lanh. Cô dò chừng:
– Sắp đến Giáng Sinh rồi, bà làm món gì cho ông, nào?
Cụ Bà cười rất tươi:
– Năm nay tôi được Chúa thưởng…
– Bà sẽ vào bệnh viện mừng Lễ với ông chứ?
– Tôi có món quà lớn lắm, muốn chia sẻ với vợ chồng cô.
Người phụ nữ trẻ nhìn quanh, vẫn không hiểu ý bà cụ hàng xóm. Cô lại hỏi tiếp:
– Ông nhà vẫn ok chứ bà?
– Vâng, năm nay Chúa thưởng tôi. Lát nữa xe bệnh viện sẽ đưa ông ấy về nhà. Hằng ngày sẽ có nhân viên y tế đến chăm nom vì ông vẫn phải chuyền oxy và ông hầu như chẳng còn biết tôi là ai. Nhưng tôi còn biết ông ấy. Là chồng tôi mà! Đây chính là món quà Giáng Sinh vô giá mà tôi mong mỏi từ bấy lâu đấy cô gái ạ.

Ôi Trời, người phụ nữ trẻ vừa mừng vừa cảm động. Món quà vô giá dành cho người vợ chỉ đơn giản là được thấy chồng mình trở về nhà, cho dù ông đã hoàn toàn mất tri giác. Những suy nghĩ rất bao dung cho đến những việc ông bà hàng xóm đã làm khiến cô cảm thấy mình sao quá nhỏ nhoi, ích kỷ. Tại sao không buông bỏ để đời sống nhẹ nhàng? Những suy tư nhỏ nhen đã khiến tâm hồn nặng trĩu, rồi cuối đời còn gì đâu. Hãy sống như ông bà cụ. Bao nhiêu của cải ít cần dùng đem phân phát hết. Không ước ao gì hơn. Mùa Giáng Sinh đang đến, chỉ một hình hài chằng chịt dây nhợ của chồng trở về bên cạnh mà cụ bà đã xem đó là một Ân sủng quý báu, mang lại cho bà nụ cười hạnh phúc, khiến khuôn mặt già rạng rỡ như ánh nắng mai.

Cô thật ngưỡng mộ tấm lòng người hàng xóm già nua có trái tim rất ấm.
Nước mắt tràn trên đôi mắt người phụ nữ trẻ tuổi. Cô run run choàng tay ôm lấy bà cụ.
Một mái tóc bạc bên cạnh mái đầu xanh.
Mùa Đông đang đến thật chậm bên thềm.

Nguyễn Diệu Anh Trinh
khong-mon-qua-nao-hon

Kính Mời Đọc Thơ TU của Nhất Hùng và Bài Họa

 U

muốn thảnh thơi tâm ý tịnh yên

giữ bình thản tự tại an nhiên

tri nhàn tri túc thân vơi khổ

vô lự vô ưu não bớt phiền

vẫn biết thanh cao do tạo hóa

và hay phú quý bởi tiên thiên

nhưng đời này có câu nhân quả

họa phúc cát hung ứng nhãn tiền.

(Nhất Hùng)

Thơ Họa:

TU
Tu tâm tỵ thế thấy bình yên

Hưởng phước an khang sống tự nhiên

Nhân nghĩa chu toàn thêm cực khổ

Nhân tình mê hoặc tạo ưu phiền

Nhân sinh xã hội còn duyên nghiệp

Nhân họa trần gian cứ tại thiên

Giác ngộ vô thường ta hỉ xả

Ngoài vòng tục lụy của kim tiền.

(Phan Thượng Hải)
11/7/26

TU

Tu giữa núi rừng, chẳng được yên
Bởi lòng chưa thật sống như nhiên

Gìn thanh giữ tịnh, hôn trầm, khổ

Dưỡng lạc cầu an, trạo cử, phiền

Trí mãi truy tầm miền đất hứa

Tâm hoài dự phóng cảnh thăng thiên

Tầng sâu nội tại thường mâu thuẫn

Hiểu rõ thâm căn, thấu nhỡn tiền

Lý Đức Quỳnh
8/11/2026

TRƯỜNG ĐỜI

Lục dục vướng vào dạ chẳng yên
Xúi tâm rung động lẽ như nhiên
Quanh mình vây bủa bao mồi nhử
Dẫn đến say mê chuốc muộn phiền
Cảnh tạm trần gian nơi thử thách
Trường đời mách bảo lối về thiên
Dày công tịnh trí rèn tu sửa
Xoá hoạ vay mang bớt nghiệp tiền …

Yên Hà
8/11/2026

HỌA: THIỀN TỊNH
Tâm gìn ý tịnh tọa bình yên,

Giữ vững an toàn sống tự nhiên,

Xóa bỏ bụi trần vơi khốn khổ,
Xua tan thế tục tránh ưu phiền.
Cao sang chẳng phải do Tiên hóa,
Phú quý đâu từ cõi Thánh Thiên.
Hạnh phúc tợ hoa xinh đẹp quả,
Trao nhân bố đức sạch từ tiền.
*
Tịnh thiền thanh thản tạo an nhiên.
HỒ NGUYỄN (08/11/2026)

TU THÂN

Tháng ngày tâm trạng giữ bình yên

Cuộc sống chan hòa với tự nhiên

Rèn luyện tinh thần luôn sáng suốt

Chu toàn bổn phận chẳng ưu phiền

Vẹn điều bác ái trên trần thế

Hợp lẽ nhân từ ở cõi thiên

Tích đức, tu thân, làm việc thiện

Không màng danh lợi lẫn kim tiền.

Sông Thu

( 08/11/2026 )

    TU.

Ngày xưa,cửa phật sạch như thiên 

Giờ bát nháo nhao bởi ngạ tiền 

Tu ...thích xe sang nhìn quá lợm 

Tu... ưa gái đẹp ngẫm mà phiền 

Tu còn lục dục*,sao chân lý 

Tu lại thất tình*,lẽ tự nhiên?

Tu...mượn đạo,giao hồn ác quỷ 

Tu thời mạt pháp,rối nào yên.

LAN.

(09/11/2026)

*6 ham muốn của giác quan 

*7 thứ tình: hỷ,nộ, ái, ố, lạc, dục, ưu.

ĐÔNG VỀ TRÊN HÈ PHỐ - Thơ rần Đông Thành và Các Bài Họa

 ĐÔNG VỀ TRÊN HÈ PHỐ

Ấo ấm khăn quàng mủ dạ đêm
Lang thang trên phố vắng bên thềm
Mờ mờ ánh sáng soi vàng vọt
Lẻ tẻ màng đêm rọi bóng chim
Xuân hạ thu đông xoay nhật nguyệt
Vành trăng nguyệt khuyết nỗi riêng niềm
Trời cao biển rộng non cao ngất
Giá lạnh mài da cắt buốt tim

Trần Đông Thành

Thơ Họa

  SẦU HÀN ĐÔNG

Đông hàn sùi sụt nẫu sầu đêm

Xào xạc lá rơi khẽ động thềm

Héo hắt vườn khuya rầu tiếng gió

Lù mù nguyệt khuyết tạnh lời chim

Ảo mờ sương lạnh hồn tê cảm

Leo lét đèn chong  giấc trở niềm

Hoài niệm chiến tranh khua mộng thức

Có gì nhoi nhói xía vào tim!?

                        Nguyễn Huy Khôi

                              06-11-2026

 

ĐÊM HẠ TUẦN

Hạ tuần, hiu hắt ánh trăng đêm

Gió tựa chân ai đến trước thềm

Trong cỏ, rì rầm âm lũ dế

Trên cành, lặng lẽ bóng đôi chim

Người già đau yếu chìm tâm trạng

Thiếu phụ cô đơn chạnh nỗi niềm

Mờ ảo sương mù giăng khắp nẻo

Nỗi buồn dai dẳng quặn buồng tim.

Sông Thu

( 07/11/2026 )

Hồ Nguyễn xin tiếp chung họa như sau:

CHUNG HỌA: TUỔI HẠC SANG ĐÔNG

Đông sang trằn trọc suốt ngày đêm,
Bóng hạc lang thang bước duỗi thềm.
Trăng thả ánh mờ phờ phạc gió,
Lá rời bỏ nhánh xót xa chim.
Thu buông vai lão đi biền biệt,
Tuyết kéo lạnh sang tê tái niềm.
Niên lão u sầu lê lết xóm,
Nhớ quê buốt giá nhói con tim.
*
Ai sao vắng biệt động lòng thêm.

HỒ NGUYỄN (08-11-2026)

  TÌNH TRI KỶ.

Tỉ tê kể chuyện, ngắm sao đêm 

Leo lét đèn chong, bóng rọi thềm 

Nhớ thuở xanh đầu ngồi một lớp 

Thương thời bạc tóc quặn đôi tim 

Anh lên núi hiểm, lòng bao nỗi 

Tôi xuống biển nguy, dạ lắm niềm 

Cách trở ,xa xôi, tình vẫn đượm 

Ngày về xum họp ríu như chim.

LAN.

(07/11/2026)

CỘI ME GIÀ -thơ Nhật Hồng Nguyễn Thanh Vân

CỘI ME GIÀ

Đất lạ quê người sông núi khác,

Cỏ hoa dường cũng đổi thay mầu.

Nắng mưa gợi nỗi buồn man mác,

Lòng kẻ tha hương chạnh mối sầu.


Ôi nhớ làm sao những bóng me,

Tàn che rợp mát buổi trưa hè.

Chiều lên lá ngủ chim làm tổ,

Trái chín chua nồi canh xứ quê.


Dẫu đi tám hướng trời xa thẳm,

Vẫn nhớ mầu xanh của lá non,

Em đứng bên cành me xanh thắm,

Miệng cười yêu mến với lưng thon.

Hái trái me non em chấm muối,

Mặn chua đầu lưỡi vị quê hương.

Hai ta thuở ấy lòng phơi phới,

Vào cuộc tình e ấp dễ thương!



Rồi anh trọ học trên thành phố,

Nghe được tin em sắp lấy chồng.

Vâng lệnh song thân mà trả nợ,

Lấy người khách lạ tuổi cha ông!


Em đến cội me già lúc trước,

Khóc than rồi hủy kiếp xuân xanh!

Vào nửa đêm đông trời lạnh buốt.

Sợi dây oan nghiệt cướp hồn trinh!


Từ đó anh sầu trong đắng cay,

Bước chân phiêu bạt tháng năm dài.

Đến đâu hễ thấy tàn me cũng…

Nhớ bóng hình em tóc lược cài.


Nhớ hàm răng cắn trái me non,

Xinh xắn làm sao khóe miệng tròn,

Nhăn má đồng tiền nhăn mắt liếc,

Vì mùi chua của vị me non!


Bây giờ anh cũng đang phiêu bạt,

Mãi tận trời xa xứ Mỹ châu,

Lây lất tấm hình hài tóc bạc,

Nhiều đêm ngồi nhớ lệ rưng sầu!


Anh cũng cố tìm bóng cội me,

Để hình dung lại những đêm hè,

Hai ta hò hẹn tình trong trắng,

Chỉ dám cầm tay, hôn… lá me.


Nhưng ôi chửa thấy cội me nào?

Cho thỏa tấm lòng anh ước ao.

Hái lá me non ăn chấm muối,

Mà thương mà nhớ dáng năm nào!


Có phải quê người sông núi khác,

Cỏ cây dường cũng khác quê nhà.

Ôi cội me – hồn em ký thác…

Làm sao tìm được xứ người ta!


Nhật Hồng Nguyễn Thanh Vân

Họa ý Cho Vui

THĂM CỘI ME GIÀ .

Hương sắc hoa me thoang thoảng thôi
Mầu vàng mơ lạt trên làn môi
Thủa đầu, trái nõn còn tươi lịm
Thời cuối quả chua đã chín mùi
Cô bé ngày xưa chơi lá rụng
Cụ bà năm mới ngó xuân trôi
Người đi từ thủa cây chưa cỗi
Nay đợi phù sa đắp đất bồi ….
Hawthorne. 2 - 11 - 2026
CAO MỴ NHÂN

Họa : MỘNG TÀN PHAI

Thuyền đã cặp bờ nơi bến khác

Bầu trời, mặt nước vẫn xanh màu

Nhưng người xưa ấy, đời lưu lạc

Cuộc sống an vui hoặc khổ sầu ?

Có nhớ con đường rợp lá me

Từng chiều lá đổ rớt trên hè

Giảng đường đại học ngồi ghi chép

Cố gắng thành công rạng xóm quê.

Em nơi thành thị trời xanh thẳm

Anh ở miền Trung cảnh núi non

Tình đẹp bốn năm xây mộng đắm

Đồng môn, vai rộng kế vai thon.

Biển đẹp quê anh mằn mặn muối

Vườn em nguyệt quế ngát đưa hương

Bốn năm chưa được thăm miền ấy

Dù đã hẹn hò, trao mến thương.

Bên nhau dạo bước chiều qua phố

Tình cảm yêu thương đã chất chồng

Nhưng chửa dám thưa cùng phụ mẫu

Chưa về ra mắt với bà, ông.

Giữ trọn cuộc tình vẹn trắng trong

Tâm tình qua những lá thư xanh

Từng câu, từng chữ tràn thương nhớ

Chẳng dám một từ phạm nét trinh !

Dù không muối mặn với gừng cay

Tình cảm bốn năm đã đủ dài

Đảm bảo cuộc tình luôn vững chắc

Mong ngày áo gấm, tóc hoa cài.

Nhưng lời hẹn biển với thề non

Thoắt chốc nhòa phai chẳng vẹn tròn

Tốt nghiệp ra trường, anh rẽ lối

Theo nhà xuất cảnh, mộng tàn non.

Từ đấy phiêu lưu đời lãng bạt

Đi từ xứ Mỹ đến trời Âu

Anh chưa một bận về quê mẹ

Để lại cho em mối hận sầu !

Em vẫn đạp xe dưới bóng me

Những ngày xuân thắm, những trưa hè

Những chiều thu quạnh miên man gió

Những tối đông hàn rụng lá me.

Mắt hết long lanh tựa thuở nào

Hồn không còn rộn ước và ao

Da mềm, môi thắm đà khô héo

Lòng tắt niềm vui tự lúc nào !

Dẫu biết lòng người đà đổi khác

Chẳng còn lưu luyến nước non nhà

Nhưng lòng em chẳng ngừng thương nhớ

Nhớ mãi một người chẳng nhớ ta !

Sông Thu

( 03/11/2026 )

Subject: Fwd: KHOẢNG CÁCH GIỮA ĐẠO VÀ ĐỜI Nghiêm Hữu Hùng-

 Xin gửi câu hỏi này tới các bạn may mắn, suốt cuộc đời được sống an lành:

- Có chắc là "giữ mười giới là để đem lại cuộc sống an vui cho mình và cho người” không?
Đối với cá nhân tôi thì khoảng cách giữa Đạo và Đời hình như cũng khá xa. Câu chuyện dưới đây, tôi đã kể cho vài người nghe rồi thôi, vì chỉ muốn quên đi… cho đến khi được đọc lời giảng:
Mười Giới hay Thập Thiện Giới:
Thiện là lành. Giới là ngăn ngừa, là giải thoát, nghĩa là giữ được giới nào thì giải thoát được giới đó. Mục đích giữ mười giới là để đem lại cuộc sống an vui cho mình và cho người.
Mười điều lành gồm: 1) Không sát sanh; 2) Không trộm cướp; 3) Không tà dâm; 4) Không nói dối; 5) Không nói lưỡi hai chiều 6) Không nói lời hung ác; 7) Không nói lời hoa mỹ để lừa gạt; 8) Không Tham dục; 9) Không sân hận; và 10) Không tà kiến.
Ngày còn học Y Khoa, tôi gặp khá nhiều rắc rối mỗi khi đi thực tập ở khu Sản Khoa, vì một lý do duy nhất:
Tự quyết định nhất quyết không làm công việc “phá thai”, dù thời đó ở miền Nam Việt Nam chỉ cho phép làm “therapeutic abortion” với sự đồng thuận có chữ ký cuả 3 vị Thầy (Bác Sĩ Trưởng Khoa, Bác Sĩ cố vấn chuyên khoa và Giám Đốc Bệnh Viện), đồng ý phải bỏ thai nhi để cứu mạng sản phụ. Sau đó phân công cho sinh viên trực thực hiện.
Mỗi khi “chẳng may” nhằm phiên trực, tôi lại phải “hầu hạ” và “hối lộ” một ông bạn -không cùng ý nghĩ với mình- giúp đỡ.
Thực ra vào thời đó, tôi không thích việc phá thai cũng chẳng phải do giữ giới “Không Sát Sanh” mà chỉ đơn giản vì cảm thấy không thoải mái, nên không làm.
Nhưng cũng vì tâm nguyện “nhất định không liên quan tới phá thai” mà hậu quả vẫn còn tới ngày hôm nay!
------
Anh chị M., đối với tôi là một cặp vợ chồng có tư cách rất đáng qúy, tôi luôn xem hai người như anh chị ruột của mình.
Anh M., một Phật tử thuần thành, lớn hơn tôi 10 tuổi, tốt nghiệp đại học bên Pháp, là một người sống nhiệt thành vì lý tưởng, lập gia đình trễ, và giữ chức vụ khá lớn thời Việt Nam Cộng Hoà.
Năm 1980, khi mới ở tù cộng sản ra, tôi là người đưa chị M. đến nhà thương sanh con gái đầu lòng - cháu Phương Thanh (tên đã được thay đổi, không phải tên thật)
Từ đó cháu luôn gọi tôi là “bố nuôi”, vì sau khi ra đời, anh M., bố ruột của cháu bị việt cộng kết án 8 năm tù, do viết những tài liệu “phản cách mạng”.
Anh được phóng thích năm 1988 và chết vì bệnh một năm sau đó (1989)
Câu chuyện chẳng có gì đáng nói, nếu năm 1985, sau một lần đi thăm nuôi chồng, chị M. đã đến nhờ tôi dẫn đi bệnh viện để phá thai - hậu quả cuả một vụ ‘cưỡng hiếp tập thể - cuả bọn bộ đội việt cộng đóng trong khu rừng ở vòng đai trại giam chồng mình.
Tôi thật sự bối rối trước quyết định có nên ‘giúp đỡ’ (?) chị hay không. Dù việc phá thai thời đó chẳng khó khăn gì, tất cả các bệnh viện phụ sản: Từ Dũ, Hùng Vương, An Bình (BV Triều Châu cũ) … đều làm rất nhanh chóng và miễn phí, chỉ khoảng nửa giờ là xong, vì đó là “chính sách lớn” của nhà nước cộng sản, chẳng ai mất thì giờ tìm hỏi lý do.
Trong thâm tâm, tôi vẫn nghĩ quyết định phá thai cuả chị là đúng, vì hiểu hoàn cảnh khó khăn của một người phụ nữ mang thai lúc chồng đang ở tù (!). Và lại mang dòng máu cuả một thằng “súc sinh” nào đó!
Sự việc khá giản dị nếu lúc đó tôi đưa chị tới bệnh viện, giới thiệu cho một bác sĩ mà tôi rất thân.
Nhưng, một phần vì trung thành với tâm nguyện “không sát sinh” (dù chỉ là gián tiếp giúp người). Một phần vì muốn biết quyết định cuả “người trong cuộc,” để khỏi mang trách nhiệm về sau, nên tôi đã đi cùng chị M. lên tận trại giam, hỏi ý kiến ông chồng.
Và quyết định của anh M., tuy giúp tôi trút được gánh nặng, vì không muốn trực tiếp hay gián tiếp dính dấp tới việc phá thai, dù có hơi ngạc nhiên xen lẫn với một chút thán phục, khi nghe anh M. nói với vợ:
“Anh sẽ bỏ qua mọi chuyện. Và dù thế nào vợ chồng mình vẫn nên giữ đứa nhỏ”
Năm 1988, sau khi anh được phóng thích, thỉnh thoảng tôi cũng có ghé thăm anh chị. Chỉ ‘thỉnh thoảng’ thôi, vì không dễ chấp nhận thái độ có vẻ nhỏ nhen cuả mình, chẳng vui vẻ gì mỗi khi nhìn thấy “thằng con hoang”, dù thằng bé phát triển bình thường (?) và vẫn nhận được sự đối xử tốt cuả cha (?) mẹ. Ít nhất là qua thái độ cuả anh.
Riêng với cháu Phương Thanh, tôi vẫn luôn xem cháu như con gái mình, còn với thằng bé này, tôi không hề muốn biết tên và cũng chưa một lần nhìn kỹ nó, chứ đừng nói là vuốt tóc hoặc cho quà.
Sau khi anh M. qua đời vài tháng, cuối năm 1990, trước khi sang Mỹ, tôi có ghé chào chị. Cháu Phương Thanh đã hơn 10 tuổi còn thằng nhóc khoảng 4 tuổi.
Việc liên lạc thưa dần cho tới năm 2001, qua người quen còn ở Sài gòn, tôi nhận được tin chị M. đã mất ở tuổi 56, không rõ lý do. Cháu Phương Thanh đang học Sư Phạm, sắp trở thành cô giáo.
Những tưởng mọi việc rồi sẽ qua đi. Nhưng đến năm 2003, lần đầu tiên tôi nhận được thư từ cháu Phương Thanh, đại ý:
“Chú ơi ! Cháu đã tự tử nhiều lần nhưng không chết vì còn nặng nợ. Cháu viết thư này cho chú, để bày tỏ sự oán hận cuộc đời vì quyết định dựa trên niềm tin sai lầm cuả chú ngày trước! đã không giúp mẹ cháu phá thai, để thằng…X, em cháu sinh ra đời, đã làm tan nát gia đình cháu. Từ năm 15 tuổi, nó sa đà nghiện ngập, phá tan hết của cải, nhiều lần đánh đập mẹ cháu, làm mẹ cháu phải chết trong đau buồn.
Sau khi mẹ cháu chết, không còn ai cản được nó, nên một lần trong cơn say thuốc, nó đã “làm hỗn” với cháu” …
(Chữ “làm hỗn” là chữ tôi viết cho nhẹ bớt câu chuyện đi, vì chữ dùng trong thư nghe “kinh hãi” quá!)
Tôi tự biết mình không bao giờ đủ chữ nghiã để biện minh hay an ủi cháu nên đành giữ im lặng.
Nhưng qua bức thư đó, mới thấy là trong cuộc đời, việc gì cũng có ngoại lệ:
Không nhất thiết “Giữ mười giới để đem lại cuộc sống an vui cho mình và cho người”.
Trong câu chuyện này, những người trong cuộc đã giữ giới “không sát sanh” để ai được an vui?
Giá ngày đó, mọi người đều đồng ý quyết định phá thai (sát sanh?) thì có lẽ cuộc sống gia đình anh chị M. tốt đẹp hơn nhiều.
***
Nhân chuyến về Việt Nam năm 2010, tôi đã thu hết can đảm tìm thăm cháu Phương Thanh tại một ngôi chuà bên Gia Định.
Thật may mắn, “ni cô” Phương Thanh đã tiếp chuyện tôi với vẻ khoan hoà cuả một người tu hành. Phương Thanh cho biết -nhờ ánh sáng của cửa Từ bi- cô đã an tâm tha thứ và quên hết chuyện cũ kể từ khi biết tin thằng em bị công an bắn chết tại Vũng Tàu vì tội ăn cướp.
Có lẽ cho tới ngày hôm nay, tôi chưa từng tự tay giết một sinh vật nào dù nhỏ bé đến đâu.
Nhưng không hiểu sao khi nghe tin một người bị bắn chết mà lòng tôi lại vui đến thế?

Nghiêm Hữu Hùgn

Hpa Huỳnh chuyễn

Hình xưa do CGS.NLS.Tây Ninh ST ( BÙI THO )

Nhà Thờ Bảo Lộc 1956

CUỘC SỐNG

Cuộc sống không thể thiếu nước, nước để ăn uống để tắm giặt và cả chăm sóc cây trồng.

Một dòng suối phát xuất từ vùng trũng đất bà Tham chảy xuyên qua vườn ông thợ Giàu qua vườn ông Pháp, ông Diện lùn, Cai Hiền lẩn khuất vào khu rừng cây sở Chauvel và tiếp tục có thể đổ vào sông Đại Bình.

Một dòng suối khác có nguồn từ vùng trũng trong khu rừng mạn bắc của “sở mới” chạy về hướng đông mỗi đoạn có một tên riêng nào là suối số 1, suối sổ 3, suối Bảy Vẽ , suối Ông Thẩm, suối ông Cai Vọng..). Đáng chú ý nhất là đoạn suối số 3 với khoảng rộng và dài cùng độ sâu vừa tầm , là con suối quan trọng nhất bởi lẽ khu trung tâm đều dùng đến nó, bọn trẻ toàn làng cũng chọn nơi đây làm nơi bơi lội, .trong khoảng mịt mùng rừng cây nhà ở thưa thớt cho nên gọi là suối thực sự chỉ là một đoạn mà thôi cho nên một dòng suối mà mang nhiều tên như : suối mang số 3 là đoạn suối chạy qua lô số 3 của cánh đồng trồng cỏ của sở mới dòng suối vượt qua một khoảng rừng đến một con đường mòn nối từ quốc lộ 20 đi tắt qua sở trà Pitchené ,, chổ có hai tảng đá và một vũng nước rộng, bọn trẻ chúng tôi thường ghé tăm đó suối Bảy Vẽ vì chạy qua trước nhà ông Nguyễn Vẽ là một người gốc Huế , người trong làng biết đên ông nhiều nhờ tài cắt lễ, băt gió là loại hình chữa trị theo lối dân gian, có thê ông ta là người thứ bãy trong gia đình nên có tên Bảy Vẽ, dòng suối lại chui vào một khoảng rừng, xuyên cống qua đường chảy tên vùng đất của gia đình ông Nguyễn Đức Xướng từ Nam định theo dân mộ vào làm việc ở sở trà Pitchené, sau dời qua ở làng Công Hinh nơi có dòng suối chảy qua được goi suối Lý Xướng vì trước đó ông có làm hương chức làm xã .

Đó là những nguồn nước xanh trong có nhiều loại cá cua là nơi những người Thượng vẫn thường dùng rổ xúc cá làm thức ăn ( cá thường gọi là cá trắng to cỡ 1 đến 2 ngón tay, cua là cua đồng, chỉ có cá trê cá tràu to con, thân cỡ cổ tay)

Còn nước uống thì theo những giếng đào cũng chỉ dựa vào các vùng trũng thấp thường bên cạnh các dòng suối trên như giếng ông Quản Chí, Hai Ốm gần dòng suối từ cánh tây của sở mới ( sau này là hồ Đỗ Hữu ) Xóm trong thì có giếng Thợ Giàu, Hai Ý, Hương Kiểm Búa,..có một cái giếng đào trên đỉnh đồi trong vườn nhà ông Tôn Cụt rất sâu người ta nói nó sâu đến âm phủ lận ? Việc lấy nước bằng cách gánh bằng hai thùng sắt tây vốn là thùng chứa dầu lửa mỗi thùng chứa 20 lít, còn những người Thượng thì họ lấy nước trong những trái bầu khô hay những ống tre vì chủ yếu nước đem về là để đun nấu ăn uống .

Trong khu dân cư đó ngoài cái đình nằm ở khu vực đầu làng, thời ấy ít ai qua lại bởi vì nó tiếp giáp với rừng, nơi ấy thỉnh thoảng có cuộc tế lễ theo phong tục địa phương, theo lời ông Trần đình Vọng vốn là một người dân Huế vào lập nghiệp ở đây cho biết năm 1940 ông đã được nhập tên vào làng Công Hinh, ông kể rằng đã tham gia chặt cây, cắt tranh để làm đình với bà con trong đó có ông Bùi Thơm là ba tôi. Những người chủ trương làm đình vốn là hương chức thời ấy như ông Nguyễn Xu, Đặng văn Lân, Phạm Chí….với tên thường gọi : Bộ Xu, Thập Lân, Quản Chí..

Tại khu trung tâm cuối dảy phố của người Hoa có một ngôi nhà thờ bằng gỗ có tháp chuông nhọn cao vút không biết lập tự lúc nào do đức cha Đậu quản xứ, cách đó là chùa Phước Huệ thuộc chi hội Phật Học Công Hinh là một ngôi nhà tranh vách ván do thầy Đường Hạnh trụ trì.

Ngày ấy người theo Phật Giáo nhiều hơn, hoạt động nổi trội hơn nhưng về mặt uy thế thì phía nhà thờ có vẻ quan trọng hơn dù không nhiều giáo dân nhưng là tôn giáo của những quan chức người Pháp. Xa hơn là ở Phẹc có một thánh thất Cao Đài là một tôn giáo mới thành hình từ dầu thế kỷ 20 tại Việt Nam cùng thời cũng có nhà thờ Tin Lành dân quanh vùng cho biết các cơ sở này được lập khoảng đầu thập niên 1950.

Chỉ có một nhà “ Xẹc *“ là một gian nhà gỗ rộng nền láng xi măng có đóng “la phông*” do người Pháp lập trên phần đất của bà Tư Hườn nằm sát quốc lộ nhìn qua bên kia đường là rừng cây của sở mới, sát đường phía bên kia có một nhà mát hình tròn lợp tranh có lẽ cùng được lập nên cùng thời nhưng dân bấy giờ đồn ở nơi ấy có ma nên ít ai ghé đến.

Riêng nhà Xẹc vào đêm thứ bảy chủ nhật hay lễ “cách-to-ru-dê*”và tết tây, tập trung gồm các quan thầy Pháp, các chủ đồn điền, các quan chức người Việt đưa vợ con đến ăn uống, nhảy đầm phòng được đốt sáng bằng đèn măng-xông và nhạc phát ra từ máy quay dĩa…bọn trẻ con nhà gần đó mon men xem thỉnh thoảng được các ông tây bà đầm cho miếng bánh, một quả “bôm *“hay một miếng “phô mai *” cũng có những người lớn hiêu kỳ ghé xem chơi lại được mời uống rượu chát, champagne….

Không có rạp hát nhưng thi thoảng được giải trí nhờ các đám sơn đông mãi võ đến biểu diễn và bán thuốc hoặc trong các ngày lễ hội của tây của ta với trò múa lân của người Hoa, đốt pháo, đập niêu, leo cột mỡ , nhảy bao bố…và của người thượng du như lễ chém trâu..tất cả đều tập trung trước bãi sân rộng cạnh cái lô-cốt của văn phòng Sếp-đề-lê-ghê mà dấu tích còn lại là cây gòn ở phường Blao vẫn còn (vào năm 2012).Cây gòn này được trồng để dựng cây nêu lể Giàng và cột trâu.

Không có một trường học nên bọn trẻ cứ lêu lỏng tụ tập leo cây, lội suối..có cái sân banh sau đồn lính trên con đường ra đất thánh sau nhà thờ, chỉ có quan chức người Pháp và lính trong đồn ra đá mà thôi, bọn trẻ chúng tôi tập trung ra xem, chờ chực có trái bóng nào lăn ra khỏi vạch vội giành nhau chạy lượm để chạm được trái banh da bởi lẽ chưa bao giờ được đụng đến quả banh da, dù rằng chúng cũng có những cuộc đá bóng ở sân chùa hay nhà thờ thay vì trái banh da thì chúng dùng quả bưởi để héo, vậy mà cũng có những trận nẩy lửa giữa xóm trên và xóm dưới, giữa phe nhà thờ và phe chùa, những trận đấu không có trọng tài, không có tiếng “síp lê *“ trụ thành có thể là hai cục gạch, hai chiếc dép, hai đống quần áo, trang phục thi đấu thì một bên mặc áo một bên ở trần. còn sân bóng thì được vạch ranh giới bằng que nhọn hằn lên mặt đất.Với một qui mô như thế thì trận đấu được tiến hành không có thời gian, nhưng tinh thần thi đấu là tự giác , khi xảy ra những tình huống phạm lỗi thì bên này hay bên kia lên tiếng, dĩ nhiên cũng có lúc cải cọ nhưng việc dàn xếp cũng nhanh chóng, những chữ mà bọn trẻ học lóm được khi ngồi xem và nghe được trong các trận đấu của lính trên sân sau nhà thờ là “me , cọt ne..bát sê, ọt giơ…*” cũng được dùng trong các trận đấu dù là đá banh bưởi.

Còn phía người lớn, ngoài những người làm quan chức trong guồng máy chính quyền đương thời còn có những viên chức làm cho sở mới, họ được người dân vô cùng trọng vọng gọi là ông phán, ông ký…Người dân, đa phần là làm phu, làm thợ cho các đồn điền mới xây dựng chủ yếu là các sở trà với những công việc gần như thủ công phá rừng dọn cây, đào lỗ, ương trà trồng trà…họ chỉ là thiểu số so với người bản địa mà thời ấy người ta gọi là Mọi là những sắc dân sống ở mạn thượng du cho nên nhóm người Việt tha phương cầu thực đó mang một cái tên là “ Đi Mọi” có nghĩa là đi đến có một cuộc sống như Mọi, họ từ nhiều địa phương đến với nhiều lý do , nhưng với số ít ỏi đó là cơ hội để cho họ thân thiện nhau .

Rồi con đường 20 nối liền Đa Lạt Sài gòn, bà Hương Giang một người cố cựu ở đây từng cho biết con lộ này được thành hình khoảng năm 1936-1937, được gọi là con đường huyết mạch của Blao chỉ là con đường rải đá tráng nhựa, rộng cỡ 4 mét , đi lại trên con đường này là những xe đò với các hãng Rờ nôn ,,Pờ rô..còn xe quân sự thì là “ Đốt Cát *“ xe “ Rép *“ và những đoàn “cồng voa *“thỉnh thoảng qua lại ..để cho những âm thanh rầm rì vang vọng,hay những hồi còi tin tin kéo tầm nhìn cho người dân và lũ nhỏ hiếu kỳ…

Bùi Tho

CHÚ THICH

• ông ba mươi ý gọi là con cọp, con hổ. *bíc kê (briquette) cái bật lửa *- xẹc (Cercle ): Câu lạc bộ - * la phông ( Plafond ) : trần nhà- * các-to-ru-dê ( quatorze julliet) 14 tháng 7 lễ độc lập của Pháp- * nô-en ( Noel)-* bôm (Pomme) trái táo -* Síp- lê (siffle') cái còi - * me ( main ) cái tay - ý là phạm lỗi chạm tay-* cọt- nê (corner) phạt góc * bát-sê (passe) chuyển qua- ý là chuyển bóng * ọt-giơ ( Hors-jeu) việt vị -* hiệu của các xe : Rờ nôn (Renault) pơ- rô (Peugeot) đốt cát ( Dodge 4) Rép ( Jeep ) * Cồng-voa ( Convoire ) đoàn xe