CON TÌM VỀ...❤️

 

Con lại tìm về ...một thủa xa xưa

Bao ký ức ....chợt, như vừa hiện rõ

Cọng rơm mới vương trên đầu ngọn cỏ

Hạt thóc vàng.. đêm trăng tỏ đồng quê

Gió vẫn nồng nàn ve vãn triền đê

Tiếng con Cuốc gọi hè về một thủa

Sân hợp tác thơm hương mùi ngô lúa

Mái tranh nghèo chất chứa những buồn vui

Con trở về trong tiếng nấc ngậm ngùi

Thương Cha Mẹ tắm sương trời ..đạp đất

Tháng năm ơi.!.. bao tháng ngày chật vật

Ta tìm về trong khoảng nấp thời gian

Ký ức xưa dâng mãi đến ngập tràn

Bao trăn trở với muôn vàn khốn khó

Đất với người thay nhau rửa cọ

Mốc thời gian hoen rõ chiều rơi

Con lại tìm về bên cánh võng chơi vơi

Tiếng Mẹ ru cả một đời lam lũ

Trái ngọt hoa lành qua nắng mưa hội tụ

Mê mải ta tìm.. như nhắc nhủ cùng ai

Đường con đi..nay, trong ánh ban mai

Quên sao được những ngày dài giông tố .

                                                                             HT (Trang Tôi Yêu Việt Nam )

Tiểu thuyết dịch từ tiếng Hindi đoạt giải Booker Quốc tế

Tomb of Sand của tiểu thuyết gia Geetanjali Shree và dịch giả Daisy Rockwell đã giành chiến thắng ở giải Booker Quốc tế năm nay, và trở thành cuốn tiểu thuyết đầu tiên được dịch từ tiếng Hindi làm được điều này. Theo đó tác giả Geetanjali Shree và dịch giả Daisy Rockwell sẽ chia sẻ giải thưởng 50.000 bảng cho chiến thắng mới nhất của mình

Tomb of Sand kể về một người phụ nữ 80 tuổi, rơi vào trầm cảm sau khi chồng bà qua đời, và rồi mạnh mẽ đứng lên để thực hiện những nguyện ước sau cùng. Người phụ nữ ấy đi đến Pakistan để đối mặt với những tổn thương chưa thể giải quyết từ những trải nghiệm niên thiếu, và đánh giá lại ý nghĩa của việc trở thành một người mẹ, một người con gái, một người phụ nữ và một nhà nữ quyền.

Tác giả Geetanjali Shree và dịch giả Daisy Rockwell.

Frank Wynne, chủ tịch ban giám khảo năm nay và là dịch giả đầu tiên ngồi ghế chủ tịch, đã gọi Tomb of Sand là “cực kỳ hài hước và sáng chói về đất nước Ấn Độ. Cuốn tiểu thuyết này có sức mạnh mê hoặc và lòng trắc ẩn mãnh liệt để đan kết tuổi trẻ và lão niên, nam và nữ, gia đình và quốc gia thành một tổng thể đa màu như kính vạn hoa.”

Tomb of Sand là tác phẩm đề cập đến mọi thứ, từ mất mát đến nữ quyền, từ tôn giáo, quốc gia cho đến biên giới. Các giám khảo khen ngợi cuốn tiểu thuyết này vì giọng điệu vui tươi và cách chơi chữ hoa mỹ. Frank Wynne cũng nói thêm: “[Nó] cực kỳ hấp dẫn và quyến rũ, nhưng cũng hài hước và nhẹ nhàng bất chấp các chủ đề có sức nặng mà nó đang xử lý”

Wynne cho biết hội đồng giám khảo, bao gồm tác giả - nhà nghiên cứu Merve Emre, nhà văn - luật sư Petina Gappah, nhà văn, diễn viên hài và người dẫn chương trình truyền hình Viv Groskop, dịch giả - tác giả Jeremy Tiang; đã có một “cuộc tranh luận sôi nổi”, nhưng “khi nói đến người chiến thắng, đây là cuốn sách được lựa chọn áp đảo”.

Shree là tác giả của ba tiểu thuyết và một số tuyển tập truyện ngắn, mặc dù Tomb of Sand mới chỉ là cuốn sách đầu tiên của bà được xuất bản ở Anh. Rockwell là một họa sĩ, nhà văn và dịch giả sống ở Vermont, Hoa Kì, người đã dịch một số tác phẩm từ văn học tiếng Hindi và Urdu.

                        Geetanjali Shree phát biểu tại lễ trao giải.

Wynne cho biết bản dịch của Rockwell “được thực hiện một cách hoàn hảo đáng kinh ngạc, bởi nhẽ đã truyền tải được tinh thần của bản gốc, khi giữ được rất tốt cách chơi chữ, âm thanh và âm sắc của tiếng Hindi”.

Tomb of Sand được xuất bản bởi nhà xuất bản độc lập Tilted Axis Press; năm nay không chỉ đánh dấu chiến thắng đầu tiên của giải Booker Quốc tế mà còn là lần đầu tiên lọt vào danh sách dài và danh sách rút gọn. Mới đây tiểu thuyết Chinatown của Thuận cũng được dịch giả An Lý dịch sang tiếng Anh, do Titled Axis Pree ấn hành.

Tilted Axis được thành lập bởi Deborah Smith, người đã giành giải Booker Quốc tế trước đó cho bản dịch Người ăn chay của Han Kang vào năm 2016. Cô đã sử dụng số tiền thắng cuộc của mình từ giải thưởng để thành lập nhà xuất bản trên. Các nhà xuất bản độc lập Fitzcarraldo Editions, Charco Press và Honford Star cũng có sách trong danh sách rút gọn năm nay.

Chủ tịch ban giám khảo nói rằng các nhà xuất bản độc lập đã thực hiện được một “công việc to lớn trong việc đưa tác phẩm dịch đến mọi người. Vẫn còn nhiều việc phải làm. Vẫn có cảm giác rằng việc xuất bản các bản dịch là khó khăn, nhưng thật ra nó không khó hơn bất kỳ cuốn sách nào khác ”.

Ông hi vọng rằng chiến thắng của Tomb of Sand sẽ khuyến khích nhiều bản dịch khác từ các ngôn ngữ không phải tiếng Anh của các nhà văn Ấn Độ.“Mặc dù thực tế là Anh Quốc có mối quan hệ rất lâu dài với tiểu lục địa Ấn Độ, nhưng rất ít sách được dịch từ các ngôn ngữ Ấn Độ: từ tiếng Hindi, từ tiếng Urdu, từ Malayalam, từ tiếng Bengali. Tôi nghĩ đó là điều đáng tiếc và một phần nào đó giờ đây nhiều nhà văn Ấn Độ đang viết bằng tiếng Anh […] nhưng tiếc là có rất nhiều nhà văn Ấn Độ mà chúng ta không biết đơn giản vì tác phẩm của họ chưa được dịch."

Trước đó, Tomb of Sand đã lọt vào danh sách 6 cuốn rút gọn của Booker Quốc tế.

Geettanjali sinh ra ở Mainpuri, New Delhi, Ấn Độ. Phản ứng về việc được đề cử trong danh sách giải Booker Quốc tế, bà nói: “Viết lách là phần thưởng của chính tôi. Nhưng nhận được sự công nhận đặc biệt từ Booker là một phần thưởng tuyệt vời. Thực tế là đang có rất nhiều điều ảm đạm trên thế giới ngày nay, và làm tăng thêm giá trị của những rung cảm tích cực trong các lĩnh vực như văn học là điều cần thiết… ”

"Tôi chưa bao giờ mơ đến Booker, tôi chưa bao giờ nghĩ mình có thể. Thật là một sự công nhận to lớn, tôi rất ngạc nhiên, vui mừng và vinh dự", Shree nói trong bài phát biểu nhận giải. "Có vui mừng nhưng vẫn u sầu theo kiểu nào đó. Tomb of Sand là vài lời nói thay cho thế giới mà chúng ta đang sống, là nguồn năng lượng lâu dài giữ lại hy vọng khi đối mặt với sự diệt vong sắp xảy ra. Chiến thắng Booker chắc chắn sẽ là cơ hội đưa tác phẩm này đến với nhiều người hơn nữa"

Suy nghĩ về việc trở thành tác phẩm hư cấu đầu tiên bằng tiếng Hindi chiến thắng Booker Quốc tế, tác giả 64 tuổi cho biết cảm thấy thật tuyệt khi điều đó xảy ra. "Nhưng đằng sau tôi và cuốn sách này là một truyền thống văn học phong phú và hưng thịnh bằng tiếng Hindi và các ngôn ngữ Nam Á khác. Văn học thế giới sẽ phong phú hơn khi biết một số nhà văn giỏi nhất bằng những ngôn ngữ này”.

        Ban Giám khảo giải Booker Quốc tế 2022.

Năm nay, ban giám khảo đã xem xét 135 cuốn sách, với số lượng bài dự thi nhận được kỉ lục. Những cuốn sách khác trong danh sách rút gọn bao gồm The book of Jacob của Olga Tokarczuk, được dịch từ tiếng Ba Lan bởi Jennifer Croft; đã từng chiến thắng trước đó. Cũng lọt vào danh sách này là :  -Cursed Bunny của Bora Chung, do Anton Hur dịch từ tiếng Hàn;

-  A New Name: Septology VI-VII của Jon Fosse, do Damion Searls dịch từ tiếng Na Uy;

 - Heaven của Mieka Kawakami, được Sam Bett và David Boyd dịch từ tiếng Nhật; 

và Elena Knows của Claudia Pineiro, được Frances Riddle dịch từ tiếng Tây Ban Nha.

NGÔ MINH

THÀNH NGỮ ĐIỂN TÍCH 90 : RỒNG, RƠI, RỦ, RÙA , RỤNG - Đỗ Chiêu Đức Diển Giãi

                                                                RỒNG mây khi gặp hội ưa duyên

                                                      Mang quách cả sở tồn làm sở dụng.

              

       Theo Hào "Cửu Ngũ" của quẻ Càn trong Kinh Dịch 《易經．乾卦》中,「九五爻」có câu : Vân tòng long, phong tòng hổ, Thánh nhân tác nhi vạn vật đổ 雲從龍，風從虎，聖人作而萬物睹. Có nghĩa : Mây theo rồng, gió theo cọp, bậc thánh nhân đứng ra (làm việc) thì vạn vật đều trông vào. Ý chỉ : Những sự gặp gỡ tốt lành hợp ý, thời cơ thuận lợi may mắn; gặp được các cơ hội xứng ý toại lòng, phát tích vượt trôi, vì CỬU NGŨ là hào của "Phi Long Tại Thiên 飛龍在天" là rồng bay lên trời, được thi đậu Trạng Nguyên, được làm vua... là "Rồng Mây Gặp Hôi" nói theo chữ Nho là PHONG VÂN TẾ HỘI 風雲際會, nói gọn lại là PHONG VÂN như trong "Đại Nam Quốc Sử Diễn Ca 大南國史演歌" của Lê Ngô Cát và Phạm Đình Toái có câu :

                             Những ngờ oan trái bao giờ,

                    Nào hay thần tướng đợi chờ PHONG VÂN !   

Hay nói là Rồng Mây, Mây Rồng như Thúy Kiều đã đoán trước về cái chí hướng muốn vươn lên để xưng vương xưng đế của Từ Hải là :  

                    Nàng rằng : Lượng cả bao dong,

               Tấn Dương được thấy MÂY RỒNG có phen ! 

      Hay để chỉ đường công danh đắc ý như cụ Nguyễn Công Trứ đã viết trong bài thơ hát nói "Kẻ Sĩ" là :

                    RỒNG MÂY khi gặp hội ưa duyên

                  Mang quách cả sở tồn làm sở dụng.

      Rồng gặp mây như Cá gặp nước mặc sức mà vùng vẫy vẫy vùng.

                     

      Còn... RƠI BÌNH hay Bình Rơi là quẻ thứ 48 trong Kinh Dịch có nội dung như sau :

         Khảm Thượng Tốn Hạ, TỈNH, cải ấp bất cải tỉnh, vô táng vô đắc, vãng lai tỉnh tỉnh, khất chí diệc vị quất tỉnh, luy kỳ bình, Hung.坎上巽下【井，改邑不改井，无丧无得，往来井井。汔[qì]至亦未繘[jú]井，羸其瓶，凶】. Có nghĩa :

      KHẢM trên TỐN dưới, Khảm là nước, nên tên quẻ là cái GIẾNG; ta có thể di dời thành quách thôn ấp chớ không thể di dời cái giếng được; cứ múc nước mãi mà giếng vẫn cứ đầy lên không cạn kiệt; tất cả mọi người vãng lai đều sử dụng nước của cái giếng nầy; Khi lấy nước nếu bình nước chưa ra khỏi miệng giếng mà bị đụng bể hoặc rớt trở xuống giếng là điềm HUNG. Nên...

     RƠI BÌNH là chỉ việc tốt bị lở vở, như trong truyện thơ Nôm QUAN ÂM THỊ KÍNH nói về tình duyên giữa Thị Kính và Thiện Sĩ có câu :

                        Phù dung nở để lìa cành,

                   Giếng sâu nở để RƠI BÌNH từ đây !

     Còn trong Truyện Kiều thì cụ Nguyễn Du nói là BÌNH RƠI và TRÂM GÃY là cây trâm không còn dùng được nữa, khi cho Vương Quan kể về người khách làng chơi từ xa nghe tiếng đến tìm Đạm Tiên, thì khi :

                       Thuyền tình vừa ghé đến nơi,

                  Thì đà TRÂM GÃY BÌNH RƠI bao giờ !

       TRÂM GÃY BÌNH RƠI ở đây chẳng những chỉ tình duyên lở vở mà còn để ám chỉ là Đạm Tiên đã chết rồi "Buồng không lặng ngắt như tờ, Dấu xe ngựa đã rêu lờ mờ xanh !".

      Cái BÌNH trong văn học cổ rất dễ rơi dễ vỡ, nên ta thường gặp thành ngữ THỦ KHẨU NHƯ BÌNH 守口如瓶, có nghĩa : Phải biết giữ mồm giữ miệng như giữ cái bình vậy, ý nói phải biết ăn nói cho thận trọng, lời nói ra rồi khó mà lấy lại cho được, cũng như bình đã vỡ rồi thì khó mà hàn gắn lại cho được. Như Thúy Kiều đã than thân khi lọt vào lầu xanh :

                     Dẫu sao BÌNH đã VỠ rồi,

                Lấy thân mà trả nợ đời cho xong !

      Nghĩa phát sinh của THỦ KHẨU NHƯ BÌNH là giữ kín miệng như giữ cái bình, ý là nín thinh, cạy miệng cũng không nói ra gì cả. Như chàng Thúc Sinh đã lém lỉnh tưởng mình khôn ngoan không nghe lời khuyên của Thúy Kiều thú thật cùng Hoạn Thư, mà cứ...

                   Nghĩ đà BƯNG KÍN MIỆNG BÌNH,

                  Nào ai có khảo mà mình lại xưng.

           

                          

      RỦ là buông xuống, là Thả xuống là ...Rủ xuống. Cái gì Rủ Xuống ? Ta gặp ngay trong phần mở đầu của Truyện Kiều khi cụ Nguyễn Du giới thiệu về chị em Thúy Kiều và Thúy Vân :

                       Êm đềm TRƯỚNG RỦ MÀN CHE,

                    Tường đông ong bướm đi về mặc ai !

       Hay là "RỦ RÈM" như trong truyện thơ Nôm Từ Thức Gặp Tiên :

                        Vua Đường thoắt nới xe tiên,

                   RỦ RÈM trong đã có nguyền đông tây.   

      Trở lại với Thúy Kiều, sau khi bị Sở Khanh gạt gẫm, rồi Tú Bà bắt phải tiếp khách, nhưng vì là gái mới ra nghề nên cũng còn nâng cao thân phận :

                          Lầu xanh mới RỦ TRƯỚNG ĐÀO,

                     Càng treo giá ngọc càng cao phẩm người.

       Nhưng sau mười lăm năm lưu lạc chìm nổi trong chốn phong trần, cuối cùng bị Hồ Tôn Hiến lợi dụng xong rồi lại ép gả Thúy Kiều cho thổ quan, ta thấy cảnh buồn thảm áo não của Thúy Kiều khi :

                      Kiệu hoa áp thẳng xuống thuyền,

                   LÁ MÀN RỦ THẤP ngọn đèn khêu cao.

                         Nàng càng ủ liễu phai đào,

                 Trăm phần nào có phần nào phần tươi ?

        Một trong Tứ Linh là con Linh Quy 靈龜 trong Long Lân Quy Phụng 龍麟龜鳳, ta gọi Linh Quy là Rùa Thiêng, như trong bài thơ "Nước Tôi" của thi sĩ tiền chiến Nguyễn Văn Cổn khi nhắc đến anh hùng áo vải đất Lam Sơn là :

                     RÙA THIÊNG nổi trước thuyền rồng,

                     Trên hồ Hoàn Kiếm anh hùng là ai ?!

      Theo truyền thuyết thần thoại Trung Hoa thì có Thần Quy Xuất Lạc 神龜出洛, có nghĩa là con rùa thần được sinh ra từ dòng sông Lạc Thủy. Trên lưng rùa có đồ họa và hình tượng gọi là Quy Thư 龜書, cũng gọi là Lạc Thư 洛書 là nguồn gốc của các thuật số Trung Hoa cổ xưa song song với Hà Đồ 河圖, nên gọi chung là Hà Đồ Lạc Thư 河圖洛書. Trong văn thơ của cụ Đào Duy Từ gọi là RÙA LINH ĐỘI SÁCH :

                            Thú vui thua thú ngư hà,

                 RÙA LINH ĐỘI SÁCH, Bạng già sanh Châu.

      RÙA LINH ĐỘI SÁCH chỉ thú vui trong thuật số, còn "Bạng già sanh Châu" là do thành ngữ "LÃO BẠNG SANH CHÂU 老蚌生珠". Có nghĩa : Con ngao con sò già thì sinh ra hạt châu hạt ngọc; Thành ngữ nầy thường dùng để chỉ : Khi tuổi đã già rồi mà còn sinh được cô con gái đẹp, nên cưng chìu như là châu ngọc vậy !

               
                                              Hà Đồ   và   Lạc Thư                   

         Ta thường nghe nói Duyên Kim Cải; đó là do thành ngữ Châm Giới Tương Đầu 針芥相投, có xuất xứ từ câu nói trong Tam Quốc Chí là "Từ thạch dẫn châm, Hổ phách thập giới 磁石引针，琥珀拾芥"。Có nghĩa : Đá nam châm hút kim loại, còn hổ phách thì hút hạt cải; Ý chỉ thứ nào thì hút theo thứ đó, tình đầu thì ý hợp, như trai gái, vợ chồng gắn bó khắng khít với nhau vậy. Trong truyện Nôm Quan Âm Thị Kính tả lại mong ước của Thị Kính khi lấy chồng là Thiện Sĩ có câu :

                         Kể từ KIM CẢI duyên ưa,

                 Đằng leo cây bách mong chờ về sau.

                 

       Còn trong Truyện Kiều thì cụ Nguyễn Du dùng RỤNG CẢI RƠI KIM để chỉ cuộc tình duyên lở vở. Khi tả lúc Thúy Kiều bán mình chuộc cha, Vương Viên Ngoại cũng vì nàng mà than oán :

                     Vì ai RỤNG CẢI RƠI KIM,

                 Để con bèo nổi mây chìm vì ai ?!

... và lúc Kim Kiều tái hợp, trong buổi tiệc đoàn viên, khi "Tàng tàng chén cúc dở say" Thúy Vân cũng đã nói lẫy :

                        Gặp cơn bình địa ba đào

                Vậy đem duyên chị buộc vào duyên em.

                     Cũng là phận CẢI duyên KIM,

               Cũng là máu chảy ruột mềm chớ sao !...              

      Nói thêm, trong Phật Giáo thành ngữ "Châm Giới Tương Đầu 針芥相投", là Duyên kim cải theo kinh Phật, ý nói Hột cải ném ra ghim trúng ngay đầu mũi kim, là một chuyện hiếm có, khó xảy ra. Nhà thiền mượn cụm từ này để chỉ thầy trò nhân duyên tương hợp, ăn khớp với nhau thật đặc biệt hiếm thấy. Tiểu truyện Thiền Sư Tĩnh Lực trong kinh TUTA ghi : Du học thì, ngộ Tiên Du Đạo Huệ, châm giới tương đầu, thê tâm Phật địa 遊學時遇仙遊道惠針芥相投棲心佛地。Có nghĩa : Khi du học, sư được gặp thiền sư Đạo Huệ ở Tiên Du, thầy trò nhân duyên tương hợp một cách thật đặc biệt hiếm thấy bèn dốc lòng nương nhờ đất Phật.  

      Hẹn bài viết tới !

                        RUỔI, RUỘNG, RÚT, RỪNG, RƯỢU.

                                                                                             杜紹德

                                                                                         Đỗ Chiêu Đức       

Mời Xem :

THÀNH NGỮ ĐIỂN TÍCH 89 : RẠNG, RAU , RÈM, ROI, RỐN

CHIẾC LÁ BAY VỀ

 CHIẾC LÁ BAY VỀ. 

Hoàng Khánh Duy

Anh xuất hiện sau khi người phục vụ đi vào bên trong. Biết anh chỉ uống mỗi cà-phê nên tôi gọi sẵn để không phải mất thời gian.

Chưa kịp nhấp ngụm cà-phê nào, anh mắng tôi xối xả:

- Anh cho tiền mày ăn học, anh lo cho mày đến khi có cửa nhà, có công việc ổn định. Vậy mà mỗi chuyện nuôi ba mày cũng làm không xong. Mày làm gì phật lòng ba để ông già nằng nặc đòi bỏ về quê vậy Thư?

Tôi không đáp lại lời anh. Trong quán vẳng lên giai điệu chậm buồn của bản nhạc bất hủ. Anh nốc một hơi cạn sạch ly cà-phê, cơn giận từ từ lắng xuống. Anh nói chắc chắn:

- Sớm mai anh qua chơi, nhân tiện anh nói chuyện với ba. Con cái ba có đứa nào nghèo khổ đâu, anh với mày đều cửa nhà đàng hoàng, ô-tô sang, ba muốn đi chơi đâu cũng được. Đâu phải như hồi xưa. Tự dưng ba đòi về quê sống, rồi còn ai xem anh em mình ra gì nữa.

Tôi cũng không nói không rằng. Đột nhiên nước mắt lã chã tuôn. Hình như ngoài tôi ra thì không ai hiểu được lòng ba. “Chuyến này ba về quê mà sống, ba không ở thành phố nữa, ở đây không phải là nơi ba thuộc về”. Đó là lời mà ba đã nói với tôi trong cái đêm hai cha con ngắm trăng trên vòm trời thành phố trong khu vườn nhỏ mà ba đã chăm chút từng mầm cây, ngọn cỏ.

              *****

Nhà được xây cất trong khu đô thị mới, thuộc diện đắt đỏ nhất nhì thành phố. Hai tầng. Có khu vườn nhỏ đủ để ba tôi trồng cây cảnh. Tôi với anh bàn tính chuyện về quê đón ba lên thành phố. Ba má đã vất vả một đời để nuôi anh em tôi nên người, giờ má mất rồi, ba ở dưới một mình lủi thủi, lỡ ốm đau bệnh tật lấy ai mà trông nom. Chỗ ở cho ba anh tôi cũng tính gọn hơ. “Anh với mày thay nhau, anh đi công tác thì mày chăm ba, chừng nào anh về thì anh đón ba. Ba dễ ăn uống, chị dâu nấu ăn khéo lắm”. Tôi gật gật. Nghĩ đến cảnh căn nhà trống huơ có ba chuyện trò rôm rả đêm ngày là tôi lại nôn nao. Biết ba thích làm vườn nên lúc xây nhà tôi đã dành hẳn một khoảng đất rộng màu mỡ để ba thỏa sức trồng trọt. Đôi khi ở phố có khu vườn sẽ khiến người già đỡ cô quạnh.

Không thể từ chối lời, ba tôi đành thu xếp nhà cửa cho gọn ghẽ theo anh em tôi lên thành phố. Biết tin sáng sớm anh em tôi về đón, ba tất tả từ khi trời còn tối om, dọn dẹp từ trong ra ngoài, bỏ thứ này vô túi nylon cho đỡ mối mọt, treo thứ kia lên cao để đỡ chuột gián,…

Ngồi ngoài thềm ba lót gạch tàu đầy nắng rơi rụng mấy bông hoa sử quân tử thơm phức trên giàn, út Mận kể cho tôi nghe mọi thứ, út cười tươi rói mà nỗi buồn đọng khóe mắt út Mận đã nói hết với tôi tâm trạng thật của út ngày ông rời quê lên phố. Út Mận là cô bé hàng xóm tốt bụng vẫn thường sang chăm sóc ba tôi. Út thương ba tôi như thương một người ông ruột thịt. “Ông đi chắc con buồn dữ lắm!”, út nói vậy. Tôi vân vê lọn tóc sau gáy út Mận, bảo chừng nào rỗi rãi cô Thư đón lên thành phố chơi với ông.

- Đêm qua ông ngồi ngoài mộ bà suốt. Chừng khuya lắc con đốt đuốc sang vẫn thấy ông ngồi ngoài đó.

Tôi hiểu tâm trạng của ba. Từ hồi má mất, đêm nào ba cũng ra mộ má chong đèn, thủ thỉ chuyện trò cho đến khi sương rơi ướt đẫm. Mỗi lần tôi về nhà đều thấy đồ đạc ngăn nắp, mấy chục năm mà cái gì của má tôi ba cũng không dịch chuyển. Cây lược mỗi lần má đi vườn vào nhà gỡ tóc rồi đặt hờ trên kệ, cái gàu nước treo lủng lẳng trên cành khế bên hè, cạnh cái lu nước đầy để má múc rửa mặt rửa tay… ba giữ nguyên như hồi má còn sống.

Ngày tôi nói đón ba lên thành phố sống, ba đã phải suy nghĩ rất nhiều. Ai cũng có một miền quê để yêu như máu thịt. Ba tôi cũng thế. Và anh em tôi cũng thế. Chỉ là vì chúng tôi không thể rời thành phố được, bởi chỉ ở thành phố chúng tôi mới khẳng định được mình, mới “trưởng thành” theo như cách mà ba tôi kỳ vọng.

- Đi thôi, ba.

Tôi nói với ba. Ba “ừ” nhẹ hều. Trước khi lên xe ba còn dặn dò út Mận đủ điều. Ba bảo út Mận thi thoảng sang mở cửa quét tước nhà cửa, nhổ mớ cỏ trên mộ bà. “Nhà không ai ở, mối mọt xâm lăng dữ lắm”, ba nói vậy, đâm lo. Tôi cười mà thấy lòng mình xao xác. Hành trang duy nhất ba mang lên thành phố là di ảnh của má. Tôi đưa tay định đỡ lấy nhưng ba giữ chặt:

- Ba đi đâu thì ba đưa má bây theo đó. Ba không nỡ bỏ má bây lại một mình.

Tình yêu của ba má tôi dài như sông, như suối, mấy mươi năm vẫn không hề lạt phai.

Xe lăn bánh. Ba ngồi trầm ngâm. Tôi đoán chắc ba buồn lắm. Bỏ quê ai mà chẳng buồn, huống chi quê nhà là tất cả đối với ba tôi. Ngoái lại tôi vẫn còn trông thấy út Mận đứng tần ngần bên lề đường nắng vàng trải rợp, đầu út đội nón lá rách vành, thấy mà thương.

            ******

Trong vườn, ba tôi trồng đủ loại cây. Từ cây ăn quả ngắn ngày như đu đủ, cà chua, thanh long,… đến cây kiểng như cây mai, cây cau, cây sung,… Giàn sử quân tử ba chiết cành ở dưới quê đem lên thành phố trồng đã bắt đầu trổ hoa, thơm nức mũi mỗi độ sương chiều buông xuống phố.

Mỗi sáng trước khi đi làm, tôi đều ngồi uống trà ngắm ba tưới cây nọ, uốn éo cây kia cho thành hình mà ba mong muốn. Mỗi chiều trở về, tôi lại thấy ba vun phân, xới đất, tưới nước cho cây. Ba tôi yêu cây xanh. Giữa thành phố hơn chín triệu dân, toàn những tòa nhà chọc trời mọc san sát nhau, màu xanh cây vườn đã trở thành khan hiếm. Ba tôi đã mang về cho khu vườn nhỏ của tôi biết bao nhiêu loài cây, loài hoa. Có ba, tôi thấy căn nhà thêm đẹp hơn và tâm hồn mình như mát rượi hơn bao giờ hết.

- Ba, con thấy ba làm vườn cực quá, hay ba để con thuê người về làm, ba chỉ việc ngồi xem, hướng dẫn họ.

Tôi đưa ra đề nghị đó sau khi biết tin ba đau lưng mỗi đêm, ba phải nhờ tôi tăng nhiệt độ máy lạnh để lưng ba đỡ nhức.

- Mày cho ba làm vườn để ba đỡ nhớ quê. Ở không hoài ba chịu không nổi, tay chân cứ táy máy thế nào.

Biết ba tôi nhớ nhà, đôi tay ba xưa nay vốn quen phát cỏ, cuốc đất, trồng cây; đôi chân ba lội hết đồng này ruộng nọ… giờ bảo ba ngồi một chỗ “hưởng thụ” - theo cách nói của anh Hai tôi - chắc là ba không chịu. Tôi đồng ý để ba tiếp tục trồng trọt, chăm bón cho cây xanh, chỉ dặn ba chừng nào thấy mệt thì nghỉ, ba đừng tiếc việc, mình trồng cây là để ngắm chứ không phải để được mùa sai trái rồi hái đem bán lấy tiền như xưa.

Ba “ừ”. Tôi nhắn tin bảo anh Hai sang đưa ba đi khám cái lưng. Mấy hôm rày thành phố trở gió ba cứ nhức hoài, đêm nào tôi giật mình dậy cũng thấy ba ngồi ở ghế đá ngoài vườn uống trà, hỏi ra mới biết ba đau lưng mà giấu.

- Anh em bay đi làm suốt ngày chứ có rảnh rỗi đâu mà lo cho ba từng chút. Nhức sương sương đó mà. Hai ba ngày là khỏe re.

Tôi chợt nhận ra những chuyến công tác của mình, những cuộc họp của anh Hai tôi đã kéo chúng tôi rời xa ba, để khoảng cách giữa chúng tôi và ba ngày một rộng. Mỗi ngày tôi gặp ba được hơn hai lần, đó là buổi sáng thức dậy và khi đi làm về tôi tranh thủ ăn cùng ba bữa cơm rồi lao vào phòng giải quyết mớ giấy tờ sổ sách. Có hôm tôi thấy ba nằm đọc sách một mình trên chiếc võng mắc giữa hai thân cây xoài ngoài vườn, có hôm tôi thấy ba thủ thỉ nói chuyện với cây cối trong vườn, như nói chuyện với những người thân thương, những đứa trẻ,…

Tôi xoa bóp lưng cho ba. Bờ lưng của ba ngày xưa cõng anh em tôi qua con đê đến trường mỗi độ trời mưa trơn trượt, gánh gồng cả nhà vượt qua mùa hạn hán cằn cỗi, mùa mưa bão gió giông. Giờ đây gầy guộc ít nhiều.

Nước mắt tôi khẽ chảy…

             ******

Một đêm khuya khoắt, tôi chợt nghe có tiếng ba thút thít.

Tôi hốt hoảng chạy sang, mở cửa phòng hỏi ba đau ốm chỗ nào để tôi gọi anh Hai sang đưa ba đi bệnh viện. Ba ngăn. Trong nước mắt ít ỏi của người già, ba nói, giọng khản đặc:

- Cho ba về quê đi con. Ba nhớ quê. Lúc nãy ba vừa nằm mơ, ba thấy cảnh vườn cũ nhà xưa, ba thấy ba đang cuốc đất, má bây thì gieo hạt, mỏi tay thì ra gốc cây uống ngụm nước chè, quạt phành phạch bằng cái nón lá rách bươm… Ba nhớ vườn mình, nhớ má bây dữ lắm!

Tôi bật khóc. Tôi thấy mình khóc ngon lành, khóc như đứa trẻ năm nào mỗi lần bị bạn bè ăn hiếp lại chạy về sà vào lòng má, lòng ba mà khóc, để rồi hôm sau má “đích thân” ra tận trường học hỏi tội, mách cô giáo. Tôi ôm choàng lấy ba. Người ba nhỏ nhắn, gầy guộc. Tôi đầy là lúc ba vơi. Tôi trưởng thành là khi má đã lìa xa cõi trần. Mãi mãi…

- Ba ơi! Có phải những ngày qua ba đã đơn độc lắm không ba?! Con xin lỗi. Con gái xin lỗi ba nhiều lắm!

Tôi nằm trong lòng ba như những ngày tôi còn nhỏ. Mà giờ đây tôi cũng thấy mình nhỏ nhắn lại như ngày xưa. Thời gian đổi thay, tôi có trưởng thành, có cuộc sống ấm êm, có nhà đẹp, có công việc ổn định… thì tôi vẫn là đứa con gái bé bỏng của ba ngày nào. Tôi vẫn là Thư của ba, đứa con gái mà ba hay nói đùa: “đẹp hơn hoa hậu trên tivi”. Ba ơi, ba đã cô đơn suốt một thời gian dài ở thành phố này, ba đã ôm nỗi nhớ niềm thương về mảnh đất cũ, khu vườn xưa, nơi có ngôi mộ má nằm giữa đồng xanh, yên lành bình lặng… Ba muốn về lại vườn mình lắm phải không ba, để thi thoảng nhớ đàn con, ba lại bảo út Mận mở máy gọi cho tôi, cho anh Hai, kể chuyện trái thanh long ruột đỏ đầu mùa ngọt lịm…

               ******

- Mình về quê, ba ha!

Về quê, về với ruộng vườn, với căn nhà gỗ đơn sơ nơi chúng tôi đã từng lớn lên, về với lu nước, rào giậu,… nơi nào cũng hằn in bóng hình của má. Về quê, để mỗi ngày ba tôi đều ra lau mộ má, chăm mấy khóm hoa quanh mộ, và đêm đêm, dưới tầng trời đầy sao, ba tôi lại tâm sự với má, kể cho má nghe bao chuyện trên đời.

- Ừ, về thôi con. Thi thoảng ba sẽ lên thành phố thăm hai con. Còn bây giờ, tụi con cho ba ở lại quê nghen. Ở quê mới là nơi ba thuộc về.

Mắt tôi cay cay.

Hóa ra, niềm hạnh phúc của ba không phải là được sống trong căn nhà đẹp mà ba má từng ước ao, đơn giản niềm hạnh phúc ấy là được sống với vườn tược xanh um, với cảnh quê yên bình dung dị…

Tôi ở hẳn lại quê một tháng. Mọi công việc tôi đã thu xếp ổn thỏa trước ngày đưa ba về quê. Tôi muốn sống lại những năm tháng ấu thời một lần nữa. Tôi muốn được ở bên ba lâu hơn, để hiểu ba nhiều hơn. Trong thâm tâm tôi, đất quê, vườn tược,… và ba má chính là điều quý giá hơn bất cứ thứ vật chất sang trọng nào.

Hoàng Khánh Duy

Tranh của Trần Nguyên

AI...? Thơ Đặng Quang Tâm

AI?

Ai ngồi đây nhớ buổi tiễn em đi

Ai đứng đợi em về qua cuối phố

Ai đau khổ nếu tình mình dang dở

Ai giận hờn khi lở hẹn sáng nay

Ai còn tin lời xin lỗi sau này

Ai chua xót như hôm nào em khóc

Ai sẽ xếp thư tình đưa em đọc

Ai đón em đi học chiều nay

Ai sẽ cầm thật chặt đôi bàn tay

Ai sẽ nói như là hơi thở nhẹ

Ai sẽ hôn nụ hôn đầu rất khẽ

Ai thở dài khi lệ thắm đôi vai

Ai giúp em làm bài tập tối nay

Ai sẽ nhìn ngón tay em thon nhỏ

Ai sẽ hỏi vì sao môi em đỏ

Ai thả hồn lưu lạc cõi thiên thai

Ai nhủ lòng sao có buổi hôm nay

Ai tha thiết mà chừng như chưa đủ

Ai ngồi đọc lại từng trang thư cũ

Ai bàng hoàng xin hỏi ai là ai

ĐẶNG QUANG TÂM 

* Bài số 8  Trong tuyể tập 50 bài thơ

 Mời Xem :

ĐI - Thơ Đặng Quang Tâm