Bài Xướng Họa : CÂY THẤT TÌNH (Hồ Nguyễn,XCQ ....)

CÂY THẤT TÌNH

Chim hỡi bây giờ chim ở đâu,

Có nghe cây nhớ xót xa sầu.

Khi xưa thảnh thót lời âu yếm,

Nay thiếu tiếng lòng thấu nổi đau.

Chia sớt đời vui em vổ cánh,

Đắng xua ta kết sánh dành nhau.

Sao nay nở để cành cây vắng,

Chim hỡi! Bây giờ chim ở đâu?

HỒ NGUYỄN (18-7-18)

HỌA: THÂN SỎI ĐÁ

Chim sa nhạn lạc ngã nơi đâu,

Nức nở, than van, ngót oán sầu.

Trước đó vui tung tăng xướng hát,

Nay đây phủi sạch bụi thương đau.

Tiêu Tương vật vã âm dương bạc,

Thiếp phận đào hoa nặng nợ nhau.

Cá lặn chìm người nơi bể khổ,

Bơ vơ giốc đá giấu chàng đâu.

XCQ

Mời Quí Thân Hửu Họa Tiếp ....

Bưu điện ở nơi cao nhất thế giới

Sandipan Dutta - BBC Travel

 

Bản quyền hình ảnh Sandipan Dutta

Ở độ cao 4.400m trên mực nước biển tại Thung lũng Spiti hẻo lánh bắc Ấn Độ, bưu điện Hikkim là nơi duy nhất kết nối dân làng với thế giới bên ngoài. 

 Bản quyền hình ảnh Sandipan Dutta

Thế giới khác đầy lạnh giá

Nằm trên dãy núi Himalaya ở miền bắc Ấn Độ, Thung lũng Spiti là vùng đất có người sinh sống ở độ cao cao nhất trên Trái Đất. Nằm giữa những dãy núi hoang vắng, con đèo hiểm trở và những dòng sông uốn lượn, vùng hoang mạc lạnh trên cao này trông như một thế giới hoàn toàn khác. (Ảnh: Sandipan Dutta)

 Bản quyền hình ảnh Sandipan Dutta

Bưu điện cao nhất thế giới

Ở độ cao 4.440m, một bưu điện bé xíu ở làng Hikkim kết nối nhiều làng nhỏ ở vùng đất cô lập này với phần còn lại của thế giới. Dân làng đến bưu điện để gửi thư hay gửi tiền vào tài khoản tiết kiệm; và những du khách gan dạ đến tận nơi đây với niềm tự hào có thể gửi thư từ bưu điện cao nhất trên Trái Đất.
Giám đốc bưu điện Rinchang Chhering đưa nơi này vào hoạt động từ năm 1983. Đó là công việc rất khó khăn: có rất ít đường chạy xe, nghĩa là người ta phải tải thư bằng cách đi bộ, và bưu điện thường buộc phải đóng cửa trong nhiều tháng mùa đông vì tuyết rơi quá dày. (Ảnh: Sandipan Dutta)

Bản quyền hình ảnh Sandipan Dutta

Con đường bưu chính độc nhất vô nhị

Hai nhân viên đưa thư đi bộ suốt 46km mỗi ngày qua những con đèo giữa núi cao và những đồng cỏ trơn trượt để chuyển thư đến Kaza, thủ phủ của Thung lũng Spiti, nơi kết nối bằng nhiều con đường tới những thị trấn lớn hơn ở bang Himachal Pradesh. Từ Kaza, thư tín gửi đi sẽ được chuyển bằng xe bus qua đường đồi núi hiểm trở, còn thư gửi đến thung lũng sẽ được những bưu tá đi bộ đến Hikkim để phát.
Với cảnh quan đẹp mê hoặc từ những đỉnh núi tuyết phủ, con đường mà các bưu tá hàng ngày đi bộ qua là tuyến không gì sánh được so với bất cứ hành trình đưa thư nào khác. (Ảnh: Sandipan Dutta)

 Bản quyền hình ảnh Sandipan Dutta

Kết nối duy nhất với cuộc sống văn minh

Bốn hoặc năm ngôi làng mà Bưu điện Hikkim phục vụ có dân cư khá thưa thớt, trong khi sóng điện thoại di động cực kỳ yếu và internet vẫn chưa có mặt ở nơi này. Một làng ở trong tình trạng như vậy là làng Komic, ở độ cao 4,587m. Đây là một trong những ngôi làng cao nhất trên Trái Đất mà người ta có thể tiếp cận bằng đường bộ. Làng Komic có khoảng 13 ngôi nhà, một ngôi trường (với 5 em học trò), một tu viện cổ và một dải đất nông nghiệp nhỏ trồng đậu xanh và lúa mạch. (Ảnh: Sandipan Dutta) 

Bản quyền hình ảnh Sandipan Dutta

Những con người tuyệt vời

Những ngôi làng ở Thung lũng Spiti bị cô lập khỏi phần còn lại của thế giới trong hơn sáu tháng mỗi năm, khi tuyết phủ dày khiến không ai có thể đi lại. Nhưng nghịch cảnh đó không làm nản lòng người Spiti. Khi ghé thăm ngôi nhà bà ở làng Langza, không xa Hikkim lắm, một phụ nữ mô tả với tôi cuộc sống của bà là "bình yên", mặc dù có những thách thức mà bà và xóm làng phải đối mặt. (Ảnh: Sandipan Dutta) 

Bản quyền hình ảnh Sandipan Dutta

Niềm tin suốt 1000 năm

Niềm tin Phật giáo mạnh mẽ đã định hình lối sống của người dân nơi đây. Một số tu viện cổ nhất Ấn Độ tọa lạc tại Thung lũng Spiti, trong đó có nơi hơn 1.000 năm tuổi.
Tu viện Ki (trong ảnh) là tu viện lớn nhất Thung lũng Spiti. Tọa lạc trên đỉnh đồi tại độ cao 4.166m, tu viện hướng về Sông Spiti, bao quanh bởi những rặng núi thẫm nâu trải dài từ bờ sông. (Ảnh: Sandipan Dutta) 

 Bản quyền hình ảnh Sandipan Dutta

Nơi hội ngộ

Các tu viện là nơi giao thoa của đời sống tôn giáo, văn hóa và xã hội của những ngôi làng nơi đây, và cũng là nơi cho người dân gặp gỡ và cầu nguyện. Các nhà sư ở tu viện Komic (trong ảnh) tuân thủ những truyền thống có từ nhiều thế kỷ trước, dành nhiều ngày để tọa thiền và truyền giảng về sự cảm thông và lòng quảng đại. Họ cũng thực hiện nhiều chuyến du hành đến những thánh địa ở nước ngoài, và nhờ vào bưu điện Hikkim để làm hồ sơ hộ chiếu và các loại giấy thông hành khác. (Ảnh: Sandipan Dutta) 

 Bản quyền hình ảnh Sandipan Dutta

Cửa sổ nhìn ra thế giới

Tình hữu ái, khả năng chịu đựng, sự đơn giản và sự thân ái trong tâm hồn đã giúp người Spiti phát triển ở vùng đất cô lập này trong nhiều thế kỷ. Nhưng ngay cả họ cũng không tránh khỏi sự xâm lấn dần dần của toàn cầu hóa. Rất nhiều người trẻ đã chuyển đến sống ở thành phố lớn để tìm việc làm. Nhưng với những người ở lại, bưu điện vẫn là kết nối giúp họ liên hệ với thế giới bên ngoài. (Ảnh: Sandipan Dutta)

Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Travel.

8 thực phẩm vàng giúp làm sạch động mạch, ngăn ngừa bệnh tim

Bổ sung các thực phẩm như bơ, cá, hạnh nhân, dưa hấu… vào bữa ăn hằng ngày giúp làm sạch mảng bám trong động mạch, ngăn ngừa bệnh tim.  

Động mạch đóng vai trò quan trọng, giúp vận chuyển chất dinh dưỡng và oxy đi khắp cơ thể. Và chúng có thể gây ra các cơn đau tim, đột quỵ nếu bị tắc.

Để làm sạch các mảng bám ở động mạch và ngăn ngừa bệnh tim, mọi người nên bổ sung vào thực đơn hằng ngày những thực phẩm bổ dưỡng dưới đây.

Bơ

Bơ làm giảm cholesterol xấu và làm tăng cholesterol tốt giúp làm sạch các động mạch.

Cá

Các loại cá như cá thu, cá hồi và cá ngừ giàu axit béo omega-3 giúp tăng cholesterol tốt và giảm chứng viêm mạch máu và sự hình thành các cục máu đông trong động mạch.

Củ nghệ

Thành phần giàu curcumin, củ nghệ có tác dụng giảm viêm ở động mạch. Hầu hết, chứng viêm này là do các thói quen ăn uống không lành mạnh.

Cam

Cam giúp giảm huyết áp vì nó chứa chất chống oxy hoá, có tác dụng cải thiện chức năng của mạch máu. Vitamin C có trong cam giúp tăng cường các động mạch và không gây tắc nghẽn.

Dầu ôliu

Dầu ôliu giàu axit olein đơn bão hòa – một axit béo thiết yếu làm giảm cholesterol xấu và làm tăng cholesterol tốt.

Dưa hấu

Dưa hấu chứa các axit amin thiết yếu giúp giảm huyết áp, tăng sản xuất oxit nitric trong cơ thể, giúp cho động mạch thư giãn, giảm viêm.

Hạnh nhân

Hạnh nhân giàu chất béo không bão hòa đơn, vitamin E, chất xơ và protein rất tốt cho tim mạch. Magnesium có trong hạnh nhân giúp ngăn ngừa sự hình thành mảng bám và làm giảm huyết áp.

Cà chua

Lycopene trong cà chua giúp giảm cholesterol xấu từ máu. Chúng cũng giàu chất xơ, có tác dụng loại bỏ tắc nghẽn từ động mạch.

Phương Nam

Đây là cách luyện cho não bộ của bạn thông minh hơn

Theo VCCorpvn

Bộ não là công cụ duy nhất giúp chúng ta hiểu được thế giới này, khi mà thực tại là một trò chơi xếp hình khổng lồ không có bản hướng dẫn, không có đủ các mảnh ghép và ta chưa đủ khả năng chơi được nó.

Dựa trên bài viết của Zat Rana, một cây bút về nghệ thuật, khoa học và triết học. Bài gốc đã được đăng tải trên Medium. Vì có chút triết lý, bài viết có thể đôi phần khó hiểu.

Nikola Tesla là một nhà phát minh thiên tài nhưng như nhiều triết gia đã nói, trí tuệ siêu phàm và đầu óc bất thường luôn đi kèm thành cặp, nó là hai mặt của một đồng xu. Người ta nói rằng Tesla xưa kia chỉ ngủ 2 tiếng một đêm, xuyên suốt một ngày, ông có nhiều giấc ngủ ngắn.
Người ta nói rằng ông có thể tưởng tượng ra các phát minh của mình một cách chính xác, đến mức mà khi ông bắt tay vào làm, ông không cần tới một bản vẽ. Những điều này thật tuyệt vời, nếu như chúng có thật. Nhưng cũng phải nói thêm rằng ông là người một tay tạo nên những kì quan kĩ thuật của thế kỉ 20, có lẽ chính đầu óc phi thường của Nikola Tesla đã có thể làm được những điều trên để có những sáng chế như vậy.

Thực tại của chúng ta vô cùng phức tạp, đi kèm với một mạng lưới những mối quan hệ rối rắm. Hiện tại ta, hay cụ thể là não bộ của ta, chưa hiểu hết được thực tại và chưa tương tác được với nó. Ta chỉ có thể cảm nhận được một phần rất nhỏ của nó qua các giác quan cơ bản, bị giới hạn lại bởi chính hiểu biết của mỗi cá nhân. Thực tại là một trò chơi xếp hình khổng lồ không có bản hướng dẫn, không có đủ các mảnh ghép và ta chưa đủ khả năng chơi được nó.
Nhưng rõ ràng là có những cá nhân (mà Tesla là một ví dụ) nhìn thấy được thực tại với những giác quan tinh tường hơn người thường, đẩy xa giới hạn mà một cá nhân bình thường làm được. Họ có thể đã không thể luận ra được thực tại, nhưng họ đã có thể rút ngắn được khoảng cách của những gì họ nghĩ và những gì xảy ra trong thực tại. Họ đã có thể tạo nên được những thứ mà đáng lẽ chỉ tồn tại trong bộ não của họ.
Quan sát được cách các thiên tài rút ngắn được khoảng cách giữa tưởng tượng và thực tại, ta có thể nhìn ra được tiềm năng trong chính mình.

Logic trực quan của thực tại
Ta không thể (mong sao là chưa thể) cường hóa được giác quan của mình để cảm nhận thế giới xung quanh. Tương tự, ta không có cách nào chắc chắn rằng ta có thể xử lý được mọi thông tin mà năm giác quan ta nhận về.
Ta có cách để vượt ra khỏi giới hạn của ngôn ngữ. Ta dùng từ ngữ và câu cú, sử dụng những hệ thống ngôn ngữ đã được phát triển hàng ngàn năm nay để chỉnh lại chính thực tại ta đang sống, ta vượt ra được giới hạn ngôn ngữ và một cách uyển chuyển, tưởng tượng ra được những hình ảnh mà những từ ngữ kia đang nhắc tới.
Đã có những nghiên cứu về vấn đề này: tất cả những chuyên gia đều có khả năng dựng lên một hình ảnh chi tiết trong não bộ của họ, về những hành động mà họ sẽ làm.
Ví dụ: sau nhiều năm tập luyện, một người chơi golf lão luyện có thể mường tượng ra cú đánh hoàn hảo trong đầu của mình, rồi sử dụng những hình ảnh ấy để tự tay tạo ra cú đánh ấy trong đời thực.

Sự thật là họ đã có thể sử dụng hình ảnh trong não bộ mình – của mình tự tưởng tượng ra để áp lên thực tế. Bằng các giác quan của mình, họ đã thu nhận thông tin từ thế giới xung quanh và sau nhiều năm dài "nhập liệu", họ đã có thể tạo ra sự khác biệt.
Khả năng tưởng tượng ra sự việc là một trong những khả năng tuyệt vời nhất mà giác quan của ta có thể đem lại. Nó lấy vào nhất nhiều thông tin từ thế giới xung quanh; trong khi câu chữ bị giới hạn bởi bản chất cứng nhắc của chúng, một hình ảnh hiện lên trong đầu bạn sẽ có được sự hợp lý của thực tại mà lại giải thoát được ta khỏi sự gò bó tạo nên bởi ngôn từ.
Rõ ràng là không dễ dàng gì để nghĩ được như Tesla và mong muốn một ngày nào đó ta làm nên chuyện. Thay vào đó, bạn hãy tự dựng lên những mô hình của riêng mình, những mô hình có sẵn trong đầu óc bạn và thông qua luyện tập, bạn tinh chỉnh, tái tạo lại nó để khiến nó hoàn thiện hơn.
Ta đối mặt với rất nhiều tình huống mà trước đây đã gặp phải. Những tình huống đã gặp ấy sẽ cho ta một kinh nghiệm đối phó với những tình huống tương tự trong tương lai. Đó chính là một cách nhập liệu mà não bộ bạn tự động thực hiện. Ta vẫn khám phá thế giới ta vẫn biết nhưng để thực sự tối ưu hóa được những dữ liệu ấy, ta phải tạo được một thế giới tưởng tượng mà trong đó, mọi thứ hoạt động giống như thực tại.
Giống với việc các vận động viên chuyên nghiệp, các nhà phát minh là chuyên gia trong lĩnh vực này, ta cũng có thể là chuyên gia trong cuộc sống của riêng mình.

Mội cách bày tỏ mà ai cũng có
Ta có một thiếu sót lớn khi cố gắng hiểu về thế giới nội tâm của mình. Ta thưởng suy nghĩ hẹp và cụ thể vào một vấn đề gì nó. Một golf-thủ chuyên nghiệp sẽ có hai luồng suy nghĩ khác nhau, khi đánh golf và khi lái xe. Chủ yếu là do mức độ chi tiết của những hành động trong hai việc là khác nhau.
Ta cũng vậy, ta đều có những khuôn mẫu tâm trí riêng cho mỗi hành động khác nhau, đại diện cho những yêu cầu khác nhau của những công việc khác nhau cần những trải nghiệm khác nhau.
Morgan Housel, một nhà báo, một tiểu thuyết gia và một nhà lý luận ước tính rằng kinh nghiệm cá nhân một người chỉ tạo nên 0,00000001% những gì xảy ra trên thế giới này, nhưng lại đại diện cho 80% lối nghĩ của chúng ta về cách thế giới xung quanh ta vận hành.
Tương tự, một khuôn mẫu trí óc của một người chỉ đại diện cho một phần nhỏ cách thức thực tại vận hành, mỗi khi ta sử dụng nó để đưa ra quyết định, ta sẽ nhìn vấn đề bằng nó.

Điều này ổn khi áp dụng vào một thứ như golf, với những trường hợp cụ thể và những luật lệ bất di bất dịch, nhưng trong đời thực, những khuôn mẫu trí óc ta vẫn có cần phải sở hữu một góc nhìn rộng hơn về thực tại, tính tới mọi trường hợp có thể xảy ra và hiệu ứng của nó.
Cách hiệu quả nhất để ta áp dụng nó? Kết hợp toàn bộ những gì ta biết, mọi khuôn mẫu trí óc mà ta có về mọi thứ đơn lẻ, thành một khối khổng lồ, một khối kiến thức của riêng bạn về cách thực tại này vận hành. Một hình ảnh sống động về thực tại nằm chính trong đầu bạn, một thế giới giả lập mà dựa vào đó, bạn áp dụng vào thực tại ngay trước mắt. Điểm mấu chốt của điều này không nằm ở việc tạo ra càng nhiều khuôn mẫu càng tốt, mà là cách chúng được kết nối với nhau.
Sẽ luôn có những chi tiết nhỏ bị thiếu sót, những chi tiết được tạo nên từ góc nhìn phiến diện của một cá nhân. Cách duy nhất để khắc phục là tạo ra một hình ảnh, một khuôn mẫu lớn luôn tiếp tục tự hoàn thiện mình.
Lời kết
Khi chúng ta học những điều mới, những điều ta cho là quan trọng và liên quan trực tiếp đến cuộc sống của chúng ta, ta tạo nên một lối tắt cho chúng trong não bộ của mình để có thể "đốt cháy giai đoạn" khi gặp những tình huống tương tự trong tương lai. Đây chính là những khuôn mẫu trí óc mà ta tạo nên. Chúng được tạo nên bằng trực giác, nhưng ta cũng có thể chủ động tạo ra chúng và khi tạo ra được, ta sẽ tăng tốc độ đưa ra quyết định của chính mình.
Chính xác là Nikola Tesla đã làm vậy khi dựng lên những sáng chế của mình, nhưng ông đi một bước còn xa hơn nữa.

Tạo nên khuôn mẫu của trí óc sẽ là biến từ ngữ, kiến thức ta đã biết thành một hình ảnh trong não bộ của mình, một chuỗi hình ảnh chuyển động giống như chính thực tại. Từ ngữ và câu chữ đều là sự vật tĩnh, dù có dùng nó uyển chuyển đến đâu, nó cũng không thể trực quan bằng hình ảnh. Một khuôn mẫu trí óc bằng hình ảnh sẽ giúp ta thoát được sự gò bó ấy, ta tạo nên những chuỗi logic trực quan bằng những dữ liệu đã học được.
Hơn nữa, là hình ảnh thì dễ kết nối hơn chữ nghĩa. Mỗi một khuôn mẫu nhỏ cho một sự việc nhất định sẽ là một hạt nhỏ, giúp ta xâu thành chuỗi: một hình ảnh hoàn thiện của thực tại, cho phép ta nghĩ rộng ra nhiều lần.
Thực tại có kết cấu chặt chẽ và có sắc thái riêng. Để hiểu được nó, ta cần có một công cụ - một trí óc hợp lý.

CUỘC ĐỜI LÀ THẾ…- Thơ Nguyễn Quốc Nam

( Tặng một người bạn ở Cali..)

 

Lúc còn trẻ…

Bôn ba…

kiếm tiền và danh vọng.

Giờ có tiền…

Lo bệnh lo đau …

danh vọng cũng bằng không..!

Cô đơn…

Hình ảnh đẹp một thời…

Quay về trong nỗi nhớ..!

Thấy chiếc lá vàng rơi…

Nhận biết được vô thường…

Ôi ! lá úa vàng kỷ niệm…

Của một thời xa xăm

Nắng chiều rơi trên tóc…

Thôi em đừng khóc…

Thôi em chớ buồn …

Cuộc đời là thế..!

NQN

Đây là loại quả ai cũng nên ăn nếu không muốn mắt dễ mù khi về già

Các chuyên gia mới xác nhận công dụng của thức quả này, đó là giảm tới 60% nguy cơ thoái hóa điểm vàng khi chúng ta già đi.
Và thứ quả chúng ta đang nhắc đến ở đây chính là quả cam.
Trên thực tế, cam đã luôn là loại quả với nhiều công dụng tốt cho sức khỏe. Nó là một nguồn tự nhiên bổ sung các loại vitamin cần thiết, cải thiện sức đề kháng, và quan trọng nhất là hương vị cũng rất thơm ngon.
Nhưng biết gì không, nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng việc thường xuyên ăn cam sẽ mang đến một tác dụng tuyệt vời hơn, đó là giúp mắt chúng ta tốt hơn khi về già, tránh nguy cơ bị mù.
Cụ thể, nghiên cứu kéo dài 15 năm của ĐH Sydney (Australia) đã chỉ ra rằng ăn cam sẽ giảm được 60% nguy cơ thoái hóa điểm vàng. Các chuyên gia đã thu thập dữ liệu về tác dụng của flavonoid - hóa chất giúp rau củ có màu đặc trưng.

Bổ sung cam trong khẩu phần hàng ngày có thể giảm thiểu khả năng thoái hóa điểm vàng.

Flavonoid là một chất chống oxy hóa cực mạnh. Trong rất nhiều nghiên cứu, khoa học đã xác nhận rằng hóa chất này giúp chúng ta kiểm soát và đẩy mạnh tác động của hệ miễn dịch. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên có nghiên cứu xác nhận tác dụng của flavonoid lên mắt, mà cụ thể là chứng thoái hóa điểm vàng vốn gây rất nhiều phiền toái cho hàng triệu người khi qua độ tuổi 50.
"Chúng tôi tìm ra rằng những người có bổ sung cam trong khẩu phần hàng ngày có thể giảm thiểu khả năng thoái hóa điểm vàng, nếu so sánh với nhóm chẳng bao giờ ăn" - trích lời Bamini Gopinath, chuyên gia dịch tễ học từ ĐH Sydney.
"Thậm chí cả tuần ăn có một lần cũng mang đến lợi ích rất tốt".
Để có được kết luận này, các chuyên gia đã sử dụng dữ liệu từ một nghiên cứu nổi tiếng vào năm 1992. Họ chọn ra hơn 2000 ứng viên trên 50 tuổi, theo dõi chế độ ăn của họ, kết hợp phân tích số liệu trong vòng 1 thập kỷ kế tiếp.
Các dữ liệu cho thấy trong vòng 15 năm, những người ăn cam ít có nguy cơ bị thoái hóa điểm vàng hơn, và có vẻ flavonoid trong trái cam chính là chìa khoá.
"Chúng tôi đã xem xét một số thực phẩm có chứa flavonoid, như trà, táo, rượu nho và cam".
"Nhưng chỉ có flavonoid trong cam là có tác dụng bảo vệ mắt thôi" - Gopinath cho biết.
Dành cho những người chưa biết, thì điểm vàng là một khu vực nằm tại vùng trung tâm võng mạc, tập trung rất nhiều tế bào thần kinh để thu nhận hình ảnh. Điểm vàng chịu trách nhiệm tới 90% khả năng nhìn của chúng ta, vậy nên khi nó thoái hóa, mắt sẽ không thể nhìn được nữa. Dù không hoàn toàn bị mù, nhưng cũng gần như vậy.
Nguyên nhân gây thoái hóa điểm vàng hiện chưa được khoa học làm rõ, nhưng dường như nó có liên quan đến độ tuổi. Hầu hết các trường hợp bị thoái hóa rơi vào giai đoạn 50 - 60 tuổi.

Bệnh thoái hóa điểm vàng.

Hiện tại, ở Mỹ có hàng triệu người bị thoái hóa điểm vàng. Tại Úc, cứ 7 người trên 50 tuổi lại có 1 bị thoái hóa điểm vàng. Tỉ lệ cũng ngày càng tăng chứ không hề có xu hướng giảm.
Đặc biệt, đây là một căn bệnh không (hoặc chưa) có thuốc chữa. Mọi thứ chúng ta làm chỉ là để đề phòng nó xảy ra, và với nghiên cứu lần này thì quả cam chính là một giải pháp hữu hiệu.
Dĩ nhiên, không có gì đảm bảo việc ăn cam thì sẽ không mắc bệnh nữa - nhiều nghiên cứu cần được thực hiện trong tương lai để xác nhận điều này. Tuy nhiên, các bằng chứng được đưa ra là đủ mạnh để chúng ta cân nhắc làm theo.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Clinical Nutrition.

Theo Helino

Tại sao gọi là XE ĐÒ?

Có lần tôi hỏi nhà văn Sơn Nam khi gặp ông ở quán cà phê vỉa hè trước Nhà Văn hóa quận Gò Vấp cách nay hai mươi năm. Trong chiếc áo sơ mi cụt tay, khuôn mặt ốm nhăn nheo màu bánh ít, mắt đăm chiêu sau cặp kiếng dày, ông thủng thỉnh trả lời theo kiến giải của mình.
Đồng bằng Nam bộ sông nước chằng chịt, ngày xưa phương tiện đi lại chủ yếu bằng đò ghe, cho đến thập niên ba mươi, người Pháp thành lập vài hãng xe chở khách đi miền Tây. Thời ấy đường bộ chưa phát triển, xe đến bến khách phải chuyển tiếp bằng đò ghe nên người ta gọi là xe đò cho tiện.

Nghe vậy thôi, sau này tôi tìm hiểu thêm chút ít, biết rằng người Bắc gọi xe đò là xe khách hoặc xe ca, còn người Trung lại gọi xe đò giống như người Nam. Một số người giải thích vì hầu hết các chủ nhà xe đi miền Trung là người Sài Gòn nên “xe đò” trở thành phương ngữ chung cho tiện. Và rồi câu chuyện sôi nổi hơn khi nhà văn nhắc tới kỷ niệm thời học sinh trung học từng đi xe đò từ Rạch Giá về Cần Thơ mà ông có nhắc lại trong tập “Hồi ký Sơn Nam” :
“…Tiền xe từ Rạch Giá đến Cần Thơ là một đồng hai (120km) nhưng nhỏ tuổi như tôi chỉ tốn có 6 cắc. Tôi lên xe ngồi để người phụ xế sắp đặt chỗ ngồi cho gọn, khép nép, chung quanh xe là nhiều người rao hàng để hành khách ăn buổi sáng vì buổi trưa mới đến bến Cần Thơ. Tôi còn nhỏ, ba tôi cho riêng tôi 2 cắc, rất tủi thân vì trong khi ấy gia đình khá giả dám trả 1 đồng hai (hai chỗ dành cho trẻ con rộng rãi hơn) lại dành cho con một cái bánh bao to để ăn dọc đường. Xe khách bóp kèn inh ỏi, chạy vòng quanh để tìm kiếm khách…”.

BẾN XE ĐÒ LỚN TRÊN ĐƯỜNG TRƯƠNG VĨNH KÝ (PETRUS KÝ) NĂM 1950, GẦN NGÃ SÁU SÀI GÒN CÓ TƯỢNG PHÙ ĐỔNG THIÊN VƯƠNG ( ẢNH DONALD F. HARRISON COLLECTION – THE VIETNAM CENTERAND ARCHIVE)

Nhưng điều thú vị nhất là ông kể hồi thời kỳ đầu xe đò do người Pháp làm chủ toàn là loại xe nhỏ chở khách chừng hơn hai mươi người. Nhưng chỉ một thập niên sau, người Việt mình giàu có tham gia mở công ty lập hãng, nhập cảng máy, khung gầm từ châu Âu châu Mỹ, đóng thùng thành xe đò loại lớn chở hơn năm chục hành khách, cạnh tranh ác liệt trong giai đoạn đường bộ được mở rộng và phát triển ở các tỉnh miền Tây và Ðông Nam Bộ.

Giao thông kết nối khắp nơi, nhu cầu đi lại của người dân càng nhiều, tạo thành thời vàng son của xe đò. Chiến tranh Ðông Dương nổ ra, Nhật vào chiếm miền Nam, xăng dầu khan hiếm, bị giám sát chặt chẽ, ngành xe đò suy giảm, một số hãng xe hoạt động cầm chừng và phải thay đổi nhiên liệu cho xe hoạt động.

Ông Sơn Nam kể : “Xe ô tô chở khách phải dùng “ga”, hiểu là than củi tràm, bỏ vào cái thùng tròn đặt bên hông xe phía sau. Trước khi cho xe nổ máy thì quạt cho than tràm cháy, hơi ga ấy bị đốt, gây sức ép cho máy xe chạy, gọi “Autogène”, theo mô hình của Kỹ sư Thịnh Hưng Ngẫu chế tạo ở Sài Gòn”.
Hình ảnh chiếc xe đò nhỏ chạy bằng than đốt trong cái thùng phía sau xe được lặp lại từ năm 1975 đến 1985, chắc người Sài Gòn tuổi trung niên trở lên đều biết rõ. Tôi từng đi loại xe sử dụng nhiên liệu này, mỗi lần chui vào cửa xe phía sau là đều phải cẩn thận với cái thùng than cháy nóng được treo dính ở đuôi xe. Thường thì người ta chỉ cải tiến xe đò lỡ – tức là loại xe Renault cũ xì từ giữa thập niên 50.

XE ĐÒ RENAULT CHẠY TUYẾN TỪ HUẾ QUA AN LỖ RỒI ĐẾN SỊA –TRUNG TÂM HUYỆN QUẢNG ĐIỀN NGÀY NAY. HINH CHỤP 1964. NGUỒN LONNIE M. LONG COLLECTION – VIETNAM CENTER

Tuy giới lái xe gọi đó là xe đò hỏa tiễn nhưng nó chạy chậm hơn xe chạy xăng hoặc dầu. Có lúc xe chạy ì à ì ạch khi than cháy không hết, lơ xe phải dùng thanh sắt mở lò đốt cời than. Hoặc thỉnh thoảng gặp đường vồng xóc, than văng ra khỏi cửa thông không khí, rớt xuống đường cháy đỏ rực. Vô phúc cho chiếc xe đạp nào chạy phía sau tránh không kịp, cán phải cháy lốp xe.
Xe đò hỏa tiễn chạy những đường ngắn như Sài Gòn – Long Khánh, Chợ Lớn – Cần Giuộc – Gò Công, Sài Gòn – Long An, còn xe đò dài vẫn chạy bằng xăng dầu, nhưng không còn nhiều như trước.
Trên mui phía đầu xe thường có thùng phuy nước dùng để làm nguội máy, kế tiếp là nơi chở hàng hóa, xe gắn máy, xe đạp cho khách buôn chuyến và khách đi tỉnh xa.

Tôi còn nhớ mãi lần đầu được đi xe lô về quê bên ngoại ở Càn Long, Trà Vinh. Năm đó tôi chín tuổi, đi cùng với người anh bà con. Xe lô có bãi xe ở Bến Bạch Ðằng và Bến Chương Dương. Bãi xe lô hay nhiều bãi bến xe đò khác khắp nơi trong thành phố Sài Gòn – Chợ Lớn đều nằm hai dãy dọc theo đường phố. Phòng vé là một cái quầy hay cái bàn gắn tấm biển to đề tên từng hãng xe, chạy lộ trình nào. Riêng xe lô không cần bán vé, khách đến bãi xe còn chỗ trống cứ lên, đủ người thì bác tài chạy. Loại xe này gọi đúng tên là “Location”, sơn màu đen, kiểu xe ô tô chở chừng bảy tám người nhưng bác tài cố nhét thêm hành khách.
Xe lô chạy nhanh hơn xe đò vì không bắt khách dọc đường, không lên xuống hàng hóa cồng kềnh, lại có khi qua cầu tạm không cần bắt hành khách xuống cuốc bộ. Ðể gió lùa vào cho hỉ hả đám hành khách ngồi chật cứng như nêm, lại thêm giỏ xách túi bị, va li lỉnh kỉnh, bác tài mở cửa sau bung lên cột chặt lại, người ngồi phía sau ngó ra phố phường. Xe chạy ra khỏi Phú Lâm, nhìn cảnh đồng lúa xanh tươi hai bên đường, lòng cảm thấy phơi phới mặc dầu lâu lâu tôi phải nhấc mông trở cẳng vì bị ngồi bó gối.

XE ĐÒ FORD TẠI BẾN XE NGUYỄN CƯ TRINH 1965

Nói là đi xe lô thì hành khách không cần xuống bộ qua cầu tạm, chứ lần đó tôi vẫn phải xuống cuốc bộ như bao chuyến xe đò khác. Tôi mới ca cẩm, xe lô cái nỗi gì, có mà “lô ca chân” theo lời hát của một tuồng cải lương trên truyền hình. Sau năm 1968, cuộc chiến ngày càng ác liệt, cầu đường nhiều nơi bị “mấy ổng” gài mìn phá hủy, có nơi phải dựng cầu tạm, đầu cầu có đặt trạm kiểm soát của quân cảnh hay cảnh sát.
Ðường về Trà Vinh chỉ hơn 160 cây số mà qua mấy chục cây cầu, lại phải chờ phà Mỹ Thuận. Ði xe lô cho được nhanh mà về đến nơi phải mất năm sáu tiếng đồng hồ, huống hồ chi hành khách đi miệt Hậu Giang, Cà Mau xuống ở bến xe còn phải đón đò về nhà ở vùng U Minh, Miệt Thứ mất cả ngày đường. Chỉ có xe thư tức là xe đò làm nhiệm vụ giao nhận thư từ bưu phẩm chuyển cho bưu điện tỉnh mới được ưu tiên, không phải lụy phà hay bị cảnh sát xét hỏi.
Bây giờ xe đò tiến bộ hơn nhiều, xe có máy lạnh, ghế nằm thoải mái cho khách đường xa, duy chỉ không có phòng vệ sinh trong xe, lại còn tặng thêm nước uống, khăn ướt lau mặt. Xe chạy nhanh nhờ có cầu qua hai con sông Tiền và sông Hậu, tôi ngồi xe Mai Linh chạy một lèo về tới chợ Cà Mau chỉ mất sáu tiếng đồng hồ. Nếu không kể đến loại xe dù bắt khách dọc đường, thì xe đò là phương tiện đi đường xa tương đối rẻ tiền.
Trước năm 1975, Xa cảng miền Tây là bến tập trung các xe đò về các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, bên cạnh đó lại có bến xe Chợ Lớn đi về Cần Giuộc, Gò Công, Lý Nhơn, về sau bến xe này gộp lại với Xa cảng miền Tây mở rộng thành Bến xe miền Tây nằm trên đường Kinh Dương Vương quận Bình Tân.
Còn bến Miền Ðông dành cho xe đi các tỉnh miền Trung và phía Bắc trên đường Petrus Ký trước kia thì gộp lại với hai bến xe nhỏ là Nguyễn Cư Trinh đi lộ trình cao nguyên và Nguyễn Thái Học đi Long Hải – Vũng Tàu – Phan Thiết, rồi sau đó vài năm chuyển về bến xe Văn Thánh, và cuối cùng yên vị tại Bến xe miền Ðông trên đường Ðinh Bộ Lĩnh hiện nay.
Nhưng nghe đâu hai bến xe này sẽ phải dời ra xã Tân Túc huyện Bình Chánh và Suối Tiên Q. 9 để có diện tích rộng hơn, đáp ứng được cho nhu cầu ngày càng tăng. Sẽ thiếu sót nếu không nhắc đến Bến xe An Sương, bến này đúng ra có xe đi Tây Ninh – Bình Phước – Bù Ðăng, Bù Ðốp vùng Tây Trường Sơn, nhưng cũng có xe đi vài tỉnh thành của cả ba miền, do hai bến xe miền Ðông và miền Tây nhỏ hẹp.
Ai cũng có kỷ niệm lần đầu đi xe đò. Mỗi chuyến xe chuyên chở nỗi niềm hoài niệm. Có người nhớ chuyện tiền vé như nhà văn Sơn Nam. Có người lòng phơi phới nhìn thấy phong cảnh đồng lúa xanh tươi chạy dài bên quốc lộ như tôi. Cũng có người nhớ mùi mồ hôi, mùi xăng dầu giữa nắng gió miền Trung. Nhớ bến bãi ồn ào í ới ngày xưa. Và cũng có người tuổi đời chồng chất, nhớ cảnh xuống xe qua cầu xe lửa Bến Lức, Tân An thuở xa lắc xa lơ.

Bài viết :Yên Huỳnh

(Từ Hình Ảnh Việt Nam)