Những vị trí hạch nổi to kèm những dấu hiệu dưới đây cảnh báo bệnh nguy hiểm

Nổi hạch cảnh báo cơ thể bạn đang “có vấn đề”, có thể là do viêm nhiễm hoặc ung thư…

Hạch là một tổ chức lympho hoạt động giống như hệ miễn dịch của cơ thể với hai chức năng chính là trực tiếp giam giữ tiêu diệt vi trùng, vi rút, các tế bào lạ (bao gồm cả tế bào ung thư) khi chúng xâm nhập vào cơ thể và gián tiếp tiêu diệt chúng thông qua quá trình sinh ra các kháng thể.

Điều này có nghĩa rằng khi cơ thể bị viêm nhiễm, hạch sẽ nổi to để sản xuất kháng thể chống lại bệnh. Đến khi hết bệnh, hết căng thẳng, hạch sẽ lặn. Tuy nhiên cũng rất nhiều trường hợp hạch nổi ở những vị trí và đặc tính nổi hạch có thể đang cảnh báo cơ thể mắc bệnh mạn tính hoặc ung thư….

Nổi hạch ở cổ

Ảnh: Soha

Đây là vị trí hạch nổi hay gặp nhất trên cơ thể người. Hạch cổ thường nổi trong 3 trường hợp chính: Nhiễm trùng cơ thể, lao và ung thư.

Hạch lành tính do nhiễm trùng

Trường hợp hạch nổi với đường kính chỉ khoảng 1 cm, ấn vào không đau, mềm vừa phải thì đây là hạch lành tính gây ra do một số nguyên nhân khi cơ thể bị mắc bệnh ngoài da hoặc nhiễm trùng như khám tai – mũi – họng, ung nhọt, loét khoang miệng và lưỡi, viêm họng, áp xe nướu răng,… Hạch này sẽ lặn sau khi bệnh nhân điều trị khỏi bệnh.

Hạch lao

Hạch lao thường to, không đau, ban đầu mọc riêng lẻ sau đó nối thành chùm, gây sẹo vĩnh viễn. Hạch lao thường rất lâu lặn, nếu để thời gian dài có thể gây viêm, chảy mủ. Trong trường hợp này, người bệnh nên đi khám bác sĩ.

Dấu hiệu của ung thư

Trong trường hợp hạch ung thư, hạch có kích thước khá lớn (thường hơn 1 cm), dính chắc vào mô, không rõ mép hạch. Hạch ung thư khá cứng, sờ bị đau. Nếu hạch nổi như thế có kèm theo các triệu chứng như sút cân, mệt mỏi, ho ra máu, loét miệng lâu lành, khó nuốt và thường xuyên sốt cao thì nên đi khám bác sĩ ngay để xét nghiệm ung thư.

Ngoài ra còn trường hợp ung thư hạch nữa khi xuất hiện hạch ở cổ là hạch Hodgkin (hay còn gọi là u lympho), do nhà khoa học Hodgkin phát hiện năm 1832.

Hạch ban đầu xuất hiện ở thượng đòn trái, lan dần lên cổ, xuất hiện ở hai bên nách… Hạch Hodgkin thường to, cứng như đá, không đau. Bệnh nhân nổi hạch Hodgkin hay bị sốt theo đợt, mỗi lần sốt lại nổi thêm hạch. Nếu không điều trị ngay có thể tử vong.

Nổi hạch ở bẹn

Ảnh: baomoi.com

Nổi hạch bẹn có thể là phản ứng của hạch trước một vết thương hay viêm nhiễm lân cận ở chi dưới, vùng sinh dục, hay thậm chí một bệnh lý toàn thân nào đó (sốt, nhiễm siêu vi). Trong trường hợp này, đây là biểu hiện nhất thời, vô hại và nhanh chóng mất đi.

Tuy nhiên hạch ở bẹn cũng có thể là một tình trạng bệnh lý gây nên bởi:

Bệnh Giang mai

Giang mai là bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể gây ra viêm hạch. Trường hợp này, hạch có kích thước lớn, di động, chủ yếu nổi ở một bên bẹn. Khi bệnh ở giai đoạn 1, các hạch thường nhỏ, chỉ có 1 hạch to, nằm về một bên; còn nếu đã ở giai đoạn 2 tức là hạch nổi ở hai bên bẹn cùng nhiều vị trí khác. Người bệnh nên đi khám để điều trị tận gốc.

Bệnh lây qua đường tình dục

Bệnh hạ cam: Người mắc hạ cam thường nổi 1 hạch ở một bên bẹn. Hạch to, nóng, đỏ, đau, có thể bị vỡ mủ.

Bệnh Nicolas-Favre, hay còn gọi là bệnh u hạt bạch huyết hoa liễu, một bệnh lây qua đường tình dục, đặc biệt là tình dục đồng tính. Hạch viêm thường nổi thành chùm, cố định, mềm và chảy mủ theo nhiều lỗ dò như vòi sen.

Ngoài ra, trong trường hợp ung thư tử cung, ung thư tinh hoàn đến giai đoạn di căn cũng gây hạch bẹn.

Nổi hạch ở nách

Ảnh: ViCare

Hạch nổi ở nách thông thường rất ít khi xuất hiện. Nguyên nhân nổi hạch nách thường là do chấn thương vùng nách, cánh tay; nhiễm trùng tai; nhiễm trùng vết thương phần ngực… Tuy nhiên hạch này lành tính và sớm lặn.

Trường hợp cần chú ý nhất là hạch nách cảnh báo bệnh ung thư vú ở phụ nữ. Khi chẩn đoán ung thư vú, các bác sĩ cũng thường kiểm tra hạch nách.

Bên cạnh hạch cổ, hạch bẹn, hạch nách… trên cơ thể người có thể xuất hiện hạch tại nhiều vị trí khác. Trong trường hợp thấy hạch to bất thường, lâu lặn, có hiện tượng lạ như viêm, nhiễm, chảy mủ… bạn nên đến gặp bác sĩ để được xác định nguyên nhân đầy đủ.

Minh Nguyên

CÓ NHỮNG ĐÊM - Thơ Võ Hà Thu Giang

Có những đêm nằm nghe mưa tuyết rơi
Chợt nhớ ra tóc ngã màu giống tuyết
Có những đêm thấy lòng mình chơi vơi
Nhớ ngày xưa với nỗi buồn da diết
Tuyết đang rơi ôm mùa đông giá rét
Cung nhạc trầm buồn đưa tiễn thu đi
Mây trên trời không còn màu xanh biếc
Một chút buồn theo dõi bước chim di
Mūa đông xứ người , mùa xuân nâng ly
Quê hương xa xôi tưng bừng đón Tết
Trẻ thơ nôn nao chờ đón lì xì
Má thức thật khuya canh nồi bánh tét
Trầm nỗi nhớ nhà cay nặng bờ mi

Rằm tháng chạp con suốt hết lá mai
Má ra chợ mua thêm vài kí nếp
Mùng một Tết nhìn mai vàng e ấp
Bánh tét tôm khô rượu đế lai rai

VÕ HÀ THU GIANG
Ottawa , Canada

Người duy nhất không phải Tổng thống USA trên tờ 100 USD

Cùng khám phá những tiết lộ thú vị về người duy nhất không phải Tổng thống trên tờ USD của Mỹ.  

Benjamin Franklin là người duy nhất không phải Tổng thống xuất hiện trên đồng USD của Mỹ. Franklin là một trong những người khai sinh ra nước Mỹ xuất hiện trên tờ 100 USD - mệnh giá lưu hành lớn nhất của giấy bạc Mỹ. Đây là một tiết lộ thú vị về Benjamin Franklin.

Benjamin Franklin sinh trưởng trong một gia đình đông anh em khi bố ông là Josiah Franklin có 17 người con với 2 người vợ. Ông Franklin là người con thứ 10 trong gia đình. 

Benjamin Franklin từng làm tình nguyện công việc lính cứu hỏa. Trong cuộc đời, ông Franklin còn ghi dấu ở nhiều vai trò khác bao gồm: tác giả, thợ in, chính trị gia, giám đốc sở bưu điện, nhà thơ trào phúng, nhà đầu tư, nhạc sỹ và nhà ngoại giao. 

Benjamin Franklin thông thạo 5 thứ tiếng: Pháp, Latin, tiếng Italy, Tây Ban Nha, Anh. 

Năm 1781, Benjamin Franklin đến xem một buổi hòa nhạc. Trong buổi hôm đó, ông suýt chết khi nhà hát gặp hỏa hoạn. 

Benjamin Franklin đã cố gắng bãi bỏ chế độ nô lệ vào năm 1790. 

Không chỉ là nhà chính trị tài năng, Benjamin Franklin còn nổi tiếng với nhiều sáng chế như phát minh đôi vây dùng khi bơi, cột thu lôi, kính hai tròng... 

Benjamin Franklin đã thực hiện 8 chuyến hải trình ấn tượng dọc Đại Tây Dương và lập bản đồ đầu tiên về hải lưu Gulf Stream. 

Benjamin Franklin đã đến Philadelphia năm 1726. Hai năm sau đó, ông mở một cửa hàng in ấn. Cửa hàng của ông làm ăn phát đạt và dần mở rộng kinh doanh thành công ty trong lĩnh vực in sách, tờ rơi của chính phủ và in tiền. Thậm chí, Benjamin Franklin còn trở thành chủ tờ báo Pennsylvania Gazette. 

Mặc dù không phải là Tổng thống Mỹ nhưng có tới 20.000 người tham dự tang lễ của Benjamin Franklin - một con số ấn tượng thời đó. Ông Franklin qua đời ngày 17/4/1790.

(Dam Ho chuyển )

Bạn đau chân, đau hông hay mỏi gối? Đây là bài tập 5 phút giúp ‘thổi bay’ chúng ra khỏi cơ thể

• 

Với một số người, đau đầu gối là một chấn thương nghiêm trọng bởi nó ảnh hưởng rất lớn đến các hoạt động hàng ngày.

Dưới đây là một số bài tập đơn giản sẽ giúp bạn thoát khỏi nỗi ám ảnh về đau chân, đầu ngối và hông chỉ với 5 phút mỗi ngày.

1.  Đứng bằng ngón chân

Để bắt đầu, hãy lấy một chiếc ghế và đứng sau nó.

– Nâng một chân lên.

– Từ từ nâng gót chân cho đến khi bạn đứng trên ngón chân.

– Từ từ đặt gót chân trở lại sàn nhà.

– Lặp lại bài tập này 10-15 lần trên mỗi chân.

Điều này sẽ làm mạnh mắt cá chân của bạn và tác động đến các cơ xung quanh đầu gối.

2.  Đi bộ bằng ngón chân

Đây là một bài tập đơn giản mà bạn có thể tập ở bất cứ đâu ngay chính trong ngôi nhà của bạn hay trong khi bạn đang di chuyển để làm việc khác.

Bài tập này bắt đầu bằng việc đứng thẳng, kiễng chân và bước những bước ngắn, nhanh bằng ngón chân. Điều này giúp bắp chân của bạn săn chắc và giúp các ngón chân và mu bàn chân được rèn luyện.Tiếp tục đi bộ 5 đến 15 phút hoặc cho đến khi mỏi.

3.  Bài tập mắt cá chân

Để cho mắt cá chân luôn hoạt động tốt, bạn nên làm những việc sau:

– Bạn có thể ngồi hoặc đứng, lấy 1 chân trụ rồi từ từ nâng chân kia lên.

– Từ từ xoay bàn chân nâng lên theo vòng tròn.

– Lặp lại 10 lần xoay tròn hướng vào trong và 10 lần xoay tròn hướng ra bên ngoài cho mỗi chân.

4. Bài tập  với dây đàn hồi

Buộc dây đàn hồi cố định lại, sau đó tròng vào phần trên của mu bàn chân và kéo căng dây. Hơi giãn bàn chân về phía trước, sau đó từ từ dùng lực cổ và bàn chân kéo dây theo hướng ngược lại.

Dừng lại khi không thể gập cổ chân và thấy căng ở phần cơ cẳng chân. Trả lực lại tư thế ban đầu và tiếp tục thực hiện lại động tác. Tập động tác này từ 10-15 lần mỗi chân

Đây là bài tập tổng hợp cho các cơ ở bắp chân, bên trong và bên ngoài đùi của bạn.

5.  Trò chơi ngón chân

Để tập thể dục ngón chân của bạn hàng ngày, bạn có thể chơi một trò chơi gọi là “grabbies”.

Ban đầu bạn đặt một chiếc khăn trên sàn nhà sau đó lấy ngón chân của bạn để kẹp chiếc khăn lên. Hay bạn có thể đặt những viên sỏi nhỏ trên mặt đất và cố gắng sử dụng các ngón chân kẹp lấy viên sỏi lên một cách nhanh nhất có thể.

6.  Đi bộ trên quả bóng

Tìm một quả bóng tennis hoặc một vật nào đó có hình tròn với đường kính tương tự.

Bạn ngồi trên trên ghế và đặt bàn chân của bạn vào quả bóng sau đó từ từ đẩy quả bóng lăn từ lòng bàn chân về phía các ngon chân rồi làm ngược lại

Bonus:

Nếu bạn phải di chuyển quá nhiều trong ngày, hãy thử thư giản với việc massage chân bằng cách sau:

Đặt hai ngón tay cái của bạn vào các điểm trong hình (giữa các ngón chân 1 và 2, 4 và 5, khoảng 1 cm) và xoa nhẹ nhàng tầm 15 phút với mỗi chân.

 (Dam Ho chuyển)

FM 974 :Trung Cộng: Nơi Nhà Nước Không Muốn Thấy Giáng Sinh

FM 974 – Melbourne

Chuyện Thế Giới Trong Tuần

Thứ Hai 07/01/2019

  Trong vòng không đầy một ngày tất cả những cây thông, đèn màu các loại và những thứ đồ dùng trang trí cho ngày Giáng sinh đều đồng loạt biến mất tại khu thương mại và văn phòng làm việc của tòa nhà 24 tầng ở thành phố Nanyang, Thượng Hải, ngay cả con gấu to tướng tại cửa chính ra vào cũng không chừa, tất cả đều bị dẹp bỏ và don dẹp sạch sẻ.

   Giáng sinh vẫn còn là mùa mua sắm vui chơi trên khắp đất Trung cộng với những cây thông xanh cao vót tại các khu thương mại ở Thượng Hải và Bắc Kinh nhưng khuynh hướng  đề cao văn hóa truyền thống càng ngày càng hiện rõ của đảng cộng sản cầm quyền và chủ trương áp chế tôn giáo dưới thời chủ tịch Xi Jinping đã làm cho ông Già Noel không còn cơ hội có chỗ đứng gì nữa như tập tục đã có từ ngàn xưa từ Âu sáng Á.

   Có ít nhất bốn thành phố lớn và một thị trấn ra lệnh cấm trang hoàng lễ Giáng sinh năm nay. Sinh viên học sinh, thầy cô giáo và phụ huynh từ 10 trường học ở Trung cộng cho báo chí ngoại quốc biết là việc cử hành lễ Giáng sinh cũng bị ngăn cấm. Theo lời của Zi Yang, một chuyên gia về Trung cộng của trường quốc tế học Rajaratnam Tân Gia Ba, phản ứng chống Giáng sinh đang xãy ra ở đây là một phần trong chiến dịch tuyên truyền rộng rãi của Bắc Kinh, từ khi chủ tịch Xi nắm quyền, chủ tịch Xi đang cố đề cao tầm quan trọng về vai trò của đảng cộng sản, một khi cho nó là cứu thế quân cho truyền thống Trung hoa trước sự thay đổi nhanh chóng của thế giới, Xi nói rằng “vì vậy yếu tố văn hóa ngoại lai như lễ Giáng sinh chẳng hạn phải để nó lên bàn thớt”.

   Chuyện xãy ra hôm nay, tương tự như việc chống Giáng sinh của những năm 2014 và 2017, nó có vẻ không được chỉ đạo hay tổ chức từ trung ương nhưng do tự nhà cầm quyền địa phương dấy động, họ xem đó là hành động hậu thuẩn cho làn sóng chủ nghĩa quốc gia đang dâng cao trên lục địa Trung cộng. Việc cầm đoán ăn mừng Giáng sinh là một thí dụ để giải thích sự bình thường hóa suy nghĩ trong đầu, đối với cuộc sống hàng ngày của nhiều người dân như thế nào, việc này cũng cho người ta thấy nó có dính líu tới chuyện những trại tù cải tạo nhốt người sắc tộc Uighur hồi giáo trong năm nay và lùng dẹp các nhà thờ tin lành hiện đang còn tiếp tục bằng võ lực trong mấy tuần lễ vừa qua.

   Tại Nanyang, cách phía tây Thượng Hải chừng 950 cây số, cán bộ nhà nước đã tới khu thương mại và cao ốc văn phòng hôm 16 tháng 12 bảo, các thứ trang hoàng Giáng sinh phải gở xuống ngay. Chín giờ lái xe về phía nam, Hengyang, một thành phố khác của tỉnh Hunan, cũng được biết, một thông cáo đăng trên trang mạng của nhà cầm quyền nói rằng, bất cứ ai, nếu bị bắt gặp đang bày bán vật dụng cho mùa Giáng sinh hay cữ hành lễ Giáng sinh, ngăn cản đường phố sẽ bị trừng phạt thích đáng, thông cáo cũng nói thêm, đảng viên cộng sản nên tránh xa những chỗ có lễ hội ngoại quốc, thay vì vậy phải khuyến khích các lễ hội truyền thống Trung hoa, cảnh sát Hengyang cho đăng một đoạn phim, nhân viên, cán bộ nhà nước địa phương hăng hái thảo luận sự quan trọng của tập tục cỗ truyền và lập kế hoạch tránh dính líu tới việc cử hành Giáng sinh.

   Langfan, một thành phố phía nam Bắc Kinh cấm dựng sân khấu trình diễn mừng Giáng sinh và quảng cáo bán các thứ dành cho việc cử hành lễ, các tấm hình về Giáng sinh dán trên cửa kiếng tiệm quán đều bị gở bỏ và trên mọi đường phố không được treo “băng rôn” hay đèn màu nói về ngày này. Cảnh sát đi tuần thường xuyên trong các ngày 23 tới 25 tháng 12 để ngăn ngừa các bảng hiệu cổ động lễ bất hợp pháp, văn phòng quản trị đô thị của Langfan từ chối bình luận việc này khi được báo chí hỏi đến. Tờ Global Times, một tờ báo của nhà nước, tranh cải chuyện báo giới phương Tây thổi phồng việc Bắc Kinh lùng dẹp ngày Giáng sinh khi họ cho rằng, hành dộng này không nhằm vào chuyện cữ hành Giáng sinh mà chỉ là công việc “làm sạch đường phố”, bán buôn bất hợp pháp trên lề đường của những người di dân từ quê lên, mục đích để đạt huy chương “thành phố văn minh của quốc gia” do Trung cộng đảng ban thưởng.

   Khoảng 270 cây số về phía tây, thị trấn Fuping, thuộc tỉnh Hebei, cũng có đăng một thông cáo tương tự, trong thông cáo này lưu ý mười một lần chữ hai chữ Giáng sinh, nhưng cũng cùng một luận điệu ở Langfan, cán bộ của văn phòng quản trị hành chánh địa phương nói rằng, quy định này nhắm vào giới buôn bán trên lề đường nói chung chứ không liên hệ gì tới Giáng sinh. Cảnh sát ở Panlong, một quận của Kunming, thủ phủ tỉnh Yunnan, phía nam Trung cộng, phân phát bản thông cáo tới các khách sạn, quán nhạc Ka- rao –kê, quán cà phê có nối mạng điện tử, các quán ba bán rượu và những nơi công cộng, không được làm những gì có liên quan tới lễ Giáng sinh kể cả việc trang hoàng, thông cáo ghi rõ cấm treo các đôi vớ, đội nón, dựng cây thông Giáng sinh... Một thông cáo khác được gởi tới mấy nhà thờ ở Zhoukou, một thành phố phía đông Nanyang, tỉnh Henan viết nhà thờ phải có kế hoạch cho lễ Giáng sinh theo đúng đường lối của nhà nước, cấm trẻ em vị thành niên tham dự các sinh hoạt, lễ lôc về Giáng sinh và chi phí cho mùa lễ này không được quá 2000 nhân dân tệ (khoảng 290 Mỹ kim).

   Trước khi trở thành chủ tịch nhà nước Trung cộng, Xi đã có lần đến thăm Phần Lan, chụp hình tươi cười với ông Già Noel, chuyện này giờ xem ra là chuyện của quá khứ. Bắc Kinh vào năm ngoái đã đưa ra bản hướng dẫn vể một dự án làm sống lại văn hóa truyền thống Trung hoa, trong đó lên tiếng kêu gọi cả nước thúc đẩy ảnh hưởng lên thế giới về văn hóa cỗ truyền của họ vào năm 2025. Sinh viên học sinh đã dùng các mạng xã hội nói lên sự bất bình về những giới hạn mà nhà nước đề ra về việc cử hành mừng lễ giáng sinh tại trường học. Lần đầu tiên, theo lời ban đại diện sinh viên một trường đại học hàng đầu ở Thượng Hải cho biết, trường đã bị hủy bỏ tổ chức lễ Giáng sinh, sinh viên nghĩ ra cách khác thay thế hai chữ Giáng sinh bằng ăn mừng Năm Mới, thời gian bắt đầu từ ngày 25 tháng 12, sinh viên ở thành phố Qingdao đã bị phạt vì đã tổ chức mừng ngày lễ Tạ ơn (Thanksgiving) và cảnh cáo là không được tổ chức lễ Giáng sinh.

   Liu Kaiming, chủ tịch ICO, một nhóm xã hội dân sự ở thành phố Shenzhen cho biết, bất chấp trống chiêng bất đồng ý kiến của viên chức nhà nước, việc ăn mừng lễ Giáng sinh vẫn tiếp tục lan rộng ở Trung cộng, tiếng nói đối kháng hiện trở nên mạnh mẽ hơn mặc dù chưa có hiệu quả mấy nhưng lòng hăng hái, nhiệt thành của giới trẻ đối với ngày lễ Giáng sinh đã tăng lên cao hơn bao giờ hết.

   

Thuyên Huy

Mon 07.01.2019

Thuốc Đông y ngày trước (Báo Trẻ )

Thuở thập niên 60 của thế kỷ trước, Sài Gòn đã có nhiều tiệm thuốc Tây khắp nơi, không như trước đó hai ba thập niên chỉ lèo tèo năm ba hiệu thuốc. Đây là thời gian thuốc Đông y lao đao do sự cạnh tranh từ thuốc Tây. Thuốc Tây không đắt tiền, nên người dân thường sử dụng khi bệnh hoạn ốm đau. Thuốc Đông y chỉ chữa cho các loại bệnh thông thường, giải độc, bổ tạng, cảm ho, sình bụng, khó tiêu, lãi đũa lãi kim cho con nít, đơn thuần với các loại cao đơn hoàn tán.

                              Bốc thuốc Đông y. Ảnh: Internet

Hồi nhỏ tôi thường ốm đau, mỗi lần bị cảm là má tôi tất bật chạy ra tiệm bà già Tàu ở đầu ngõ mua vài ba gói thuốc tán cảm mạo hiệu Ông Già. Xé gói thuốc ra pha với nước ấm trong cái chén nhỏ lan toả mùi thơm cam thảo. Thế nhưng thuốc này có vị đắng kinh khủng, uống vào rất dễ nhợn ói. Mỗi lần nhắm mắt ực chén thuốc xong, má tôi móc túi áo bà ba lấy ra viên trần bì hay xí muội, đưa cho tôi ngậm cho đỡ lạt miệng. Tôi vẫn thích thuốc viên nhỏ gọi là đan (đơn) dược, không nhớ tên là gì, dễ uống hơn nhưng hiệu quả cũng chậm hơn. Có một điều phải công nhận, thuốc Đông y không phải không có hiệu quả tức thời. Thuốc tán Ông Già uống vào năm ba tiếng đồng hồ sau giảm sốt, ăn vào một tô cháo hành nóng hổi, mồ hôi xuất ra, cảm giác cơ thể trở lại bình thường.
Thuốc tán cảm mạo hiệu Ông Già từ đó đã ăn sâu trong tâm thức của tôi. Mặc dù sau này mỗi lần cảm cúm tôi hay dùng thuốc Tây cho nhanh gọn, mà hiệu quả cũng như nhau. Thế rồi từ đó đến nay tôi không còn thấy gói thuốc Ông Già nữa. Tuy vậy, hình ảnh ông già Nam bộ với chòm râu trắng dài trông rất hiền từ tôi vừa được thấy lại qua ảnh tư liệu trong bài viết “Sài Gòn từng có thuốc Ông Tiên”, của tác giả Phạm Công Luận. Nhà thuốc Ông Tiên thuở đó như thế này: “Năm 1936, trên báo Công Luận số Xuân, quảng cáo nhà thuốc Ông Tiên ghi rõ địa chỉ là số 82 đến 92 đường Paul Blanchy nối dài (Rue Paul Blanchy prolongée) ở Phú Nhuận, nay là đường Phan Đình Phùng. Hình nhà thuốc chiếm hết bề ngang trang báo, đó là một dãy nhà dài, gồm tất cả sáu gian. Nếu tính trung bình một gian là 3m thì mặt tiền nhà thuốc là 18m, rất bề thế”.

Chẳng lẽ thuốc cảm mạo hiệu Ông Già thuở thập niên sáu mươi chính là thuốc Ông Tiên quảng cáo trên các báo chí vào thập niên ba mươi chăng? Tôi nghĩ có thể thuốc Ông Già được bào chế từ thế hệ đời sau của chủ nhân nhà thuốc Ông Tiên. Vì thuở tôi còn nhỏ, nhà thuốc Ông Tiên đã không còn ở vị trí trên đường Phan Đình Phùng nữa, mà ở khu vực này chỉ có nhà thuốc Nhân Phong Đường bán thuốc Cam Hàng Bạc, dưới dốc cầu Kiệu, do một Đông y sĩ miền Bắc di cư vào lập nên. Tiệm thuốc này bán các loại thuốc Đông dược bào chế sẵn, chuyên trị cảm mạo thương hàn, sài đẹn cho con nít, thuốc tê thấp, thuốc bổ huyết dưỡng kinh. Bên trong tiệm trên quầy gỗ có trang trí một con nai bằng gỗ đen bóng. Bây giờ tôi không thấy ở đâu còn bán thuốc tán hiệu Ông Già hay Ông Tiên nữa, chỉ thấy một nhà thuốc Ông Tiên ở thành phố Houston. Không biết nhà thuốc này có bà con họ hàng gì với nhà thuốc Ông Tiên Sài Gòn ngày trước?
Ngay cả đầu những năm thập niên 70 má tôi vẫn trung thành với các loại thuốc Nam. Theo ‘Đại Nam Quấc Âm Tự Vị’ của Huỳnh Tịnh Của, in từ năm 1896, đã phân biệt:
“Thuốc Bắc: thuốc Trung Quốc chở qua, quen hiểu cây cỏ, vị thuốc ở về phía Bắc, đất nước cao ráo, khí vị hậu hơn, mạnh hơn thuốc bên Nam. Thuốc Nam: Thuốc dùng cây cỏ bên Nam hay là bên nước An Nam mà làm ra, đối với thuốc Bắc là thuốc bên Trung Quốc”. Nam hay Bắc cũng chỉ là loại thuốc chế biến từ cây cỏ thực vật có các hoạt chất làm thuốc mà ra, gọi là Đông y cho dễ hiểu.

Bài quảng cáo Nhà thuốc Ông Tiên ở Phú Nhuận trên báo Công Luận năm 1936. Ảnh tư liệu của Phạm Công Luận

Mỗi lần má tôi ốm đau là nhờ tôi chở bà bằng xe đạp ra phòng thuốc Ông Ba Lượm ở khu vực Chí Hoà để hốt thuốc. Phòng thuốc Đông y Ông Ba Lượm tôi đến vài lần, còn nhớ như in cây da-sà to lớn phủ bóng mát cả một khuôn viên sân rộng lớn. Không biết cây da-sà có từ lúc nào; hình thù nó cổ quái, buông rễ lòng thòng. Bên cạnh phòng thuốc là một ngôi mộ cổ, phía trước có tấm bình phong bằng ô-dước, đắp nổi hình con hổ sơn màu đỏ. Phòng mạch là ngôi nhà gạch mái ngói cất kiểu xưa, tường quét vôi vàng, trông giống như một cái đình hơn là ngôi nhà làm thành phòng thuốc.
Bên trong phòng thuốc coi vậy mà rộng rãi. Bệnh nhân phần đông là người lớn tuổi, ngồi trên băng ghế chờ tới lượt đến bàn ông Ba Lượm chẩn mạch, hỏi han bệnh tình, rồi kê toa sang quầy thuốc bên cạnh, đưa cho người bốc thuốc. Tôi không biết trong miếng giấy nhỏ ghi tiếng Tàu hay tiếng Việt, nhưng dãy tủ kệ đựng thuốc đều ghi chữ Hán trước mỗi ô hộc tủ. Người bốc thuốc trải ba miếng giấy vuông to màu vàng nhạt trên quầy, xem lướt qua toa, dường như đã thuộc lòng tên các vị thuốc và phân lượng bao nhiêu nên cứ thế mà kéo hộc tủ bốc lấy. Có khi một nhúm lá khô chia đều cho ba thang thuốc, có lúc lại lấy cái cân nhỏ để cân từng li thuốc khô xắt mỏng. Xong rồi người bốc thuốc căn dặn bệnh nhân mang về sắc cạn bảy phần trong siêu, uống ba ngày liên tục. Sắc thuốc coi vậy không đơn giản; canh lửa cho đến khi siêu thuốc cạn vừa còn ba phần là một điều rất khó.
Thuốc uống có ba thang, không hết bệnh thì đương nhiên phải trở lại chẩn đoán, bốc thuốc uống tiếp. Có thể khi đó thầy thuốc thay đổi các vị thuốc hoặc bổ sung thêm thuốc “dẫn dược”. Dẫn dược nôm na là một hoạt chất đặc biệt bắt buộc phải uống trước khi uống thang thuốc chính, với mục đích làm chất xúc tác giúp cho các vị thuốc tác dụng vào máu hiệu quả hơn. Việc dùng thuốc Đông y phải lâu dài thì mới khỏi bệnh. Do đó, nhiều khi bệnh nhân không dùng thuốc đúng cách, bệnh tình cứ rề rề không khoẻ. Bởi thế cho nên nhiều người chưa đặt niềm tin vào cách chữa Đông y, cho rằng: “Chủ có phước, thầy được may, đâu phải thầy hay thuốc giỏi”.
Ở khu vực Hoà Hưng nơi tôi ở, đi xuống chừng cây số trên đường Lê Văn Duyệt là đến Ngã ba Ông Tạ, rẽ vào đường Thoại Ngọc Hầu là gặp ngay chợ Ông Tạ, bán thịt cầy thui đầy hai bên phố. Đây là khu người Bắc di cư vào Sài Gòn sinh sống hồi năm Năm Tư, nên mang theo tập quán đặc sản thịt cầy, riềng mẻ, người ta mua bán tấp nập. Phía trước cổng vào nhà thuốc Đông y Thủ Tạ, có hàng bán ốc nhồi luộc kiểu miền Bắc, nồi luộc ốc nghi ngút khói toả mùi hương sả thơm ngon đáo để, dễ làm người ta thèm thuồng.
Ông Tạ tên thật là Trần Văn Bỉ người quê Mỹ Tho, nhiều tài liệu ghi rằng thuở thiếu thời ông lên núi Bà Đen ở Tây Ninh tu đạo và học nghề hốt thuốc. Sau năm 1945, ông xuống núi về Sài Gòn tìm mảnh đất trống lập nên nhà thuốc giúp người. Hồi đó, ở ngã ba này có một tháp canh của lính Pháp, xét hỏi những người từ Củ Chi, Hóc Môn đi vào Sài Gòn nên trạm bót này gọi là Ngã ba Tháp. Từ khi Ông Tạ đến đây mở nhà thuốc, bà con gần xa kéo đến xin chẩn bệnh hốt thuốc, nên sau khi Pháp rút khỏi Sài Gòn, được người đời gọi là Ngã ba Ông Tạ.

Tiệm bán thuốc Đông y năm 1950 (Ảnh: Manhhaiflicks)

Đông y Thủ Tạ chữa được nhiều bệnh ngặt nghèo, có khi không nhận tiền công cho những người lao động nghèo khó quanh vùng. Tiếng lành đồn xa nên tiệm thuốc ngày càng đông. Một lần má tôi bệnh nặng nằm liệt giường, không thể đi đến Ông Tạ chẩn bệnh mua thuốc. Tôi lội bộ đến chờ tới phiên để vào nói bệnh của má tôi, nhờ ông kê toa bốc thuốc. Ông hỏi han gia cảnh, bệnh tình nhưng không thấy bệnh nhân thì làm sao biết được bệnh gì ở mức độ nào. Cuối cùng ông vẫn kê cho tôi vài ba thang thuốc, nhưng là thuốc bổ mang về sắc cho má tôi uống. Tiền thuốc ông không nhận, lại còn dặn dò, uống thuốc xong vài ngày cho khoẻ rồi đưa má tôi tới khám để biết nguyên căn thì mới trị được bệnh tình.
Năm 1986, Ông Tạ mất. Đám tang của ông lớn lắm. Bà con khắp nơi xa gần, bệnh nhân của ông đến đưa tang; đoàn người đưa đám kéo dài ra đến đầu ngã ba chưa dứt.
Thuốc Đông y ngày nay vẫn còn hữu dụng; nhiều nghiên cứu bào chế cho ra nhiều loại cao đơn hoàn tán trị các loại bệnh nhất thời. Thuốc Đông y có thế mạnh của Đông y. Trong một bài viết bàn về thuốc tây thuốc ta, nhà văn Sơn Nam ghi nhận: “Thuốc tây, thầy tây và thuốc ta, thầy ta có mâu thuẫn nhau không? Theo ý tôi, lần hồi sẽ có sự bổ sung. Đồng bào phân biệt rõ: Cái gì dính líu tới vi trùng, cấp cứu thì thuốc tây hay hơn, cái gì thuộc về bịnh lâu dài thì đừng nôn nóng, dùng thuốc ta vẫn là có công hiệu bền lâu”.

Xem Thêm :ĐẦU ĐỘC, GIẾT NGƯỜI BẰNG THUỐC BẮC TỪ TRUNG QUỐC

TrangNguyen

Arlington, Texsas 

Thơ Khôi Nguyên : THƯ GỬI BẠN GIÀ ,NHỚ BẠN

THƯ GƯI BẠN GIÀ
    
Trăm năm còn lại gì đâu,

Chỉ còn nấm mộ cỏ khâu bên đàng!(* )

Tài hoa, tiết liệt, đài trang,

Cùng chung một giấc mơ màng chiêm bao.

Giàu nghèo chức trọng, quyền cao,

Cũng bàn tay trắng khi vào hư không

Thôi thì hãy sống  thong dong?
 
Cuộc đời tự tại ngoài vòng bon chen.   

  Không màng thế sự chê khen

Lấy lòng nhân hậu thân quen mọi người.

Chúng mình trên dưới bảy mươi,

Có thọ thêm nữa cũng mười năm thôi.

Hơi đâu chuốc lấy sự đời,

Gặp nhau xởi lởi nói cười, mất chi?

Vui mừng thể hiện, ôm ghì!

Đậm tình thân ái, có gì đẹp hơn!..

             Khôi Nguyên
 

            
 Nhớ Bạn

Cùng quê,cùng xứ, lại cùng thầy,

Năm chục năm qua, gặp lại đây.

Thảo luận Văn chương "Diều gặp gió",

Phê bình Thi họa " Cá thêm vây".

Khúc ca Thân Hữu sao sai nhịp?

Điệu nhạc Tri Âm bỗng đứt dây.

Xa bạn thình lình, lòng nhớ tiếc!

Tình đang thân thiết, mất trong ngày!
                                             
Khôi Nguyên 

(* )  Thơ trích trong "Truyện Kim Vân Kiều " của Nguyễn Du