Hít thở sâu

10 tác dụng bất ngờ của việc hít thở sâu

Hít thở sâu cung cấp cho cơ thể lượng lớn oxy, mở rộng phổi và điều hòa tuần hoàn máu. Chúng ta thường không nhận ra những lợi ích sức khỏe khác nhau của hơi thở sâu. Nếu bạn gặp vấn đề trong kiềm chế tức giận, hít thở sâu có thể giúp. Vì vậy, hãy bắt đầu chú ý đến cách bạn hít thở. Hít thở sâu và sống lâu đi kèm với nhau. Dưới đây là những lợi ích sức khỏe của hơi thở sâu.

 

Giải độc tố

 

Một trong những lợi ích sức khỏe của hơi thở sâu là giải độc trong cơ thể. Một hơi thở sâu giúp giải phóng chất độc ra khỏi cơ thể, trong khi đó nếu bạn hít thở nông, các cơ quan khác phải làm thêm giờ để giải phóng độc tố.

 

Giảm căng thẳng

 

Bạn đã có một ngày làm việc căng thẳng? Có một vấn đề khiến bạn giận sôi người? Hít thở sâu giúp làm giảm sự căng thẳng và thư giãn cơ bắp. Hãy thử hít thở sâu trong khi làm việc.

Hít thở sâu rất tốt cho sức khỏe chúng ta

Massage cơ quan bên trong

 

Chúng ta thường trả một khoản tiền để massage bên ngoài cơ thể mà không nhận ra rằng những cơ quan bên trong cũng cần được “nuông chiều”. Khi hít thở sâu, bạn có thể dễ dàng massage cơ quan bên trong cơ thể.  

 

Tăng cường sản xuất máu

 

Một hơi thở sâu có thể làm tăng cung cấp oxy cho cơ thể bạn, làm tăng hemoglobin trong máu. Tăng cường sản xuất máu sẽ giúp ích trong các hoạt động bình thường của cơ thể.

 

Có tư thế đúng

 

Ngày nay, nhiều người trong chúng ta đang bị mắc kẹt trên chiếc bàn làm việc. Chúng ta đều đã nghe những bài giảng về việc duy trì tư thế đúng mà không biết rằng hít thở sâu buộc chúng ta phải ngồi trong tư thế thích hợp.

 

Chống lại các vấn đề hô hấp

 

Hít thở sâu giúp bảo vệ cơ thể chống lại các vấn đề hô hấp. Thở sâu làm nở phổi và tăng cường hoạt động của phổi. Vì vậy, phổi trở nên khỏe mạnh và miễn dịch với bệnh tật.

Bạn nên tập cách hít thở sâu và vận dụng nó hằng ngày

Kiểm soát cân nặng

 

Có rất nhiều cách để quản lý chế độ ăn uống và tập thể dục giúp thân hình thon thả. Bạn có biết rằng hít thở sâu cũng giúp ích trong việc kiểm soát trọng lượng? Oxy tăng thêm khiến sự trao đổi chất nhanh hơn, dẫn đến tiêu hóa chất béo nhanh hơn.

 

Tăng cường hệ thần kinh

 

Hít thở sâu cũng có lợi cho hệ thần kinh. Thêm oxy sẽ nuôi dưỡng và tăng cường não, tủy sống và tất cả các dây thần kinh lan truyền khắp cơ thể.

 

Tập trung tốt hơn

 

Cuộc sống thường gây áp lực và chúng ta luôn tìm cách để thư giãn đầu óc. Hít thở sâu giúp bạn cảm thấy thư thái và dễ tập trung vào những công việc tiếp theo.

 

Tăng sức chịu đựng

 

Hít thở sâu còn làm tăng tỷ lệ trao đổi chất. Điều này có nghĩa rằng cơ thể của chúng ta sẽ có thể hấp thụ nhiều chất dinh dưỡng hơn, từ đó sản xuất nhiều năng lượng hơn và làm tăng sức chịu đựng của bạn trong tất cả hoạt động.

(st và chuyển: Mai Thanh)

Ta xa nhau- Thơ Công chúa Nhỏ

Ta xa nhau… dứt nổi đau dai dẳng

       Cuộc tình buồn xa cách năm mươi năm

Gặp lại làm chi?  Gợi nhớ tình câm

Phần thưởng cuối đời chỉ là ảo ảnh

* 

   Ta xa nhau… hai tâm hồn hoang lạnh

Kéo lê cuộc đời giữa chốn bể dâu

          Trăm thương nghìn nhớ cái thuở ban đầu

Thời gian còn lại chôn vùi tất cả

* 

Ta xa nhau… để tự mình giải tỏa

     Nỗi cách chia vạn dặm khó gặp nhau

Rào cản gia đình xã hội vây bao

Chỉ giữ lại chút dư hương nồng ấm

* 

Ta xa nhau… về mộ sâu huyệt vắng

   Trút sạch tình đau trót đã vương mang

Trăm nghìn năm sau trên cỏi thế gian

Có ai nhớ chuyện tình xuyên thế kỷ?

                             5/4/2014

Cảm tác bài "TA XA NHAU".

Kẻ ở miền xa cách núi sông,

Người yêu chí cốt cũng như không...!

Xuân thu thuở ấy trăng tròn lẻ,  (?)

Hạ đến rồi thương mến tấm chồng...!

Lục thập niên dư buồn cách biệt,

Tình đầu luyến ái khắc ghi lòng...

Hương thầm tuổi mộng còn đâu nữa...!

Tiếc nuối chờ ai thỏa ước mong...?

Trăm năm duyên kiếp bẽ bàng qua,

Mấy thuở tình nhân hẹn với ta...

Ở đó muôn đời mơ ước vọng,

Về đây trở lại giấc quan hà..!

Niềm riêng ấp ủ bao ngày tháng,

Tâm sự vui buồn dạ xót xa...!

Xã hết ưu tư đầy trắc ẩn, ...

Buông luôn kỹ niệm buổi chiều tà...!

Mai Xuân Thanh 

Cuộc chiến toàn cầu với muỗi mang mầm bệnh ( từ TC Thế giới mới)

CUỘC CHIẾN TOÀN CẦU CHỐNG CÁC LOẠI MUỖI MANG MẦM BỆNH

Trên toàn thế giới, dù làm cách chi chúng ta cũng không thể thoát khỏi thảm hoạ muỗi đốt, và từ đây những căn bệnh chết người từ muỗi đã truyền sang con người.

Một trận dịch Chikungunya – một căn bệnh được lây truyền bởi loài muỗi đốt vào ban ngày – hiện đang hoành hành ở vùng vịnh Caribê. Có hơn 5.900 trường hợp bị nghi ngờ dính phải căn bệnh này trong hầu hết quần đảo Caribê, và nagy cả French Guiana trên đất liền. Mặc dù chúng ta nghĩ rằng có thể quét sạch loài muỗi gây hại, tuy nhiên nếu loài muỗi đột nhiên biến mất thì chúng có thể gây tác hại khôn lường cho hệ sinh thái; ấu trùng của chúng có thể nở trong nước nơi mà muỗi mẹ đẻ trứng, và muỗi trưởng thành có thể tiến hành công tác thụ phấn hoa rất hiệu quả. Thêm nữa, trứng muỗi cũng là nguồn thức ăn rất bổ dưỡng cho loài cá ăn muỗi, trung bình mỗi con cá ăn muỗi có thể xơi hàng trăm ấu trùng muỗi mỗi ngày. Và mặc dù căn bệnh sốt rét rất nổi tiếng như chúng ta biết, thì cũng có khá nhiều những điều kiện khó chịu mà loài muỗi làm lây lan. Dưới đây là 5 căn bệnh nguy hiểm mà loài muỗi có thể truyền cho bạn. Cần biết để đề phòng và chạy chữa phù hợp. 

1/ BỆNH SỐT VÀNG 

Nếu bạn là người hâm mộ bóng đá thì bạn nên biết một điều nếu muốn xem World Cup tại Brazil vào mùa hè 2014 này, theo đó bệnh sốt vàng được gây ra bởi một loại virus có phạm vi ảnh hưởng khoảng 200.000 người/năm, đa phần người mắc bệnh rơi vào khu vực phụ cận hoang mạc Sahara Châu Phi. Vào năm 1881, bác sĩ người Cuba và cũng là nhà khoa học Carlos Finlay đã hoài nghi rằng bệnh có thể được lây lan từ vết đốt của loài muỗi – nhưng cho mãi đến 20 năm sau đó giả thuyết của ông mới được xác nhận. Các hoạt động kiểm soát muỗi tiếp theo đó đã được triển khai tại Kênh đào Panama – nơi mà cứ 10 người thì sẽ có 1 người qua đời vì bệnh sốt vàng. 

Muỗi mang bệnh sốt vàng

Khi một người bị nhiễm thì vài ngày sau đó họ sẽ lên cơn sốt. Sau giai đoạn ban đầu gần như hồi phục, khoảng 15% bệnh nhân sẽ bước vào giai đoạn ngộ độc thứ hai, trong đó tỷ lệ tử vong chiếm đến 50%. Sau đó bệnh sốt vàng ảnh hưởng đến da và lòng trắng của mắt có nguồn gốc từ tổn thương gan. Một cái tên Tây Ban Nha đã được đặt cho căn bệnh này – chứng nôn đen – phát sinh từ hiện tượng chất nôn ra có màu tối nếu ruột của bệnh nhân bắt đầu chảy máu. May mắn là, hiện đang có vắc-xin phòng bệnh cho bất kỳ ai muốn đến Brazil tham gia sự kiện World Cup.

2/ SỐT XUẤT HUYẾT 

Một nửa dân số thế giới hiện giờ đang dính phải căn bệnh sốt xuất huyết, với các triệu chứng như lên cơn sốt, đau đầu như búa bổ, cảm giác đau sau mắt, đau cơ bắp và dây thần kinh và phát ban. Cách đây 40 năm, không có bệnh sốt rét ở Brazil. Trong vòng 6 tháng đầu tiên của năm 2013, có 1,6 triệu trường hợp mắc bệnh ở Brazil, mỗi ngày có 6.000 trường hợp mới được ghi nhận ở Rio de Janeiro, gây ra một áp lực rất lớn về công tác dịch vụ y tế. Không có thuốc chủng ngừa hay thuốc đặc chế nhằm chữa trị bệnh sốt xuất huyết, ngoài việc dùng nhiều chất lỏng và cố gắng giảm sốt bằng cách uống Paracetamol. Sốt xuất huyết nặng có thể gây chết người. Không giống như loài muỗi Anopheles có thể lan truyền bệnh sốt rét vào ban đêm, thì loài muỗi Aedes lại gây bệnh chủ yếu vào ban ngày. 

Các phân tử virus bệnh sốt vàng

TS Philip McCall là một chuyên gia về bệnh sốt xuất huyết tại Trường y học nhiệt đới Liverpool (LSTM, Anh) phát biểu: “Muỗi Aedes bắt đầu chích con người một thời gian ngắn sau bình minh nhưng đến 10 giờ trưa thì tốc độ truyền bệnh giảm xuống – bởi lúc đó nhiệt độ ngoài trời quá nóng. Chúng bắt đầu gieo nọc độc vào khoảng 16 hay 17 giờ chiều cho đến lúc hoàng hôn, ban đêm chúng ngừng hoạt động”. Bác sĩ người Anh-Ayan Panja đã từng dính bệnh từ loài muỗi gây bệnh trong khi ông nghỉ mát ở Malaysia vào ngưỡng tuổi 20 của mình. Ông Ayan Panja nhớ lại: “Thành thật tôi cứ nghĩ mình sẽ chết sau vài ngày có những triệu chứng của bệnh sốt xuất huyết. May mắn là tôi đã được điều trị tại một bệnh viện ở Kuala Lumpur và đã được truyền tiểu cầu”. Tiểu cầu rất cần thiết để giúp máu đóng cục mà bệnh sốt xuất huyết đã khiến cho tuỷ xương ngừng sản xuất tiểu cầu. Vì thế chảy máu là một biến chứng rất nguy hiểm cho bệnh sốt xuất huyết nặng. Bác sĩ Ayan Panja khẳng định: “Sau khi thoát chết, giờ đây tôi đã cảnh giác hơn cũng như luôn tìm cách chống muỗi đốt”.

3/ DỊCH BỆNH CHIKUNGUNYA  

Chikungunya là một căn bệnh khó chịu, được gây ra bởi một cơn sốt cao và đau khớp. GS Johan Giusecke, trưởng khoa học tại Trung tâm kiểm soát dịch bệnh Châu Âu (ECDC) ở Thuỵ Điển, cho biết: “Nó là một căn bệnh suy nhược. Người mắc bệnh hầu như không thể làm việc, họ phải nằm trên giường với những cơn đau khớp rất khổ sở. Bệnh Chikungunya lần đầu tiên được mô tả trong một đợt bùng phát ở Tanzania vào năm 1952. Cái tên của căn bệnh xuất phát từ một từ trong ngôn ngữ Kimakonde có nghĩa là “trở nên méo mó”. Cũng theo GS Giusecke: “Phần lớn người mắc bệnh sẽ chịu đựng một cơn sốt cao trong thời gian ngắn, thật sự cảm giác rất tồi tệ và sau đó, bệnh có thể kéo dài khoảng một tuần hoặc lâu hơn. Có những trường hợp bệnh Chikungunya có thể hình thành cơn đau khớp kéo dài vài tuần hoặc chứng viêm khớp mãn tính là kết quả của việc nhiễm trùng. Mặc dù bệnh này thường không gây tử vong, nhưng bệnh có thể gây cái chết ở người ốm yếu hay già cả”. 

Kỹ thuật viên đang quan sát những con Muỗi Hổ Châu Á đẻ trứng

Tháng 11/2013 vừa qua, trường hợp đầu tiên của bệnh Chikungunya đã xảy ra ở Châu Mỹ, được báo cáo trên đảo St Martin thuộc vùng vịnh Caribê. Xa hơn là Châu Phi, Đông Nam Á và tiểu lục địa Châu Á, căn bệnh truyền nhiễm này cho đến nay đã ghi nhận có 4 người chết. Nỗi lo sợ hiện giờ là bệnh Chikungunya sẽ lây sang Bắc Mỹ khi loài muỗi mang virus được phát hiện ở Nam Florida và vùng duyên hải Texas. Kể từ năm 2005, có khoảng 1,9 triệu trường hợp bệnh Chikungunya được ghi nhận ở Ấn Độ, Indonesia, Thái Lan, quần đảo Maldives và Myanmar, theo báo cáo của Tổ chức y tế thế giới (WHO). Hiện tại chưa có chủng ngừa hay biện pháp chữa trị căn bệnh này, và các chuyên gia khuyên rằng cách tốt nhất là tránh bị muỗi đốt ở nơi đầu tiên. Tuy nhiên, đáng chú ý là, nếu bạn có hệ miễn dịch tốt, thì khi bạn nhiễm bệnh Chikungunya, bạn sẽ không phải đau khổ thêm lần nữa.

4/ LA CROSSE ANCEPHALITIS 

Loài muỗi mang virus này được đặt theo tên của La Crosse ở tiểu bang Wisconsin (Mỹ), thành phố này được khám phá vào năm 1963. Mặc dù khá hiếm, chỉ từ 80 đến 100 trường hợp được ghi nhận ở Mỹ mỗi năm, bệnh nhân hầu hết là trẻ em – người bị mắc bệnh sẽ lên cơn sốt, nhức đầu, buồn nôn, mệt mỏi và hôn mê. Những trường hợp bệnh nghiêm trọng có thể dẫn đến bệnh nhân co giật, hôn mê và liệt. Số lượng virus lây bệnh lan truyền giữa loài muỗi và các loài động vật nhỏ như sóc chuột và các loài sóc nói chung – nhưng con người không thể bắt loại virus từ những loài động vật này.

Phun thuốc trừ sâu chống muỗi trên đảo Reunion

5/ BỆNH GIUN CHỈ  

Lần đầu tiên được ghi nhận bởi các bác sĩ Ấn Độ giáo và Ba Tư từ cách đây hơn 2.500 năm, loài giun ký sinh Wuchereria bancrofti cũng lây truyền bởi loài muỗi. Trong những trường hợp nguy hiểm, bệnh có thể gây nên bệnh giun chỉ bạch huyết hay có tên khác là bệnh chân voi. Ấu trùng có thể mất khoảng 1 năm để phát triển thành những con giun trưởng thành và nó từng có mặt trong hệ bạch huyết của con người, da và những mô cơ bản bị dầy lên, đặc biệt là da ở chân, cánh tay, ngực và cơ quan sinh dục. Bệnh biến dạng một cách sâu sắc và là một căn bệnh gây nên sự kỳ thị, lần đầu tiên được nhận dạng lây lan bởi loài muỗi, đó là nhờ phát hiện của ông Patrick Manson, một người Scotland, ông tình cờ biết căn bệnh này từ người làm vườn của mình ở Trung Quốc, người này đã bị nhiễm trùng giun chỉ. Việc điều trị sớm có thể hiệu quả, tuy nhiên những loại thuốc được sử dụng lại không tác động lên những con giun chỉ trưởng thành.

Loại virus RNA Bunyaviridus chịu trách nhiệm cho căn bệnh La Crosse Encephalitis

CÁCH TỐT NHẤT ĐỂ ĐÁNH BẠI LOÀI MUỖI? 

Chìa khoá để hiểu hành vi gây bệnh của loài người chính là tìm hiểu các đặc tính cư xử của loài côn trùng này. Cũng như dùng thuốc trừ sâu đúng cách để kiểm soát số lượng loài muỗi bằng các bẫy mùi; hay tạo ra những con muỗi vô sinh bị biến đổi gene và thậm chí có thể sử dụng các loài động vật giáp xác nhỏ xíu để ăn ấu trùng của muỗi. GS Hilary Ranson, chuyên gia đầu ngành về chống muỗi, công tác tại LSTM, phát biểu: “Chúng ta cần phải sử dụng một cơ sở bằng chứng để từ đó có thể xác định điểm đẻ trứng, rồi từ đó sẽ có cách làm việc hiệu quả”. Bà Hilary Ranson cũng đề cập đến một cách tiếp cận có thể khai thác sự năng động mong manh giữa muỗi, virus và con người, bà lý giải: “Khi muỗi chích một người bị nhiễm bệnh thì chỉ trong vòng 10 ngày, ký sinh trùng sẽ phát triển trong cơ thể của người đó. Các con muỗi có tuổi thọ vòng đời chỉ khoảng 3 tuần, vì thế nó cần phải phát tán tác nhân gây bệnh trước khi qua đời. Vậy nên, cách khả quan ở đây là phải làm rút ngắn tuổi thọ của chúng”.    

Bệnh chân voi ở Ấn Độ

Còn theo TS Philip McCall thì cách tốt nhất để nhổ tận gốc loài muỗi là sử dụng đến thuốc trừ sâu. Tuy nhiên, dùng thuốc trừ sâu cũng không mấy hiệu quả. Việc phun thuốc trong nhà – nơi dư lượng thuốc trừ sâu còn bám bên trong các vách tường nhà có thể giết hại loài muỗi. TS Philip McCall giải thích: “Chúng tôi đang hợp tác với các kỹ sư quang học nhằm sử dụng những chiếc camera được chế tạo tinh vi để theo dõi dấu vết những cá nhân muỗi, tìm hiểu cách chúng di chuyển trong không gian ba chiều, nơi nào chúng thích định cư nhất hoặc nơi nào chúng chọn làm nơi đẻ trứng”. Việc suy nghĩ như loài muỗi có thể giúp các nhà khoa học có cách kiểm soát chúng. Mặt khác, việc sử dụng các thành phần hoạt động trong nhiều chất đuổi muỗi: chất Deet. TS Philip McCall quả quyết: “Nó là tiêu chuẩn vàng – nồng độ 40% - 50% là hợp lý nhất. Bạn có thể xịt chất này lên quần áo của mình. Loài muỗi cũng không thích nơi lạnh lẽo vì thế hãy sử dụng máy điều hoà nhiệt độ hay quạt máy để giúp cơ thể bạn hạn chế tối đa tiếp xúc với muỗi”. 

Nguồn: http://www.bbc.com/news/health-26724645 

NGUYỄN THANH HẢI  (The BBC NEWS – 1/4/2014)

Lịch sữ chữ OK

                                       LỊCH SỬ CHỮ “OK”

        Trong đàm thoại, ngay cả trong văn chương Mỹ, và cả văn chương thế giới hiện nay người ta thường dùng hai chữ OK. Vậy từ đâu có ngôn ngữ chung nầy?

A.CÁCH DÙNG:

        1-OK như một danh từ (Noun): He gave me the OK (permission=sự cho phép).

        2-OK như một tĩnh từ (Adjective): The food was OK (good)

                                                                Today, I am OK (good).

        3-OK như một động từ (Verb): The boss oked (or okayed) the transaction.

                                                           (Ông chủ đồng ý sự việc)

        4-OK như một trạng từ (Adverb): Did you sleep OK last night?

        5-OK, như mở đầu một câu (to start a sentence) như: OK, can you all listen, please?

        Chữ OK chẳng những thường dùng trong ngôn ngữ Mỹ mà còn hữu dụng trong ngôn ngữ một số nước như:

        Okej: Bal an

        Ôkê:: Việt Nam

        Okei: Na uy, Estonia.

        Okey: Tây Ban Nha, Thụy Điển.

        Oké: Pháp.

        Ookoo: Phần lan (nhưng viết tắt vẫn là OK).

        Oukej: Cộng Hòa Czech.

        O.K: Ai Cập.

        Oukei (nhưng phát âm như OK): Phi châu.

B.LỊCH SỬ:

       Về nguồn gốc từ đâu có chữ OK thì có nhiều thuyết luận nhưng có các thuyết sau đây là dễ chấp nhận hơn hết, nhưng tất cả đều xảy ra trong thế kỷ 19.

1-      Chữ OK xuất xứ từ hai chữ “Och Aye” trong ngôn ngữ người Hy Lạp có nghĩa là “It is good” (Đó là tốt rồi) thường dùng trong giao tiếp của người di cư từ Âu châu sang trong thế kỷ 19 ở Bắc Mỹ.

2-      Gốc từ dân da đỏ Choctaw Indian thường dùng OKE hay OKEH, có nghĩa là “It is so”, trong công tác truyền giáo của Cyrus Byington và Alfred Wright vào năm 1925 trong khi dịch quyển Bible ở trang cuối (Okeh).

3-      Từ chữ Pháp “aux Cayes” một cảng hải quân rất quan trọng của Haiti nổi danh vào thế kỷ 19, có loại rượu mạnh rất ngon, nổi tiếng. Ai hài lòng điều gì đều lấy tên “aux  Cayes”, chỉ rượu đó sau đọc trại ra chữ OK cho dễ nhớ.

4-      Cũng xuất phát từ “au quai” (bến tàu) hay “Obediah Kelly”(trạm xe lữa) khi hành khách được soát vé qua lọt thì nói “qua lọt cảng hay trạm đó là tốt rồi”.

5-      OK cũng xuất phát từ “Orl Korrect”, mà người Mỹ thường đọc trại để đùa giỡn nhau cho hai chữ “All correct”, nhái giọng của dân di cư mới đến vào thập niên 1830.

6-      Thuyết được dễ chấp nhận từ cuộc bầu cử Tổng Thống Mỹ năm 1840. Ứng cử viên cho Đảng Dân Chủ là ông Martin Van Buren, mà tên thường gọi là Lão già Kenderhook (Old Kenderhook), đươc đặt kế sau nơi sanh của ông là New York mà các ủng hộ viên thường dùng để vận động cho ông, gọi ông là “Old Kenderhook” thành lập một Câu Lạc Bộ gọi là “OK Club”. Dần dần hể ai hài lòng cái gì thì gọi là OK!

7-      Thứ ba, người ta đồn rằng Tổng thống Andrew Jackson, lãnh đạo Hoa Kỳ từ 1829 đến 1837 thường hay phê “OK” vào các văn thư trình lên ông để tỏ ý chấp thuận. Trong vòng 20 năm sau đó, các vị lãnh đạo trong các ngành nghề khác bắt chước lối phê này để ra điều mình cũng làm như tổng thống. Tác giả Allan Metcalf nói sự thực Tổng thống Andrew Jackson không hề phê “OK” vào các văn thư, nhưng tin đồn đó đã tạo ra một phong trào và giúp biến từ này thành một từ thông dụng mãi thành thói quen, truyền tụng thành hệ văn chương độc đáo của Mỹ, và cả thế giới nữa.

8-      Ngoài ra, OK cũng xuất phát từ ngôn ngữ của dân da đen gốc từ xứ Tây Phi (West African) khi chỉ những gì mà mình hài lòng (all right, Yes indeed).

_______Sưu tầm và nghiên cứu: Hồ Xưa & Phạm Mỹ Lệ

ảnh:Phạm Toàn

Rau dại mọc hoang - Thơ Võ Hà Thu Giang

RAU DẠI MỌC HOANG

Hôm nay trời mưa nhà không còn gạo

Vác dao phay ra xắn ít măng rừng

Ớt hiểm cay đỏ xanh trên triền núi

Dầm muối nặn chanh bát ngát thơm lừng

Mưa xuống thấp, nước dâng cao bì bỏm

Quần vén ống cao lội vớt rau dừa

Rau hẹ nước non trôi trôi từng mảng

Rau bợ tập tàng cuốn cuốn theo mưa

Rau càng cua xanh xanh màu ngọc thạch

Trộn gỏi với chanh rắc đậu phộng rang

Bông lục bình tím, bông điên điển vàng

Từng giọt nước , đêm dài mưa tí tách

Rổ rau chốc hớt đầy trong một lát

Lá vang chua canh cá nấu một nồi

Rau muống sông nêm mò om xắc nhuyễn

Ăn no chưa sao dạ vẫn bồi hồi

Rau dền xanh mọc dầy quanh nền đất

Củ kiệu rừng đi hái , muỗi cắn đau

Lá dứa xanh, thay trà , thơm bát ngát

Rau dại ven đường đỡ dạ từ lâu

VÕ HÀ THU GIANG

4 / 4 / 2014

Cảm tác :

Đọc thơ rau dại thấy hay,

Vườn quê chế biến trổ tài nấu ăn.

Nhà tuy hết gạo khó khăn,

Quanh vùng triền núi ớt, măng tha hồ.

Tấm lòng hăng hái mấy cô,

Trời mưa cũng lội xắn cao ống quần...

Tây Ninh thổ sản mau chân,

Xắn măng, hái ớt đã từng thay cơm.

Rau dại các thứ ngon thơm,

Đói no ấm lạnh cũng xôm tụ mừng.

Nông thôn canh tác đã từng,

Quản bao khó nhọc bên rừng rẫy... hay.

Hái rau cô gái nhanh tay,

Rau dền, rau hẹ, chua, cay đủ mùi.

Lục bình, điên điển cũng vui,

Tím vàng xen kẻ tới lui rộn ràng.

Rau muống sông với lá vang,

Nồi canh chua cá mấy nàng bỏ công.

Thay cơm ấm bụng no lòng,

Triền rừng vất vả muổi mòng sá chi...

Miễn sao đỡ dạ lo gì,

Chuối non trộn ghém khoai mì thấy ngon...

Nặng tình sông núi nước non,

Tây Ninh muôn thuở vẫn còn trong tim....!

Mai Xuân Thanh

07 April 2014 

Ruộng bậc thang Sapa đẹp nổi tiếng thế giới

“Di tích quốc gia” ruộng bậc thang Sa Pa đẹp nổi tiếng thế giới

(Dân trí) - Tháng 10/2013, Bộ VHTTDL xếp hạng ruộng bậc thang Sapa là Di tích quốc gia. Một tạp chí du lịch danh tiếng vừa xếp hạng ruộng bậc thang Sapa là một trong những thửa ruộng bậc thang đẹp nhất thế giới.

Để có thể gieo trồng trên đất cằn, để giữ nước, để phù hợp với địa hình đồi núi, ruộng bậc thang là một giải pháp lý tưởng. Đây cũng là hình ảnh quen thuộc với nền nông nghiệp ở nhiều quốc gia trên khắp thế giới. Những thửa ruộng được đắp bằng tay đòi hỏi con người phải bỏ ra một lượng công sức khổng lồ.

Những thửa ruộng bậc thang này không chỉ đem lại cuộc sống ấm no hơn cho người dân vùng núi mà ngày càng được biết tới như một thắng cảnh “nhân tạo” đẹp tuyệt vời. Những thửa ruộng đó giờ đây đã trở thành điểm đến hút khách du lịch, trở thành “đất thánh” mà bất cứ nhiếp ảnh gia nào cũng mong muốn được một lần thu vào ống kính những khuôn hình đẹp “nghẹt thở”.

Ruộng bậc thang ở Sa Pa, Việt Nam

Ở thị trấn miền núi phía Bắc này, những thửa ruộng bậc thang chính là một phần lý do khiến khách du lịch lặn lội vượt đèo núi, trải qua một chuyến hành trình dài vất vả để có thể đến chiêm ngưỡng tận mắt những thửa ruộng uốn lượn mềm mại trên khắp các sườn đồi.

Những thửa ruộng có vẻ đẹp khác nhau vào những thời điểm khác nhau, lúc ruộng đổ nước, lúc lúa xanh rì, lúc lúa chín vàng… Thời điểm ghé thăm khác nhau, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những vẻ đẹp hoàn toàn khác biệt.

Sa Pa cũng là nơi tập trung nhiều dân tộc thiểu số, tạo nên một vùng miền văn hóa đặc biệt hấp dẫn đối với khách du lịch, để họ thỏa sức khám phá những vẻ đẹp khác lạ, riêng có ở Sa Pa.

 

Tháng 10/2013, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch đã quyết định xếp hạng Di tích quốc gia danh lam thắng cảnh đối với ruộng bậc thang SaPa.

 

Ruộng bậc thang ở Pisac, Peru

Những thửa ruộng bậc thang ở Pisac đã có từ hàng trăm năm trước, cho tới hôm nay, những thửa ruộng này vẫn được nông dân Peru tiếp tục sử dụng để gieo trồng. Nơi đây từng một thời là thành lũy của Đế chế Inca tồn tại từ thế kỷ 15-16.

Trên những thửa ruộng bậc thang ở Pisac, người ta vẫn còn thấy sự hiện diện của nhiều dấu tích lịch sử, với những thành lũy, đền đài, nhà cổ… trải khắp ngôi làng Pisac nằm trong khu Thung lũng Thần thánh.

Ruộng bậc thang ở Douro, Bồ Đào Nha

Là vùng đất của rượu poóc-tô, thung lũng Douro nằm ở miền Bắc Bồ Đào Nha, những ngọn đồi ở đây đều mang trên sườn những thửa ruộng bậc thang trồng nho. Cảnh quan ở Douro thay đổi quanh năm cùng với sự chuyển màu của những giàn nho. Vào mùa thu, cảnh vật ở Douro được cho là đẹp nhất, khi đó nho chín đỏ một vùng đồi.

Ruộng bậc thang ở Bali, Indonesia

Những thửa ruộng bậc thang thoai thoải ở Bali xuất hiện khắp nơi, nền văn hóa của người dân sống trên đảo Bali cũng gắn liền với nền văn minh nông nghiệp trên những thửa ruộng bậc thang 2.000 năm tuổi này.

Ruộng bậc thang ở Choquequirao, Peru

Choquequirao là một thành phố phế tích cổ xưa tồn tại dưới Đế chế Inca, nằm ở miền Nam Peru. Choquequirao còn có nghĩa là “Chiếc nôi bằng vàng”. Nằm ở độ cao 3.085m so với mực nước biển, Choquequirao có tất cả 180 thửa ruộng bậc thang.

Dù thường được so sánh với một địa danh lịch sử nổi tiếng hơn - Machu Picchu - nhưng Choquequirao rộng lớn hơn nhiều. Để đi thăm quan thành phố cổ xưa này, du khách có thể đi bộ hoặc cưỡi ngựa.

Đường đi ở đây không cho phép những phương tiện cơ giới có thể hoạt động. Đường đi bộ lên tới Choquequirao có thể mất tới 4 ngày.

Ruộng muối bậc thang ở Maras, Peru

Những ruộng muối ở thị trấn Maras cũng đã có từ hàng trăm năm nay, từ thời Đế chế Inca ở thế kỷ 15-16. Cho tới nay, người ta vẫn sử dụng những thửa ruộng bậc thang này để sản xuất muối. Người dân ở đây thường dẫn những dòng chảy tự nhiên từ trên núi, vốn chứa hàm lượng muối rất cao, chảy vào trong các bể chứa bậc thang này.

Có tất cả 3.000 bể chứa như vậy trên cánh đồng muối. Khi nước bốc hơi dưới ánh mặt trời sẽ để lại muối trong bể. Sau đó, người ta sẽ bóc những tảng muối này ra khỏi bể và đem ra chợ bán. Đến thăm ruộng muối Maras đẹp nhất là vào lúc chiều tà, khi đó ánh nắng mặt trời phản chiếu lấp lánh trên mặt các bể chứa khiến ruộng muối giống như một biển vàng.

Ruộng bậc thang ở Ollantaytambo, Peru

Dưới thời Đế chế Inca, Ollantaytambo từng là nơi sinh sống của những người trị vì đế chế. Thời đó, Ollantaytambo là một điểm tựa vững mạnh của Đế chế Inca, nơi đây luôn sản sinh những vụ mùa bội thu.

Giờ đây, nơi này đã trở thành một địa điểm tham quan lịch sử, thu hút rất đông khách du lịch. Nó đã không còn là một vùng đất nông nghiệp trù phú nữa nhưng những thửa ruộng bậc thang vẫn còn đó, để người ta hình dung về một Đế chế cổ xưa mạnh mẽ, hùng cường.

Ruộng bậc thang ở Long Thắng, Trung Quốc

Những thửa ruộng bậc thang 500 tuổi ở thị trấn Long Thắng còn được người dân địa phương gọi là “xương sống của rồng” bởi những thửa ruộng này xếp đều lên nhau, chạy xa tít tắp, khiến người ta hình dung tới một chiếc cột sống khổng lồ.

Ruộng bậc thang ở Hồng Hà, Trung Quốc

Ruộng bậc thang của người Hà Nhì ở huyện Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc đã có niên đại 1.000 năm tuổi. Ở những thửa ruộng này, bên cạnh trồng cây lương thực, người ta còn nuôi cá.

Đến Hồng Hà từ tháng 12 năm trước đến khoảng tháng 3 năm sau, du khách sẽ được thấy quang cảnh kỳ ảo lúc ruộng đã được đổ nước. Mỗi khi hoàng hôn buông xuống, cảnh vật lung linh, rực rỡ diệu kỳ.

Ruộng bậc thang ở Banaue, Philippines

Nằm ở vùng núi, khu đô thị Banaue của Philippines có độ cao 1.525m trên mực nước biển. Với địa hình đồi núi, những cư dân cổ xưa ở đây đã từng dùng sức người để tạo nên những thửa ruộng bậc thang từ hơn 2.000 năm trước.

Những thửa ruộng này dốc đứng, người ta đã từng thống kê rằng, nếu để những thửa ruộng này chạy “nối đuôi nhau” thì nó sẽ đi được nửa vòng trái đất. Hiện nay, người dân ở Banaue có xu hướng thích lên thành phố tìm việc, ruộng bậc thang ở đây cũng dần bị bỏ hoang không người chăm bón.

Ruộng bậc thang ở Machu Picchu, Peru

Machu Picchu là một trong những địa danh cổ xưa, đẹp đẽ và ấn tượng nhất thế giới. Machu Picchu đã từng bị lãng quên suốt hàng thế kỷ ở thung lũng Urubamba. Người ta không thể nhìn thấy thành phố bị lãng quên của Đế chế Inca nếu đứng dưới lòng thung lũng.

Nơi đây từng một thời là khu vực canh tác nông nghiệp trù phú với những thửa ruộng bậc thang chạy khắp các sườn đồi. Machu Picchu có những thửa ruộng hẹp, được xây bằng các khối đá. Giờ đây, những thửa ruộng này hoàn toàn bị bỏ hoang nhưng những phế tích còn lại đủ cho thấy sự kỳ công trong xây dựng của người xưa.

Bích NgọcTheo TourOpia

Trái dưa gang - Phượng ngày xưa

Trái Dưa Gang

Tùy bút của Phượng Ngày Xưa

                            

Trở về Tây Ninh vào những ngày tháng Ba nắng nóng cháy da nhưng tui vẫn cảm thấy thoải mái khi được sống trong nhà xưa cảnh cũ… Cô em dâu  mời ăn dưa gang để giải khát.  Miếng dưa trong dĩa được xắt thành hình những con cờ nhỏ cùng chén nước đường và ly đá bào bên cạnh trông thật hấp dẫn…Tui thấy bắt thèm trong khi anh Ba nói:

“Ngày xưa làm gì có đá, chỉ cần cầm miếng dưa gan với cục đường thốt nốt, cắn nhai rào rạo rồi nuốt, ngọt bùi thấm tới ruột gan luôn!”

“Ừ, nhớ rồi, hồi đó, má thường cho tụi mình ăn như vậy mà: Trái dưa gan được xẻ làm tư làm tám tùy theo lớn nhỏ, mỗi đứa một miếng cùng với một cục đường thốt nốt nhỏrồi mạnh đứa nào nấy ăn, ngon hết biết hén!”

Tui bâng khuâng nhớ về ngày ấy, tui mới được tám hay chín tuổi gì đó.  Bên hông phía sau nhà  tui là một mảnh vườn rất rộng, của ông ba Bắc, trồng đủ thứ hoa màu.  Qua Tết là mùa dưa gan chín, đứng trên bờ đê, tui say mê ngắm nhìn những trái thon dài đẹp nõn nà… Một trái khá to, có sọc, vàng rượm  đập vào mắt tui. Tui rời bờ đê, bước vào luống dưa, vừa đi vừa suy nghĩ: “Giờ nầy chắc ông ba đã đi ra ruộng rồi, mình có hái trái nầy thì ổng cũng đâu có biết.”  Tới nơi, tui khom xuống, nhanh nhẹn ngắt cuốn dưa, khệ nệ ôm nó đi về nhà chòi (một căn nhà nhỏ độ chừng bốn mét vuông,che bằng lá dừa để cho con nít chơi).  Mới đi được vài bước, tui bỗng nghe tiếng chân rượt thình thịch phía sau lưng rồi giọng ông ba trọ trẹ hét lên:

“Ê, đứng lại! Con nhỏ ăn cắp dưa kia!”

Tui giựt mình, tay chưn lạng quạng, trái dưa rớt xuống đất, bể tan tành.  Tiếc hùi hụi,  tui định cúi xuống để lượm lại thì bàn tay thô kệch của ông ba đã nắm chặt cánh tay tui, lôi xệch vào nhà  để “mắng vốn” với má tui….

Thế là hôm ấy tui bị một trận đòn “tả tơi hoa lá”, những vết roiđau thiệt là đau, in dấu trên mông khiến tui nhớ đời... Nhưng lạ thay, bây giờ nhớ lại tôi cảm thấy chúng ngọt bùi thấm tới ruột gan…

Tây Ninh  tháng 3/2014.

(hình ảnh:cadao.me)