Thứ Bảy, 30 tháng 1, 2021

Ca nhiểm CoV toàn cầu hơn 102 triệu, EU ban hành hạn chế đi lại mới (vnexpress)

 Toàn cầu ghi nhận hơn 102 triệu ca nhiễm nCoV, hơn 2,2 triệu người chết, Liên minh châu Âu (EU) ra các hạn chế đi lại chặt chẽ hơn nhằm ngăn dịch.

Thế giới ghi nhận 102.540.310 ca nhiễm và 2.213.277 người chết do Covid-19, tăng lần lượt 570.884 và 14.721 ca trong 24 giờ qua. 74.207.795 người đã bình phục, theo trang cập nhật thời gian thực Worldometers.

Đại sứ các nước thành viên EU ngày 29/1 thông qua một bản đồ mới về những vùng nguy hiểm do Covid-19 trên toàn khối, cho phép nhà chức trách áp đặt các hạn chế đi lại chặt chẽ hơn.

Ủy ban châu Âu (EC) vẫn phản đối lệnh cấm đi lại toàn diện hay đóng cửa biên giới quốc gia trong khối, bất chấp việc một số thành viên đang tìm kiếm những biện pháp cứng rắn hơn. Tuy nhiên, EU muốn "hạn chế tối đa việc đi lại không thiết yếu" và bản đồ vùng nguy hiểm mới từ Trung tâm Kiểm soát và Ngăn ngừa Dịch bệnh châu Âu là một phần của nỗ lực đó.

Ủy ban khuyến nghị thêm một danh mục mới gồm các vùng "đỏ sẫm" vào bản đồ y tế được xuất bản hàng tuần của EU. Đây là những vùng nơi nhà chức trách đã phát hiện hơn 500 ca nhiễm Covid-19 trên 100.000 dân trong vòng hai tuần qua.

Các quy tắc xét nghiệm và cách ly sẽ hạn chế việc đến và đi từ những vùng này, ngay cả những chuyến đi được cho là "cần thiết" theo hướng dẫn hiện tại. Một số miễn trừ nhất định sẽ được áp dụng cho người dân ở các khu vực biên giới hoặc lao động trong ngành vận tải.

Một y tá tiêm vaccine Covid-19 cho người dân tại thành phố Pasadena, bang California, Mỹ, hôm 12/1. Ảnh: Reuters.

Mỹ,vùng dịch lớn nhất thế giới, ghi nhận thêm 122.107 ca nhiễm và 2.677 ca tử vong, đưa tổng số người nhiễm lên 26.464.344 và 446.485 người chết.

Giới chức y tế Mỹ hôm 28/1 thông báo lần đầu phát hiện biến chủng virus có nguồn gốc từ Nam Phi trên hai bệnh nhân tại bang Nam Carolina. Các chuyên gia y tế cho rằng đây là thách thức đáng báo động trong nỗ lực phòng chống dịch, bởi nhiều phòng thí nghiệm nhận định nó có khả năng kháng vaccine và giảm hiệu quả của kháng thể.

Thông tin được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Sở Y tế bang Minnesota ghi nhận trường hợp nhiễm biến chủng nCoV siêu lây nhiễm có nguồn gốc Brazil, trong khi chủng virus từ Anh đã xuất hiện ở ít nhất 28 bang.

Tiến sĩ Anthony Fauci, chuyên gia dịch tễ hàng đầu Mỹ cảnh báo các biến chủng nCoV mới sẽ tiếp tục lây lan rộng trên nước này vào mùa xuân và trở nên lần át chủng hiện nay.

"Thực tế là, khi bạn có một loại virus mới với khả năng lây nhiễm hiệu quả hơn so với loại đang lây truyền trong cộng đồng thì sớm hay muộn, nó sẽ trở nên vượt trội hơn so với loại hiện nay", ông nói. "Dự đoán được đưa ra với biến chủng từ Anh là có thể vào cuối tháng ba, đầu tháng 4, nó sẽ tăng độ phủ trên toàn đất nước".

Ấn Độ, vùng dịch lớn thứ hai thế giới, báo cáo thêm 6.269 ca nhiễm và 22 ca tử vong, nâng tổng số người nhiễm và chết vì Covid-19 lên lần lượt 10.727.240 và 154.069.

Thủ tướng Narendra Modi hôm 22/1 cho biết Ấn Độ sẽ hoàn toàn tự chủ nguồn cung cấp vaccine Covid-19, trong bối cảnh quốc gia này đã tiêm hơn hai triệu liều kể từ khi bắt đầu chiến dịch tiêm chủng lớn nhất thế giới. Giới chức Ấn Độ đã thảo luận với hai hãng dược Mỹ Pfizer và Moderna về sản xuất vaccine của họ tại nước này. Pfizer cũng đang tìm cách xin cấp phép sử dụng vaccine tại Ấn Độ.

Tuy nhiên, một bộ phận lớn người dân Ấn Độ quyết định không tiêm vaccine Covid-19, do lo ngại tác dụng phụ sau những tin tức về tình trạng sốc phản vệ hoặc tử vong. Giới chức y tế châu Âu cho biết không có bằng chứng cho thấy vaccine là nguyên nhân gây ra cái chết của một vài người trong viện dưỡng lão sau khi tiêm chủng.

Brazil, vùng dịch lớn thứ ba thế giới, ghi nhận thêm 990 người chết vì Covid-19, nâng tổng số ca tử vong lên 222.666. Số người nhiễm nCoV tăng 57.727 ca trong 24 giờ qua, lên 9.118.513.

Trung tâm y sinh Butantan của Brazil hôm 26/1 cho biết dự kiến khoảng 8,5 triệu liều vaccine CoronaVac, do công ty Sinovac của Trung Quốc sản xuất, sẽ đến nơi vào ngày 3/2, đồng thời hy vọng lô hàng số lượng tương tự đến ngay sau đó. Butantan cũng có kế hoạch thiết lập một nhà máy hoàn toàn dùng để sản xuất vaccine Trung Quốc vào đầu năm tới.

Lo ngại về tình hình đại dịch ở Brazil giờ đây tập trung vào thành phố Manaus, bang Amazonas. Hệ thống y tế khẩn cấp của thành phố gần như sụp đổ, không có nguồn cung oxy cho bệnh nhân, buộc chính phủ huy động bình oxy từ khắp cả nước để cứu các bệnh nhân. Đây cũng là nơi xuất hiện biến chủng nCoV mới với những đặc điểm tương đồng các chủng siêu lây nhiễm ở Anh và Nam Phi.

Nga, vùng dịch lớn thứ tư thế giới, ghi nhận thêm 19.238 ca nhiễm nCoV và 534 người chết, nâng tổng số ca nhiễm và tử vong lên lần lượt 3.813.048 và 72.185. Số ca nhiễm mới mỗi ngày dường như đang có chiều hướng giảm.

Chiến dịch tiêm chủng đại trà tại Nga được khởi động từ ngày 18/1. Trước đó nước này đã bắt đầu tiêm cho nhóm nguy cơ cao, bao gồm nhân viên y tế, giáo viên và người cao tuổi. Vaccine Sputnik V Nga đang sử dụng cũng đã được phê duyệt ở nhiều nước trên thế giới.

Chính phủ Nga hôm 25/1 cho biết đã gỡ lệnh cấm đi lại đối với Phần Lan, Việt Nam, Ấn Độ và Qatar. Công dân những nước này giờ đây có thể đến Nga bằng đường hàng không, và người Nga cũng được phép bay đến các nước này.

Anh ghi nhận thêm 1.245 ca tử vong, nâng tổng số người chết vì đại dịch lên 104.371, trong khi số ca nhiễm tăng 29.079 ca so với hôm trước, lên 3.772.813.

Bộ trưởng Y tế Anh Matt Hancock cho biết chính phủ đang nỗ lực tiêm chủng cho những người dễ bị tổn thương nhất trong xã hội, trong bối cảnh nước này ghi nhận hơn 3.500 người nhập viện mỗi ngày. Thủ tướng Anh Boris Johnson trong cuộc họp báo hôm 26/1 nhận toàn bộ trách nhiệm về cuộc khủng hoảng.

Pháp, vùng dịch lớn thứ sáu thế giới, ghi nhận thêm 22.858 ca nhiễm và 510 ca tử vong, nâng ca nhiễm và tử vong lên lần lượt 3.153.487 và 75.620. Đây là ngày thứ sáu liên tiếp số ca nhiễm mới hàng ngày ở mức trên 20.000, trong khi số ca nhập viện đạt ngưỡng cao nhất trong 8 tuần.

Tình hình làm dấy lên lo ngại về đợt phong tỏa toàn quốc lần thứ ba. Tuy nhiên, Tổng thống Emmanuel Macron vẫn hy vọng lệnh giới nghiêm hiện nay sẽ đủ để kiềm chế virus lây lan, trong bối cảnh xuất hiện nhiều biến chủng mới được cho là dễ lây nhiễm hơn.

Iran, vùng dịch nghiêm trọng ở Trung Đông, ghi nhận thêm 6.573 ca nhiễm và 71 người chết, nâng tổng số ca nhiễm và tử vong lên lần lượt 1.405.414 và 57.807. Các con số có xu hướng giảm trong những tuần gần đây.

Iran hôm 26/1 cho biết họ đã phê duyệt vaccine Sputnik V của Nga để sử dụng trong nước, đồng thời đang nỗ lực mua vaccine từ AstraZeneca và các công ty khác. Trong chuyến thăm Moskva, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cũng cho hay họ có kế hoạch nhập khẩu và sản xuất Sputnik V. Theo Tổng thống Iran Hassan Rouhani, quá trình tiêm chủng sẽ bắt đầu trong những tuần tới.

Tại Đông Nam Á, Indonesia là vùng dịch lớn nhất khu vực với 1.051.795 ca nhiễm, tăng 13.802, trong đó 29.518 người chết, tăng 187. Giới chuyên gia nhận định số ca nhiễm trên thực tế tại Indonesia có thể cao gấp 3 lần.

Bộ trưởng Y tế Indonesia Gunadi Sadikin cho biết sẽ có những cải tiến trong công tác chống dịch, đồng thời kêu gọi người dân tuân thủ hướng dẫn y tế. Chính phủ đã khởi động chương trình tiêm chủng hàng loạt từ đầu tháng, siết chặt các biện pháp hạn chế di chuyển, trong bối cảnh hệ thống bệnh viện chịu áp lực ngày càng lớn.

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng chính phủ Indonesia nên ban hành quy định rõ ràng hơn, đồng thời thực hiện các biện pháp phòng dịch nghiêm ngặt hơn nữa.

Philippines, vùng dịch lớn thứ hai Đông Nam Á, báo cáo 521.413 ca nhiễm và 10.600 ca tử vong, tăng lần lượt 1.849 và 48 ca. Tình hình càng gây lo ngại khi các lô vaccine Covid-19 dự kiến tới nửa sau của năm mới bắt đầu đến nơi.

Do sự xuất hiện của biến chủng nCoV dễ lây lan hơn từ Anh tại nước này, Tổng thống Rodrigo Duterte hôm 25/1 quyết định tái áp đặt lệnh cấm trẻ em 10-14 tuổi rời nhà, bất chấp lo ngại việc này sẽ khiến nền kinh tế ngày càng lún sâu vào khủng hoảng.

Vũ Hoàng (Theo CNN, AFP, Reuters


Chuyện vui cười: Y HỌC HIỆN ĐẠI...

 Y HỌC HIỆN ĐẠI CỦA MỸ

        Một bác sĩ  Ăng Lê bảo: "Ở nước Anh nền Y Khoa tiến bộ đến nổi chúng tôi cắt lấy lá gan của một người đem ghép cho một người khác, chỉ sáu tuần sau anh chàng nầy vác đơn đi xin việc làm!

        Bác sĩ người Đức khoe: "Chưa ăn thua gì với chúng tôi, ở Đức tụi nầy đem một phần óc của một người cấy cho một người khác, bốn tuần sau anh chàng nầy lò dò đi xin việc làm!

       Bác sĩ Nga nói: "Quí đồng nghiệp ơi! Tụi tôi ghép nữa quả tim vào ngực của một người khác và chỉ 2 tuần sau anh nầy lại đi tìm việc làm!

       Các BS Mỹ thì phì cười ào lên: "Quí vị làm sao theo kịp được chúng tôi. Hồi đó chúng tôi đưa một tên không óc, không tim, không gan lên làm Tông Tông cho nên giờ này cả nước chúng tôi lo đi tìm việc làm!!!Thấy có hay không? Y học Mỹ chúng tôi là nhứt rồi.

Anh ngữ:

       A British doctor says: "In Britain, medicine is so advanced that we cut off a man's liver, put it in another man , and in 6 weeks , he is looking for a job."

       The German doctor says: "That's nothing , in Germany, we took part of a brain, put it in another man , and in four weeks he is looking for a job."

       The Russian doctor says: "Gentlemen, we took half a heart from a man, put it in another's chest, and in two weeks he is looking for a job."

       The American doctor laughs: "You are all behind us. A few days ago, we took a man with no brain, no heart, and no liver and made him President. Now, the whole country is looking for a job."

Sưu tầm và chuyển từ Hồ Xưa & Mỹ Lệ

Chuyện vui có thật.

Trong giới Bác sĩ, trước khi khám bệnh nhân, dùng que gỗ của cây Bồ đề, đè lưỡi bệnh nhân để khám.

Động tác đầu tiên, bảo bệnh nhân há miệng, Bác sĩ lấy que đè lưỡi, và nói với bệnh nhân: - Xin vui lòng " à " lên một tiếng. 

 

Rồi một hôm có hai mẹ con bệnh nhân vào phòng khám. Bác sĩ giao tiếp hồn nhiên, bảo cô con gái của bà: - Cởi áo,v.v... nằm trên băng ca.

 

Bà mẹ của cô gái vội nói: - Thưa Bác sĩ tôi bệnh chứ không phải con gái của tôi.

 

Bác sĩ đáp: - Vâng, thế thì bà há miệng ra " à " một tiếng cho tôi xem.

Chuyện vui bỏ qua đừng nhớ.

H. T ST




Thơ Ngắn - vkp công chúa nhỏ,vkp phượng tím

                         NAY CÓ CÒN NHUNG NHỚ - vkp phượng  tím

 

Ngày hôm nay trời Saigon lành lạnh!

Thời tiết đổi thay? Áo mỏng phong phanh?

Đêm Cali có nồng ấm không anh?

Hình bóng cũ bây giờ còn nhung nhớ?

     

  Saigon 4/1/2021 - vkp phượng  tím


 

BA NĂM TRƯỚC:

 

Ngày Saigon vẫn nồng nàn nắng ấm

Đêm Cali có lạnh lẽo tâm can?

Càng níu càng xa khoảng lặng không gian

Mà quỹ thời gian cứ dần cạn kiệt!

    

   Saigon 4/1/2018 - vkp công chúa nhỏ

Chuyện Vui : Con khỉ già đang ngồi trong nhà....

 Cô giáo yêu cầu học sinh lớp một làm văn tả động vật. Đề bài tuần thứ nhất là tả một con mèo.

Một học sinh viết gọn lỏn: "Nhà em có một con mèo".
Khi trả bài, cô giáo hỏi:
- Sao em không tả rõ hơn?
Học sinh đáp:
- Dạ, nhà em có nhưng em chưa được thấy. Vì mẹ em nói ba em có mèo, ba em ra sức giấu còn mẹ em ra sức tìm. Khi nào mẹ em tìm thấy, em sẽ tả kỹ ạ!

 

Tuần thứ hai, đề bài yêu cầu tả con chó. Học sinh nọ lại viết cộc lốc: "Nhà em có một con chó".
Cô giáo bảo:
- Em nên tả kỹ hơn!
Học sinh:
- Dạ, con chó còn ở ngoài đường, vì một hôm mẹ em nói với ba em: "Hôm qua đi với con chó nào cả ngày?".
 Khi nào nó về nhà em, em sẽ tả kỹ hơn ạ.

 Tuần thứ ba, cô ra đề tả con khỉ. Vẫn em học sinh bữa trước viết, lần này thì dài hơn: "Nhà em có nuôi một con khỉ. Một hôm có một cô rất trẻ đến ngõ nhà em, ba em chạy ra và nói với cô ấy: ''Con khỉ già đang ngồi trong nhà đấy!

 


CÁI DÁNG RẤT BUỒN - Trần Mộng Tú

 
Anh bước vào giai đoạn lú lẫn (Alzheimer) ở cuối đời. Mấy năm nay anh

đã thay đổi rất nhiều. Bắt đầu anh quên quên nhớ nhớ, tiếp đến là anh
dễ xúc động, anh hay khóc. Mấy năm trước, nghe cô bạn đọc Thơ của anh,
anh cười, anh nhớ lại, đọc tiếp theo, chỉ độ một năm sau đó, anh không
đọc theo nữa, anh chỉ nghiêng đầu lắng nghe, rồi bật khóc.

Hình như anh biết được người kia vừa nói ra những câu gì rất thân yêu,
rất thân thuộc với mình và điều đó làm anh xúc động, anh khóc rưng
rức.

Chị lại nhỏ nhẹ dỗ anh:

- Nín đi, nín đi, Thơ của anh, cô ấy nhớ đấy mà, phải vui chứ.

Anh nghe chị, ngoan như em bé, lau nước mắt, bằng mấy ngón tay, rồi
cười, một nụ cười rất thơ trẻ.

Những năm kế tiếp, anh bắt đầu quên mặt họ hàng, quên mặt những người
bạn thân, anh chỉ nhớ có chị thôi. Anh 85 tuổi, chị 80 tuổi. Hai vợ
chồng già sống với nhau, con trai, con gái đều có gia đình. Đứa ở xa,
đứa ở gần cũng vậy thôi. Một năm tụ họp gia đình đôi ba lần vào dịp
Lễ, Tết.

Khi anh mới bắt đầu lãng quên, sức khỏe anh vẫn còn tốt, sáng sáng chị
chở anh tới Gym. Chị bơi lội, anh ngồi ngoài nắng hóng mặt trời. Chị
đi chợ, đi tới nhà bạn họp mặt luôn luôn có anh đi theo. Mỗi ngày anh
một chậm hơn và quên nhiều hơn nhưng anh vẫn tự lo được vệ sinh cho
mình, chị chỉ cần nhắc.

Rồi bỗng một ngày anh không làm gì một mình được nữa, chị phải phụ
anh. Cơ thể chị nhỏ quá so với anh, chị không thể khênh vác, tắm gội
cho anh được.

Anh bắt đầu ngu ngơ như một đứa trẻ còn mặc tã, mà anh đang mặc tã
thật, chị không thể nào khênh, đỡ anh làm những việc vệ sinh cá nhân
cho anh. Chị gọi con, con trai chị từ Tiểu bang xa về tìm Home Care để
gửi Bố vào.

Tìm mãi mới được một nơi gần nhà, Mẹ chỉ lái xe có 8 phút là thăm được
Bố. Số tiền hơi cao, nhưng để con lo.

Con ở lại thêm vài ngày nữa yên tâm có chỗ tốt cho Bố mà Mẹ không phải
đi xa, muốn thăm Bố lúc nào cũng được.

Chị ngậm ngùi:

- Ừ thôi con về nhà với vợ, con đi.

Mấy hôm có con, chị yên tâm. Con đi rồi, chị một mình trống trải, thấy
căn nhà của mình sao nó rộng mênh mông thế này, căn nhà không có anh
bỗng tự nhiên thành xa lạ, giống như chính chị cũng vừa dọn vào một
ngôi nhà mới, chị buồn trống cả hồn. Buổi tối đi ngủ chị nghĩ tới anh
ở nhà mới với những người xa lạ chắc anh còn buồn hơn chị bây giờ.
Thương anh quá, chị mong sao cho đến sáng để vào thăm anh.

Anh đã ở nhà mới được hai tuần, mỗi ngày chị tới thăm, người ta không
cho chị vào hẳn phòng anh, ngay cả phòng khách cũng chưa được vào vì
đang thời Đại Dịch, họ đưa anh ra ngoài hàng hiên, nơi đó có sẵn mấy
cái ghế cho anh chị ngồi gặp nhau. Chị thấy anh sạch sẽ, tươm tất chị
cũng mừng, nhưng mỗi lần thấy anh hiền lành như một đứa trẻ ngoan, chị
lại mủi lòng.

Sao anh thay đổi nhanh thế! Gặp chị anh không vui, chị đứng lên về anh
không buồn, trên nét mặt anh chị không thấy một cảm xúc nào, anh nhìn
chị như nhìn cái cây hay bức tường trước mặt, ánh mắt anh không vui,
không buồn.

Con chim sẻ sà xuống sân cỏ trước mặt hai người, chị cầm tay anh lay
lay, chỉ anh, anh nhìn mà như không nhìn, ánh mắt anh không biểu lộ
một cảm xúc nào.

Khi tới thăm anh, chị cứ đinh ninh là khi anh bước ra, thấy chị, ánh
mắt anh sẽ sáng lên, miệng anh sẽ mỉm cười và khi chị bịn rịn chia tay
về, ánh mắt anh sẽ buồn buồn, tay anh sẽ nắm chặt tay chị. Nhưng
không, anh thản nhiên đứng lên đi vào, không hề quay đầu lại.

Chị không thấy anh khổ, không thấy anh buồn hay vui. Hình như anh
không còn cảm giác buồn vui nữa. Sao anh thay đổi nhanh thế!

Chị nghĩ tới ba tháng mùa Đông sắp tới, người ta đã cho chị biết là sẽ
không có thăm viếng vì trời lạnh người già yếu không thể ra ngoài hiên
được và thân nhân vẫn chưa được quyền vào bên trong, nếu đại dịch vẫn
còn.

Chị nghĩ tới nét mặt vô cảm xúc của anh, nghĩ tới hình ảnh anh đi vào
không hề quay đầu lại và chị đứng ứa nước mắt nhìn theo dáng cái lưng
im lặng của anh khuất sau cánh cửa.

Trời ơi trong 3 tháng mùa Đông, ngay cả cái lưng im lặng, cái dáng rất
buồn đó, chị cũng không được nhìn thấy, mặc dù nó vẫn hiện hữu.

Bất giác chị ôm mặt mình nấc lên.


Trần Mộng Tú


Thứ Sáu, 29 tháng 1, 2021

Cái Tết Bất Thường- Xướng Họa :Thơ Nhất Hùng,Hồ Nguyễn,Phương Hoa,

 


Cái Tết Bất Thường


Đón năm Tân Sửu lạ ghê ta
Không thấy vẻ gì để gọi là
Không tất niên chào xuân múa hát
Không liên hoan chúc tết đàn ca
Không lân pháo trống cờ đình đám
Không cúc mai bánh mứt chợ hoa
Không thú countdown chờ tống cựu
Căn nguyên cũng tại Corona

Nhất Hùng

HỌA: TẾT TÂN SỬU BÌNH AN

Tân Sửu có gì “lạ quá ta!”
Vẫn bao mỹ nữ thắm môi là.
Vẫn ngàn tiếng đón xuân vui hát,
Vẫn vạn lời mừng Tết hát ca.
Vẫn trống rình rang bình kỷ rượu,
Vẫn nàng mai cúc ngập vườn hoa.
Vẫn mâm ngũ quả chưng thờ cúng,
Vẫn miệng tươi cười bé nết na!

HỒ NGUYỄN (23-01-2021)


Họa :TẾT NHƯ KHÔNG TẾT

(Kính họa bài Cái Tết Bất Thường của anh Nhất Hùng)


Xuân này sao quá khác thường ta!

Chẳng thấy vui chi hết, thiệt là!

Chẳng bạn đạp nền chia phước lộc 

Chẳng người xông đất luận thi ca

Chẳng khăn áo đợi khoe đài các

Chẳng phấn son chờ diện gấm hoa

Chẳng tiệc Tân Niên hừng mỹ tửu

Cũng vì lũ cúm Corona!


Phương Hoa - JAN 24th 2021



Tại sao tại chúng ta không thể cao đến 3 mét?

 Dù chiếm 70% đến 80% kết quả, nhưng bộ gene của con người không phải là yếu tố duy nhất quyết định chiều cao.

Hẳn là bạn từng thắc mắc tại sao có những gia đình sở hữu chiều cao khủng như cầu thủ bóng rổ trong khi số khác lại chỉ ở mức tương đối như vận động viên đua ngựa hay đấu vật. Trong nhóm bạn cũng sẽ có sự chênh lệch chiều cao đáng kể, anh chàng cao nhất sẽ thoải mái chụp ảnh “tự sướng”, trong khi người nhỏ nhắn nhất lại phải vật lộn chỉ để chen vào được khung hình.

Mặc dù có sự chênh lệch chiều cao đáng kể như vậy, nhưng giới hạn chiều cao của con người thật ra chỉ ở mức tầm trung: Tại Hoa Kỳ, một người đàn ông khỏe mạnh có chiều cao trung bình rơi vào khoảng 1m75, ở phụ nữ là khoảng 1m63. Chúng ta biết rằng con cái sẽ thừa hưởng gene quy định chiều cao từ bố mẹ, nhưng tại sao hầu hết mọi người đều nằm trong giới hạn tiêu chuẩn nhất định mà không thể cao đến tận 3 mét?

Tại sao con người không thể cao mãi không ngừng?

Chiều cao của con người không chỉ thể hiện ở tầm vóc bên ngoài.

Thật ra chúng ta còn phải cảm ơn thành quả tiến hóa này, theo Terence D. Capellin, nhà sinh học nghiên cứu về sự tiến hóa của loài người tại đại học Harvard. “Chiều cao của con người không chỉ thể hiện ở tầm vóc bên ngoài. Mà nó còn thể hiện sự phát triển tổng thể về mặt sinh học của mỗi sinh vật, mà con người là một ví dụ“, Capellin nói. Các nhà nghiên cứu phỏng đoán rằng chiều cao của con người không phải là tác động riêng biệt của bộ gene vô cùng phức tạp, mà thay vào đó nó đan xen với các quá trình tăng trưởng khác, chẳng hạn như sự sự phát triển của nội tạng. Trải qua hàng triệu năm, quá trình chọn lọc tự nhiên đã kỳ công “mài dũa” chi tiết bộ gene của con người và dần dần ảnh hưởng đến sự phát triển của cơ thể và các cơ quan thông qua sự tăng sinh của các gene liên kết và các thế hệ mô kế cận. Do đó, chiều cao của chúng ta đơn giản là chỉ là một quá trình phát triển kèm theo.

Bên cạnh yếu tố di truyền, thì các yếu tố môi trường khác như chế độ dinh dưỡng hợp lý và phương pháp chăm sóc sức khỏe hiện đại cũng tác động đến sự phát triển chiều cao, tuy vậy các mã gene vẫn đóng vai trò rất quan trọng, chiếm 70% đến 80% kết quả. Chiều cao của con người thường phát triển nhanh ở giai đoạn tuổi dậy thì, đó là thời gian các cơ chế tiến hóa tham gia vào quá trình phát triển của cơ thể. Khi chiều cao cơ thể đạt đến giới hạn định trước, một cơ chế sinh học giống như “lập trình lão hóa” sẽ làm nhiệm vụ vô hiệu hóa các gene chịu trách nhiệm cho sự tăng trưởng. Phần lớn chúng ta sẽ phát triển chiều cao đến khi kết thúc quá trình dậy thì, trong giai đoạn này xương sẽ liên tục được kéo dài. Quá trình này xảy ra ở các sụn tăng trưởng, hai lớp sụn nằm ở hai đầu đốt sống và những chiếc xương dài của trẻ em, như xương đùi và xương chày.

Jeffrey Baron, bác sĩ nhi khoa và là người đứng đầu mảng nghiên cứu về Tăng trưởng và Phát triển tại Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ nói rằng “chúng ta phát triển nhanh nhất trong giai đoạn thai nhi”. Sau đó, mức tăng trưởng sẽ giảm dần. Thực tế, thai nhi phát triển nhanh hơn khoảng 20 lần so với trẻ 5 tuổi. Các mô sụn tăng trưởng ở trẻ sơ sinh phân bào rất mạnh mẽ, khiến chúng lớn lên nhanh chóng. Khi trẻ lớn dần thì các lớp sụn cũng phát triển chậm lại. Cuối cùng, từ khoảng giữa cho đến cuối giai đoạn tuổi thiếu niên, sự phát triển của sụn tăng trưởng chấm dứt và chúng ta đạt đến chiều cao trưởng thành.

So sánh sự tăng trưởng của cơ thể với một chiếc tàu lửa đồ chơi. Baron nói ‘’cuộn lò xo trong tàu lửa được nén lại sẽ tích trữ một nguồn năng lượng, khi được thả ra con tàu sẽ lao về phía trước rồi chầm chậm dừng lại một khi lò xo dãn hết cỡ. Khi chúng ta sử dụng hết tiềm năng tăng trưởng đã được di truyền lập trình sẵn, giống như chiếc lò xo trên, sự tăng trưởng của chúng ta cũng dần chậm lại và cuối cùng là dừng lại“.

Những điều mà khoa học biết và không biết về yếu tố di truyền chiều cao

                             Có nhiều gene ảnh hưởng đến chiều cao.


Thực tế có hàng trăm gene có khả năng ảnh hưởng đến chiều cao. Một nghiên cứu vào năm 2018 đã phát hiện hơn 500 mã gene liên quan đến hình thái tăng trưởng này. Những mã gene đó điều khiển hoạt động của các sụn tăng trưởng và kiểm soát chiều dài xương.

“Đối với hầu hết mọi người, không chỉ một mã gene có thể khiến chúng ta thấp hay cao, mà là tập hợp của rất nhiều mã gene khác nhau”, Baron cho biết.

Mặc dù hiếm gặp, nhưng đột biến gene liên quan đến chiều cao có thể khiến tầm vóc cao lớn bất thường. Diễn viên André the Giant (hay còn gọi là André khổng lồ) trong bộ phim The Princess Bride (Cô dâu công chúa), có tuyến yên hoạt động bất thường, sản xuất quá nhiều hormone tăng trưởng dẫn đến sự phát triển không bình thường. Ngoài ra, còn có những yếu tố khác ảnh hưởng đến chiều cao, chẳng hạn như chứng loạn sản xương khiến xương ngắn và thường bị dị dạng. 

Theo một nghiên cứu của Hiệp hội Nội tiết Hoa Kỳ vào tháng 2 năm 2019, các hormone tăng trưởng vượt mức cũng mang đến những rủi ro nghiêm trọng về sức khỏe, như bệnh lý suy tim, bệnh về xương và làm “suy giảm chất lượng cuộc sống”.

Bằng cách ghi hình lại chiều cao của hàng ngàn người trong nghiên cứu tương quan toàn bộ nhiễm sắc thể, phương pháp tìm kiếm các biến dị di truyền xảy ra thường xuyên ở các nhóm người có chung đặc điểm về thể chất, các nhà nghiên cứu nhắm đến tìm hiểu mối liên hệ giữa di truyền chiều cao và tính nhạy cảm với bệnh.

Làm rõ mối quan hệ bí ẩn giữa các bộ gene có thể giúp chúng ta thay đổi cách điều trị bệnh. Theo một nghiên cứu năm 2015 của Tạp chí Y học New England (NEJM), các biến dị di truyền gây ra bệnh xương ngắn, cũng có nguy cơ dẫn đến bệnh động mạch vành (CAD). Nếu chúng ta có thể xác định chính xác các biến dị di truyền nhất định, thì trong tương lai, các kỹ thuật chỉnh sửa bộ gene như CRISPR có thể tạo điều kiện để hình thành các liệu pháp trị liệu và điều trị các rối loạn tăng trưởng mới.

Nếu bạn đang hy vọng về một ngày cơ thể con người có thể đạt đến mức chiều cao vượt trội hơn, thì hãy chú ý đến khu vực Bắc Âu. Năm ngoái, các nhà nghiên cứu đã kết luận rằng dân cư ở Đan Mạch, Phần Lan, Na Uy và Thụy Điển đang dần cao hơn theo từng thế hệ.

Theo Khoa học

KÍNH MỜI XEM và HỌA (NẾU THÍCH) THƠ TRĂNG THU của HỒ NGUYỄN

TRĂNG THU Mây buồn kéo đám bám che trăng, Cuội ngóng chờ trông bóng chị Hằng. Chim mất tổ sầu kêu thảm thiết, Lá buông cành chiếc rớt tung ...