NGŨ CÂN Tiểu Bối Bàn Đại Sự,Tâm Sự Cùng Bạn Cao Tùng

 

NGŨ CÂN tiểu bối bàn đại sự

Loài người than trách lắm tai ương,

Hết dịch nầyđến dịch khácnhiễu nhương!

Hàng triệu hàng ngàn người bỏ mạng,

Hàng trăm hàng chục kẽ lên hương.

Phàm phu đổ tội cho thiên hạ,

Thức giã cho rằng tại quỹ vương.

Thử hỏi nguổn tin nào chính xác

Phải chăng thâm ý bọn siêu cường?

Ngủ Cân Tiểu Bối

Tâm sư cùng bạn CAO TỦNG, nguyên Giám Học Trường THCLKhiêm Hanh - Tây Ninh (1972- 30/4/1975) trước giờ lâm chung của bạn.

( Nhờ cháu CAO TRUNG in và đọc lớn cho Ba nghe ,mỗi lần Ba con tỉnh táo - Cám ơn Trung!)

 

TUỔI TRỞI TRÊN DƯỚI TRĂM NĂM,

BẠN Ở VÀO TẲM CÁC BẬC CAO NIÊN.

SỐNG CHỂT LÀ CHUYỆN ĐƯƠNG NHIÊN,

MỪNG BẠN BIẾT CHỐN BÌNH YÊN ĐỀ VỀ!

ĐỜI BẠN TRỌN VẸN TRĂM BỀ,

SONG THÂN THÊ TỬ BẠN BÈ ANH EM.

NƯỚC NON NẶNG MỖT LỜI NGUYỀN,

NƯỚCTUÔN RA BIỀN LẠI TỈM VỀ NON.

SÔNG DẪU CẠN, NÚI DẦU MÒN,

TẤM LÒNG NHÂN ÁI VẪN CÒN BÊN NHAU…

 

Ngủ Cân Tiểu Bối 

 

🌸🌸🌸🌸🌸🌸 

 

Mời Xem :MỪNG SINH NHẬT THỨ 80 CỦA BÁC NGŨ CÂN TIỂU BỐI  

 

Tâm thư viết cho con gái yêu quí - Vương Văn Ký

 

 Tâm thư viết cho con gái yêu quý :TUYẾN KIM VƯƠNG, nhân ngày SINH NhẬT lần lần thứ 53

( 17.12.1968 – 17.12.2021)

Ông bà đời trước có khuyên,

Đủ duyên đủ nợ mới nên vợ chồng.

Ngày con vừa mới lớn khôn

Nhiều nơi dạm hỏi để hòng se duyên.

Nhưng con ý chí vững bền

Giữ lòng trong trắng, nặng tình mẹ cha.

Ngày nay đến tuổi năm mươi ba,

Ba Mẹ đã già, con vẫn độc thân.

Ngày ngày con vẫn sống gần,

Trông nom chăm sóc đõ đần mẹ cha.

Luôn làm vui vẻ cả nhà,

Luôn mang hạnh phúc chan hòa anh em.

Dù thân gái vốn yếu mềm,

Lòng con vẫn quyết đảm đang mọi điều.

Ba mẹ thương quý con nhiều,

Họ hàng, quen biết thảy đều ngợi khen.

Người đời dù có sang hèn,

Tấm lòng hiếu thảo là nền đạo NHÂN.

Ba còn sáng suốt tinh thần

Đem lòng YÊU QUÝ viết dòng TÂM THƯ!

 

Vương Văn Ký 

* còn có bút danh khác là Ngủ Cân Tiểu Bối 

 Mời Xem :

 

NGŨ CÂN Tiểu Bối Bàn Đại Sự,Tâm Sự Cùng Bạn Cao Tùng  

Chứng mất ngủ và điều trị Đông y

Chứng Mất Ngủ

Trước khi tìm hiểu chứng mất ngủ, chúng ta cần biết 2 vấn đề có liên quan đến chứng 

mất ngủ, đó là sự mệt mỏi và sự nghỉ ngơi. 

1. Chứng mệt mỏi:   

Các nhà nghiên cứu cho biết, sự mệt mỏi là triệu chứng do nhiều nguyên nhân tác động 

hoặc ảnh hưởng, không phải tự nó gây rối loạn. Sự mệt mỏi phần lớn do lao động tay 

chân hoặc trí óc quá sức, cũng có thể do đau ốm từ triệu chứng sơ sài nhất là cảm lạnh 

cho đến những bệnh nghiêm trọng nhất như ung thư, bệnh liệt kháng (AIDS/SIDA) hợp 

lại mà thành. Sự mệt mỏi thường là dấu hiệu sớm nhất báo cho biết sức khỏe có vấn đề và 

từ đây sinh ra mất ngủ.  

-Mất ngủ được diễn tiến dưới nhiều hình thức: Thức đêm, bệnh tiểu đường, huyết áp cao, 

tiểu đêm, dị ứng, viêm loét dạ dày, đau răng, đau khớp xương, nhức đầu kinh niên.  

-Mất ngủ do thất tình gồm: Lo lắng, sợ sệt, quá vui, giận hờn, than khóc, thù ghét, yêu 

thương quá độ làm cho mất ngủ. Cuối cùng sự mất ngủ biến thành hội chứng rối loạn về

tâm sinh lý, làm suy nhược cơ thể, mệt nhọc, căng thẳng thần kinh, buồn chán hay thất 

vọng, lâu dần dẫn tới chứng mất ngủ kinh niên.  

-Mất ngủ còn do ăn uống quá no, ăn nhiều chất béo, uống rượu, uống trà, uống cà phê, 

hút thuốc lá, tuổi già, phụ nữ trước và sau thời kỳ mãn kinh. Chúng gây ra sự kích thích 

làm hưng phấn thần kinh, tạạo ra hình thái ngủ gật, chập chờn tỉnh thức hoặc thức trắng 

đêm. Nói tóm lại, sự mệt mỏi gây ra chứng mất ngủ và mất ngủ gây ra sự mệt mỏi. Cái 

nầy có thể là nguyên nhân của cái kia hoặc ngược lạại. 

2. Sự nghỉ ngơi:  

Trước hết cần hiểu rằng tất cả mọi hoạt động và chức năng của cơ thể được kiểm soát bởi 

bộ não. Não quan tâm và điều hành mọi thứ, từ các tế bào, mô đến các cơ quan tim, phổi, 

gan, mật, dạ dày, ruột, cơ quan sinh lý, suy nghĩ, nói, nghe, hiểu và cả chuyện nghỉ ngơi 

hay ngủ suốt 24/24 giờ một ngày. Vì vậy não cần nghỉ ngơi để khôi phục sức lực. Vậy 

nghỉ ngơi bằng cách nào? Bằng cách tạm ngưng các sinh hoạạt về mắt, tai, miệng, lưỡi, 

tay chân dưới hình thức bất động tạm thời. Nhiều người bối rối giữa chữ "nghỉ ngơi" và 

"ngủ", thường đồng hóa như nhau. Không phải vậy. Mặc dù cả hai rất quan trọng nhưng 

không giống nhau. Tiến sĩ tâm lý học Harvey Diamond Hoa Kỳ giải thích: Điều kiện của 

ngủ xảy ra là chỉ khi nào sự ý thức dừng lại. Nói rõ hơn, nghỉ ngơi là một thời kỳ cơ thể

gián đoạn sự hoạt động để nó có điều kiện tự phục hồi năng lực. Vậy bằng cách nào? 

Nhắm mắt lại, thả lỏng tâm tư hoặc tập trung cái nhìn bên trong vào một tụ điểm mà Phật 

giáo gọi là Thiền và Công Giáo gọi là tĩnh tâm.Có 4 dạng nghỉ ngơi: 

1- Nghỉ ngơi về vật chất, là hình thức ngưng hoạt động, ngồi hoặc nằm để thư giãn cơ

thể. 

2- Nghỉ ngơi về phân tích, là hình thức nhắm mắt lại để tránh mọi điều nhận xét bằng 

mắt. 

3- Nghỉ ngơi về cảm xúc, là hình thức ngưng dùng đầu óc suy diễn mọi vấn đề. 

4- Nghỉ ngơi về tinh thần, là hình thức ngưng so sánh, phân biệt bằng tư tưởng. 

Nhưng dù nghỉ ngơi bằng cách nào thì yếu tố tạm dừng hoạt động là quan trọng nhất và 

nghỉ ngơi có giá trị như ngủ. Nghĩa là dù mất ngủ mà được nghỉ ngơi đầy đủ thì việc ngủ

tốt hay mất ngủ không có gì nghiêm trọng. Nhiều nhà tâm lý học cho rằng nghỉ ngơi đầy đủ và đúng cách còn quan trọng hơn ngủ rất nhiều, bởi vì ngủ mà hoảng loạn, la hét, mớ, 

co giật, là những hiện tượng không bình thường của cơ thể trong khi nghỉ ngơi đạt tới chỗ

tĩnh lặng thì cơ thể luôn luôn được cân bằng, sảng khoái. Trái lại, thiếu sự nghỉ ngơi theo 

nhu cầu thì chứng mất ngủ sẽ xuất hiện. 

Vậy thì tìm hiểu chứng mất ngủ là đi tìm nguyên nhân gây ra mất ngủ để từ đây chúng ta 

cố gắng cải thiện, sửa chữa cho hoàn hảo. Hãy giải quyết nguyên nhân một cách triệt để. 

Thế nào là triệt để? Theo các nhà khoa học cho biết, chúng ta phải dành ra tới 1/3 thời 

gian cuộc đời cho giấc ngủ, nghiã là một người sống 90 tuổi thì tiêu xài hết 30 năm để

ngủ chứ không làm gì khác. Thật ra chúng ta không nên tiếc rẻ thời gian vì nó không phí 

phạm chút nào. Phải biết rằng thuốc tốt nhất, mạnh nhất, hữu hiệu nhất để trị chứng mệt 

mỏi là ngủ. Cơ thể không được nghỉ ngơi một cách tự nhiên bằng giấc ngủ thì sức khỏe 

sẽ bị đe dọa. Khi nghỉ ngơi đúng mức hay ngủ ngon thì bắp thịt, thần kinh và não bộ là 

những cơ quan được phục hồi và trẻ hóa cao nhất. Giữa lúc chúng ta ngủ, cơ thể tự động 

sửa chữa mọi hỏng hóc, phục hồi năng lượng và chuẩn bị năng lực cho những hoạạt động 

mới. Nhưng vì lý do nào đó khiến chúng ta mất ngủ, chúng ta thường thèm khát nó với 

một cường độ cao hơn là điều đang xảy ra. Đây là một lỗi lầm nghiêm trọng để nghĩ rằng 

thời gian ban đêm dài hơn ban ngày và lo sợ không ngủ được sẽ nguy hiểm đến tánh 

mạng mà không biết rằng chính sự lo sợ thái quá nầy làm cho chúng ta kiệt sức và có thể

dẫn tới cái chết trong khi thực tế chứng mất ngủ chưa có khả năng làm hạại gì tới thân 

tâm chúng ta cả. Trung bình một ngày chúng ta cần ngủ ít nhất 8 tiếng đồng hồ. Trẻ con 

ngủ nhiều giờ hơn người cao tuổi. 

Đông y xếp chứng mất ngủ vào phạm vi chứng Thất miên . Chứng nầy thường kèm 

theo chóng mặt, đau đầu, hồi hộp hay quên phần nhiều có liên hệ đến chức năng thần 

kinh. 

Đông y chia chứng mất ngủ ra làm 4 nguyên nhân bệnh lý: 

1- Do lo nghĩ và lao động nhiều làm hại đến tâm tỳ; huyết dịch hao tổn không dưỡng 

được tâm dẫn đến tâm thần không yên thành mất ngủ. 

2-Do cơ thể suy nhược hay đau yếu lâu ngày khiến thận âm hao tổn không nuôi dưỡng 

được tâm, tâm hỏa khô nóng, thần chí không yên gây ra mất ngủ. 

3- Do ăn uống không tiết độ, thức ăn đình trệ trong trường vị lâu ngày thành đàm nhiệt 

uất lấp bên trong gây nhiễu động nên nằm không yên giấc. 

4- Do kinh động bất ngờ làm nhiễu loạạn thần chí, sợ sệt, nằm ngủ là mớ, hoảng loạn rồi  

mất ngủ. 

Muốn chữa chứng mất ngủ, Đông y căn cứ vào hai yếu tố: Hư và Thực. Thực phần lớn do 

đờm nhiệt ngăn trở troạng phủ, cách trị phải thanh nhiệt, hóa đàm, hòa trung. Chứng hư

phần lớn thuộc âm huyết thiếu ở troạng Tâm Tỳ và Can Thận, cách trị là bổ khí huyết, tư

âm giáng hỏa. 

Sau đây là một số phương pháp chữa chứng mất ngủ: 

1- Táo nhân (mua ở tiệm thuốc Bắc đem về sao cho hơi đen, bốc mùi thơm), tán bột. 

Buổi chiều tối, lấy 12g bột thuốc uống với nước sắc lá tre (thuốc Bắc gọi là Trúc diệp), 

khi vào giường thì ngủ ngon. 

2- Dùng tim bấc (thuốc Bắc gọi là Đăng tâm thảo) chừng 12g, nấu với 2 chén nước, sắc 

còn 2/3 chén, uống vào buổi tối thì ngủ được. Bài nầy trị được chứng khó ngủ, đêm nằm 

thao thức không nhắm mắt được. 3- Dùng đậu đen đem nấu với nước cho nóng hoặc sao lên cho nóng thơm, bỏ vào một 

cái túi vải, thắt miệng lại để gối đầu. Mặt khác, dùng một mảnh vải sạch hơ ấm chườm 

lên hai mắt, nguội lại thay. Cứ làm như vậy có lúc sẽ đi vào giấc ngủ ngon lành. Cách nầy 

trị được chứng mở mắt suốt đêm không ngủ được. 

4- Bài thuốc Bắc tổng hợp: Bách hợp 30g, Hạ khô thảo 15g, Hắc táo nhân 15g, Dạ giao 

đằng 30g, Trân châu mẫu 30g, Liên tâm 15g, Tử đan sâm 20g, Sinh địa 20g. Sắc uống 

ngày 1 thang và nên uống nước nhất vào buổi chiều tối. Phương nầy trị những người tinh 

thần bồn chồn, phiền táo, miệng khô hay đắng do âm hư can nhiệt. 

5-Hắc táo nhân 100g, Hổ phách 50g, Diên hồ sách 50g. Tán bột, mỗi lần uống 3g với 

nước chín để nguội trước khi đi ngủ. Phương nầy trị mất ngủ do rối loạn tinh thần khó đi 

vào giấc ngủ, ngủ không sâu, hay mê, dễ tỉnh thức. 

6- Long nhãn nhục 15g, Thục địa 15g, Sơn thù 15g và Bá tử nhân 15g, sắc uống. Phương 

nầy trị người cao niên mất ngủ do can thận tâm tỳ hư, đi tiểu đêm, đau lưng, ù tai, choáng 

váng, mệt mỏi. 

-Ngoài ra, trước khi lên giường, lấy nước nóng từ 40-50 độ C rửa 2 chân và xoa lòng bàn 

chân vài phút cho ấm lên rồi đi ngủ. Tránh dùng thuốc bổ như Lộc nhung, Nhân sâm hay 

Phụ tử vì tính thuốc nhiệt làm mất ngủ. 

-Trước khi đi ngủ, dùng 1 chiếc lược bằng gỗ, răng không nhọn, chải đầu từ trán ra sau 

gáy. Sau đó lại chải từ đỉnh đầu sang hai bên mép tai. Làm đi làm lại nhè nhẹ khoảng 15 

phút, vừa chải vừa để tâm theo dõi sự mẫn cảm thích thú với da đầu. Đây là pháp tạo giấc 

ngủ thần tiên của các bậc cao niên trường thọ thuở xưa. Rất hay. 

                                      Trích từ sách "Dược Thảo Luận Trị" của Đông Y Sĩ Cảnh Thiên

VỊNH CÁI NÓN * Ngũ Cân Tiểu Bối

 

Cùng các bạn thơ thân yêu,

 

Đã mang thân phận con người, không ai thoát khỏi vòng Sinh, Lão, Bệnh,Tử. Đó là một chânl lý. Từ giữa năm 2021 đến giúp năm 2023, do căn nghiệp, nhiềuloại bệnh ung thư đã tấn công tôi liên tiếp khiến tôi lắm lúc nghỉ rằng mình khó sống nổi mà bệnh ung thư gan mật, phải cắt bỏ 60% lá gan sau hơn 8 giờ phẩu thuật tại Liverpool Hospital, Sydney. Phép mâu đã hiệnđến. Sau gần 2 tháng điều trị, với tài năng và sự chăm sóc tận tình của các đội ngủ Bác Sĩ và Y Tá, bệnh tôi đã dứt hẳn. Lá gan tiếp tục hoạt động bình thường. Tôi đã biết đói bụng và thèm ăn.

Trong niềm hoan lạc cao độ, tôi nhớ đến bài thơ cũ mà tôi đã sáng tác cách đây vài năm - VỊNH CÁI NÓN- mà tôi từng tâm đắt, gởi đến quý bạn , mong quý bạn chia sẻ niềm vui với tỏi. Rất mong các bạn thơ cùng họa vận cho vui, làm ấm lòng người bệnh.

Thành thật cám ơn. 

Kính chào các bạn.🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

 

VỊNH CÁI NÓN

* Ngũ Cân Tiểu Bối

 

Tôi đây quen ngự ở ngôi cao

Vượt hẳn nhân gian một cái đầu.

Che chở nắng mưa người khốn khó

Trang hoàng y phục bậc sang giàu.

Dáng hình thể loại nương thời buổi

Kiểu vẻ màu mè ứng thị cầu.

Trân trọng kính chào người trưởng thượng

Lưu ân tình lại để ngàn sau. ..

HỌA: CÁI NÓN

Tôi chở che trùm hướng đỉnh cao,
Nhân gian nghĩ cận nói “trên đầu”.
Nắng mưa không quản che người khó,
Trang điểm gìn lo giúp kẻ giàu.
Tạo mượt cho môi tươi tránh nắng,
Xinh xinh giúp dáng đẹp cung cầu.
Ân tình không kể công lao khó,
Cái nón úp trùm mát trước sau..
*
Nón, đầu sát cạnh thắm tình nhau!
HỒ NGUYỄN (11-8-2023)

Xem Lại :😍😍😍😍😍😍

Chúc Mừng Huynh Vương Văn Ký Xuất Viện Sau Phẩu Thuật

Thao thức - Ngủ Cân Tiểu bối (VV.Ký)

  THAO THỨC

                      Vương Văn Ký

( Ghi lại một khúc quanh lớn trong cuộc đời sau tai nạn giao thông 1966, bị gảy tay và chấn thương sọ não, mang thương tật vĩnh viễn )

 

 Vũ trụ mênh mông,

 Tôi

Người lữ hành cô độc

Vì sao lu mờ

Đêm tối âm u …

Tiền kiếp xa xưa vương mang lắm tội tù

Thượng đế hành

Đày trong vùng suy tưởng!

Mở  mắt rộng

Nhìn bốn phương tám hướng

Gia công tìm một người bạn tri âm

Tiếng gió reo vi vút

Tiếng sấm nổ ầm ầm

Mình

Đơn chiếc

Lại trở về

Đơn chiếc

Nghĩ lại tiền thân

Mấy đời nghèo kiết

Lê thân tôi đòi qua khắp nẻo quê hương

Họ

Đi tìm những rơi yêu thương

Để sống hết tuổi đời trời cho sống!

Chưa hết nợ đời

Tôi

Người con nối giống

Hiện ra nguyên hình

Chấp nhận hết sự phi lý chua cay.

Ân huệ trời ban,

Gánh chịu đọa đày!

Tôi cố nhoài lên xem trò đời tiếp diẽn

Hơn hai mươi năm trời,

Hơn hai mươi năm chinh chiến

Mình không còn nhận diện được quê hương

Suốt  thâu canh,

Lời rên siết côn trùng

Hồn tìm lắng đọng…mà tâm tư thổn thức…

       Gò dầu hạ, đầu năm 1967 (Sau một đêm mất ngủ)

hinh tu yahoo

Dinh dưỡng đúng cách cho người cao tuổi, cần chuẩn bị những gì?

Ăn đầy đủ dinh dưỡng sẽ giúp người già khoẻ mạnh (ảnh: Health).

Khi một người bước qua ngưỡng tuổi 50 thì cơ thể sẽ thay đổi theo từng ngày. Do đó, nhu cầu dinh dưỡng cho người cao tuổi sẽ không còn giống các thanh niên nữa. 

Mỗi người trong chúng ta đều không thể chống lại quy luật “Sinh – Lão – Bệnh – Tử” của tạo hóa. Điều hợp lý nhất chúng ta có thể làm là sống tốt trong từng giai đoạn. Thời trẻ, hầu hết ai cũng khỏe mạnh và năng động. Tuy nhiên, thời gian qua đi thì các chức năng trong cơ thể sẽ yếu dần đi và hoạt động kém hiệu quả hơn.

Do đó, một chế độ dinh dưỡng riêng biệt dành cho người cao tuổi là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe đang suy giảm và ngăn ngừa bệnh tật đang chực chờ tấn công.

Chế độ dinh dưỡng

Theo Tuổi Trẻ, chế độ ăn uống cho người cao tuổi cần đầy đủ dinh dưỡng, cân đối, và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

– Nhu cầu năng lượng: Nhu cầu về năng lượng ở người cao tuổi giảm, người cao tuổi ăn ít hơn (khoảng 25-30 kcal/kg cân nặng/ngày). Chú ý điều chỉnh chế độ ăn uống sao cho giữ cân nặng lý tưởng hoặc nằm trong giới hạn BMI bình thường là từ 18,5 – 23.

– Nhu cầu chất bột đường: Nhu cầu chất bột đường cũng giảm, người cao tuổi khi ăn nhiều đường ngọt dễ mắc bệnh tiểu đường type 2. Không nên ăn quá 20g đường/ngày.

Tuổi càng cao, càng phải hạn chế ăn đường, bánh kẹo. Nên dùng chất bột đường từ nguồn cơm, bánh mì, vì chúng được tiêu hóa, hấp thu rồi dự trữ ở cơ thể, chỉ giải phóng từ từ vào máu theo nhu cầu, không làm tăng đường huyết đột ngột. Khi cơ thể thừa chất bột đường, nó sẽ chuyển thành mỡ dự trữ.

Những loại hoa quả, thực phẩm được chuyên gia khuyến cáo người cao tuổi nên dùng (ảnh: Công Thương).

– Nhu cầu chất đạm, nhu cầu chất béo: Đều giảm, ở người cao tuổi, hoạt động của men lipase phân giải mỡ giảm dần và cơ thể có xu hướng thừa mỡ trong máu, dễ gây bệnh tim mạch. Do đó, cần hạn chế chất béo, chủ yếu dùng dầu thực vật.

Quá trình tiêu hóa hấp thu chất đạm kém đi ở người cao tuổi. Sự tiêu hóa đạm thường đi đôi với quá trình thối rữa ở đại tràng, làm xuất hiện độc tố. Nếu lại bị táo bón, chất độc này bị hấp thu trở lại, gây nhiễm độc trường diễn. Vì thế, cần hạn chế ăn thịt (nhất là thịt mỡ) và thay bằng cá. Nên ăn nhiều chất đạm nguồn gốc thực vật như: đậu đỗ, lạc, vừng, đậu phụ vì chúng ít gây thối rữa và chứa nhiều chất xơ, có tác dụng giữ cholesterol thừa trong ống tiêu hóa, sau đó thải ra theo phân.

– Nhu cầu vitamin và khoáng chất: Riêng nhu cầu vitamin và khoáng chất cần tăng. Các dưỡng chất hay thiếu hụt ở người cao tuổi là vitamin B12, Folate/Folic acid, canxi, vitamin D, magiê, chất xơ, omega-3 và nước.

Các thực phẩm cần cho người cao tuổi

Tăng cường rau xanh, trái cây

VnExpress thông tin, rau xanh, trái cây tươi không thể thiếu trong bữa ăn hàng ngày của người cao tuổi. Rau quả cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất cần thiết, bổ sung chất xơ tránh táo bón. Rau quả còn chứa axit amin kích thích thèm ăn, khắc phục cảm giác ăn không ngon miệng ở người cao niên. Một số loại rau như bông cải xanh, súp lơ xanh giàu dưỡng chất glucoraphanin giúp đào thải độc tố trong cơ thể.

Các món hầm, súp mềm, dễ nhai, dễ tiêu hóa, rất thích hợp với người cao tuổi (ảnh: Sức Khoẻ Đời Sống).

Sữa

Người cao tuổi có hệ tiêu hóa kém, răng yếu nên cần ưu tiên chọn thực phẩm dễ tiêu, chế biến mềm, nhừ. Sữa giàu dinh dưỡng, dễ tiêu hóa và nhiều canxi, vitamin D, tốt cho xương khớp. Uống ngày 1-2 ly sữa, chia thành nhiều lần trong ngày, mỗi lần 100-200 ml.

Uống đủ nước

Nước làm chậm quá trình lão hóa tế bào cơ thể, đặc biệt là da, tốt cho hoạt động của thận, giảm táo bón và rối loạn trao đổi chất. Tuy nhiên, người cao tuổi ít cảm thấy khát, khó nhận biết cơ thể thiếu nước. Vì vậy, cần duy trì thói quen uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày chứ không nên đợi cơ thể khát mới uống.

Nên uống nước trà xanh tốt cho tim mạch và các loại thức uống có tác dụng an thần như hạt sen, chè ngó sen…

Chất đạm

Đạm chủ yếu từ các loại thực phẩm như đậu, lạc, vừng… Các thức ăn này chứa axit béo không no, phòng tăng cholesterol máu. Ngoài ra, nên giảm ăn thịt, ăn ít thịt nạc, hạn chế hoặc bỏ hẳn thịt mỡ. Cá cũng là thực phẩm rất tốt, phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của người cao tuổi vì dễ tiêu, nhiều axit béo, giảm thiểu nguy cơ bệnh tim mạch.

Một số lưu ý:

– Chia bữa ăn thành nhiều bữa nhỏ, tạo không khí vui vẻ thoải mái. Khi ăn, cần nhai chậm nhai kỹ thức ăn.

– Chế biến các món hấp, luộc nhừ thay thế các món rán nướng.

– Các món ăn chế biến mềm, thái nhỏ, hầm kỹ để phù hợp với hàm răng yếu và dễ tiêu hóa.

– Để làm chậm quá trình lão hóa và duy trì cân nặng hợp lý bằng việc tập thể dục nhẹ nhàng hàng ngày. Mỗi buổi sáng dậy vận động 30 phút, trưa nằm nghỉ hoặc ngủ 15 phút, tối nên đi bộ 30 phút giúp ngủ ngon hơn.

Ăn đều bữa là phương thức giúp sức khoẻ ổn định (ảnh: Công Thương).

Theo VTV, Việt Nam đang nằm trong top 5 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới với những tác động mạnh mẽ đối với sự phát triển kinh tế – xã hội. Do đó, việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi trong bối cảnh hiện nay rất quan trọng, giúp họ sống lâu sống khoẻ, không trở thành gánh nặng cho xã hội.

Hoàng An (daikynguyen )

Phan: TRẢ THÙ (T.Vấn và Bạn Hửu)

                             Red Revenge – Tranh:  Laura Scheving (Nguồn: pixels.com)

1.

Một trưa hè xa lắc xa lơ trong ký ức, nắng hè vàng như trái trứng gà chín rụng vỡ ra nên ngoài lộ không một bóng người, nhà nhà im lắng trong giấc ngủ trưa. Thằng bé trốn ngủ trưa tôi một mình ngồi dưới gốc cây mảng cầu xiêm cổ thụ bên hông nhà với cây cần câu cá rô vì cây mảng cầu sát bờ ruộng lúa. Bỗng nghe tiếng kêu cứu ngoài lộ, tôi trở thành người đầu tiên và cũng là lần đầu tiên thấy người ta chảy máu bụng tới ướt áo. Dĩ nhiên tôi la làng cho người lớn trong xóm ra cứu người. Nạn nhân không xa lạ là người đàn ông không được xem trọng trong xóm tôi. Ông chưa có tóc bạc nhưng không đi làm, suốt ngày chỉ bài bạc với rượu chè. Vợ ông nổi tiếng ngồi lê đôi mách, chuyên giựt hụi làng trên xóm dưới và căn nhà xiêu vẹo ngoài bờ sông của ông là nơi trẻ con trong xóm bị cấm đến vì lũ con ông là lũ trẻ không đi học, cả ngày chỉ lêu lỏng, trộm vặt đủ thứ trong xóm làng từ đôi dép nhựa tới cái gáo nhôm để bán ve chai…

    Ông ngồi ôm bụng máu đỏ hoe ở lề đường, chiếc xe đạp của ông bị gãy phuộc nên xảy ra tai nạn. Ông nhìn tôi không cầu cứu mà văng tục, chửi thề, đuổi tôi đi… nhưng phản xạ tự nhiên của đứa trẻ thấy tai nạn nên tôi cứ la làng cho người lớn trong xóm ra cứu ông.

   Những người lớn trong xóm đưa ông vào căn cứ lính Nhảy dù là gần nhất để nhờ lính cứu ông vì máu ra nhiều, đưa đi trạm xá khá xa. Lính cầm máu cho ông xong thì đưa ông lên xe Jeep chở qua căn cứ lính Mỹ sát bên để nhờ phẫu thuật vì lưỡi dao ông mang trong người đã đâm vào ruột.

   Sau đó ông chết vì vết thương bị nhiễm trùng do không đi bệnh viện thay băng và nhờ bác sĩ, y tá trong bệnh viện chăm sóc sau khi mổ..

   Một người sống không ra gì nhưng sau khi chết lại nhiều dư âm. Bài học nhãn tiền cho cả người lớn và trẻ em gói gọn trong câu, “cờ bạc là bác thằng bần”. Nhưng sâu xa hơn là việc ông thua bài mà đi trả thù. Về nhà lận dao đi đâm người ta vì ông cho là người ta chơi bài gian lận với ông. Chuyện thua bài tới mất trí thì có vì ông không chơi gian lận với ai thì thôi chứ ai gian lận được con ma bài bạc ông. Nhưng ông giận quá hoá thù nên trời trả báo kẻ lận dao đi đâm người thì lưỡi dao đâm vào bụng mình trước. Sống ở đời không nên hại người vì trời sẽ hại mình trước. Người lớn trong xóm dạy trẻ nhỏ bài học nhớ đời…

   Ít nhiều khái niệm trả thù cũng được cân nhắc hơn trong đầu óc trẻ con tin theo, sống theo những truyện bằng tranh bán ở cổng trường làng, thầy cô càng cấm mua thì những người trải tấm nhựa bán truyện tào lao càng đắt hàng với những tựa truyện hấp dẫn, mê hoặc như “tiểu lưu manh đại náo giang hồ”. Tốn biết bao nhiêu tiền nhịn ăn sáng và bị đòn roi biết bao nhiêu tới tiểu lưu manh bị giang hồ đánh hội đồng cho má nhìn không ra cũng chưa hết truyện vì nó bị vứt xác xuống biển nhưng không gặp cá mập mà gặp cao nhân cải tử hoàn sinh cho nó bởi cao nhân xem trọng nghĩa khí giang hồ của tiểu anh hùng…

   Rồi trên Sài Gòn Lý Tiểu Long xuất hiện trên màn bạc với roi nhị khúc làm mưa làm gió thì dưới quê tân tiểu lưu manh tái xuất giang hồ với tựa truyện có bị đòn roi, cô giáo khẻ tay bằng thước kẻ, phạt qùy gối tới đâu cũng mua cho được vì chân đi không đành với kiệt tác đê mê…“tân tiểu lưu manh tái xuất giang hồ;”; Kỳ tới là “tân tiểu lưu manh thần côn phục hận…” Trời ơi cao nhân truyền thụ cho nó võ công thượng thừa, khinh không thượng đẳng, nội công thâm hậu tới múa roi nhị khúc trời mưa không ướt áo. Nó đánh tơi tả giang hồ như mẹ tôi đánh tôi bằng chổi lông gà khi phát hiện trong áo gối của tôi toàn cẩm nang gối đầu giường về anh hùng tí hon bên Hồng Kông, một mình đại náo giang hồ gió tanh mưa máu. Cô giáo khẻ tay bằng thước kẻ đau té đái khi khám cặp táp cũng toàn truyện bằng tranh. Cô khẻ tay không thương tiếc còn bắt qùy gối. Chưa đủ sợ thì qùy giang tay cho thẳng ra, hai tay cầm hai cục gạch thẻ đang xây trường. Hễ xụi tay xuống là cô khẻ thước cho rụng hai cái tay để khỏi mua truyện tranh tiu lư manh nữa. Sợ rụng tay nhưng vẫn lén mua là tuổi nhỏ trường làng.

   Ôi những cuộc trả thù trong mơ thật sảng khoái thấy mình ra roi nhị khúc trời mưa không ướt áo làm mấy thằng hay ăn hiếp mình trong xóm, trong trường u đầu sứt trán, cô giáo quăng thước kẻ chạy mất dép, thật là đã đời. Nhưng cuối cùng là tiểu lưu manh sau khi trừ gian diệt bạo ở Hồng Kông lại ngộ đạo, theo chân nhân lên núi tu đạo và không bao giờ trở lại giang hồ nữa. Không biết đám đạo sĩ thúi trong truyện Kim Dung có phải là truyền nhân của tiểu sư phụ năm xưa, hay tiểu sư phụ là truyền nhân của đạo sĩ thúi mà lắm chuyện. Nhưng đệ tử truyện tranh trường làng đã quên hết hận thù dưới quê khi lên trung học, mặc đồng phục, đọc Duyên Anh… giang hồ phố thị hơn thâm sơn cùng cốc…

2.

Không phải ngẫu nhiên nó có cái biệt danh “pháp sư”, dù không nhớ ai đặt cho nó nhưng cả lớp, cả trường đều gọi nó là pháp sư. Bởi nó có cách trả thù khác hết tất cả những đứa con trai trong trường thường là giộng nhau một giộng là xong chuyện. Như thằng bạn mới thấy mình chuốt cây viết chì xong, nó hỏi mượn. Bạn thì không từ chối chuyện nhỏ nhưng tức cành hông vì nó mượn nhưng không xài, chỉ để ví ngọn bút chì xuống bàn cho gãy cái cóc. Làm được gì hơn là giộng cho nó một giộng trước khi nó bỏ chạy và phá lên cười… Nhưng pháp sư thù đứa nào thì ra sân trường gom đất cát đắp lên ngôi mộ nhỏ, cắm ba cọng cỏ  trước mộ thay nhang, nó lẩm bẩm đọc thần chú gì chỉ có nó biết, nhưng coi như đứa đó sẽ chết. Nó trả thù xong.

   Mấy năm trung học với người bạn thầy pháp qua vèo cho tới một hôm đi uống cà phê với cô bạn gái mới quen, tôi thấy nó trên truyền hình thành phố với tư cách ca nhạc sĩ. Tôi hỉnh mũi khoe đó là bạn anh. Tôi mừng cho bạn, thấm thía câu ngạn ngữ, “có chí thì nên…” Nhớ về những năm tháng sau hoà bình đói nghèo cả nước, chúng tôi chưa đủ lớn để lo việc đại sự nhưng cũng không còn nhỏ để vô tư đeo quàng khăn đỏ. Đám con trai chúng tôi biết làm gì ngoài giờ học là đi đá banh, tắm sông; có phụ mẹ việc chẻ củi thì cũng có gạo đâu mà nấu cơm. Chẻ thước củi xài cả tháng không hết. Trong khi nó miệt mài với cây đàn ghi ta cũ mèm không biết từ đâu nó có, cuốn sách học đàn của nó rách bươm mà nó qúy như bảo bối. Nó còn có mấy cuốn sách học tiếng Anh – English for today bìa màu vàng cũ mèm, nhưng không cho ai mượn bao giờ. Tôi nhớ lên cấp ba thì nó đã là tay ghi ta có tiếng trong trường, sau đó nó viết nhạc, những tình khúc học trò ngây ngô như nắng như mưa… Nó tin tôi là thằng quậy phá cũng có tiếng trong trường nhưng tiếng Việt tôi vững hơn bạn bè về ngữ pháp, chính tả, từ ngữ biết nhiều vì mê đọc, nên nó thường kín đáo hỏi ý riêng tôi nghĩ sao về lời nhạc của nó, nhớ đừng nói đứa nào biết! Tôi cũng thật lòng góp ý cho bạn về từ ngữ rõ nghĩa hơn để tránh hiểu lầm, phù hợp hơn với lứa tuổi vu vơ trong bài nhạc… Nhưng cách suy nghĩ của nó khác tôi mà thật lâu về sau tôi mới hiểu những từ nó chọn dùng lúc ấy mang ý nghĩa riêng tư về bản thân nó. Đến cuối cấp ba thì nó đã viết nhạc lời Anh ngữ chứ không chơi tiếng Việt nữa vì tiếng Anh có thể lẻo lự chối cãi được chứ viết tiếng Việt thì nó có thể bị bắt vì tội sáng tác nhạc đồi trụy, ủy mị, thậm chí là phản động.

   Rồi đằng đẵng thời gian xa cách, một cuộc gọi không ngờ. Nó gọi tôi từ Việt nam vì chúng tôi có bạn bên này về thăm nhà, cho nó số điện thoại của tôi. Hai mươi năm trò chuyện lại với người bạn khá lập dị hồi nhỏ. Nó vẫn từ tốn như xưa, tôi nói về tôi và gia đình nhỏ của tôi. Nó vẫn độc thân khi đã bước qua tuổi bốn mươi, cha mẹ qua đời. Người anh duy nhất của nó đã có vợ con, sống ở căn nhà cha mẹ để lại. Nó sống riêng trong khu tập thể giáo viên; ngày ngày đi dạy tiếng Anh. Đêm về viết nhạc.

   Sự nghiệp âm nhạc của nó không chấm dứt mà cũng không phát triển được vì trào lưu và tư tưởng của nó đã lỗi thời. Một tiết lộ với bạn thân, nó cho tôi biết: Đám ca sĩ loi choi trong nước bây giờ bắt chước ngoại quốc là hát nhạc và lời của mình. Nhưng sự đua đòi bị hạn chế ở trình độ, kiến thức. Họ viết lời thôi và thuê nó viết nhạc, nó kiếm sống cũng được nhưng không qua được lòng tự trọng vì trên bản nhạc ghi lời của ca sĩ nào đó nhưng nhạc mang tên nó cho phải phép. Nó cảm thấy bị xúc phạm vì có tên trên bản nhạc nhảm nhí với tư cách người viết nhạc nên nó chấp nhận ăn mì gói vì sĩ diện. Nhưng có lúc nó cũng cần tiền cho những việc khác nên thoả thuận với người viết lời là anh hãy ghi: Nhạc và lời của anh, tên anh, không có tên tôi là người viết nhạc… tôi lấy nửa tiền thôi! Ai dè bên đối tác sướng rơn, trả gấp đôi chứ không thèm trả một nửa tiền viết nhạc vì nhạc và lời của mình thì đương nhiên mình là ca nhạc sĩ… sánh tầm quốc tế được rồi!

   Vậy là nó khá lên nhờ không đứng tên nhạc sĩ trên những bản nhạc nhảm nhí, vô nghĩa theo trào lưu nửa người nửa ngợm nửa đười ươi như nó đánh giá. Dư âm sau cuộc nối lại chuyện xưa của hai người bạn học mà nó lỏn lẻn như con gái còn tôi là thằng trời gầm. Tôi suy nghĩ về việc nó khuyên tôi về sống ở quê nhà khi tuổi già gõ cửa. Nó đã vững vàng để có thể giúp tôi ổn định cuộc sống và thư thả tuổi già vì nó đã có của ăn của để, nhà cửa khang trang…

   Thêm thời gian không gặp, bạn bè ở hải ngoại rủ bạn bè trong nước sang họp mặt trường xưa bạn cũ khi tuổi trẻ mới đó đã đến lúc nhìn nhau qua kính lão, tóc bạc như mây, có đứa vắn số đã đi trước bạn bè… nhưng nó vẫn cô đơn một mình. Hôm họp mặt linh đình có cô bạn bên Việt nam qua chơi, Hiền không lấy chồng cũng khó hiểu vì trắng da dài tóc, xinh xắn như ai nhưng phát nguyện đi tu, gia đình không cho thì ở vậy tới cha mẹ qua đời thì Hiền cũng đã già. Trở thành nơi nương tựa của nó khi bạn bè vượt  biên một dạo rồi tới đi bảo lãnh, Hiền không lấy chồng nên mới có thời gian cho nó ghé nhà chơi, lắng nghe tâm sự độc cô cầu bại của nó. Nó sống trong khu tập thể giáo viên và ở chung với vài ông thầy độc thân chứ không có phòng riêng nên khi đi chơi xa nó liệng cái ba lô bí mật đời tôi ở nhà Hiền cho không ai biết về đời tư của nó vì ngoài Hiền nó không có bạn thân nào trong suy nghĩ của nó. Hiền cho tôi biết một đoạn trong cuốn nhật ký của nó viết bằng tiếng Việt nhưng nhiều đoạn nó viết bằng tiếng Anh là thâm tâm, Hiền không hiểu hết u uẩn bằng tiếng Anh của nó nhưng hiểu được lần cuối nó đắp mộ, cắm nhang thật chứ không phải cỏ ở sân trường và đọc thần chú mà nó tin hiệu nghiệm từ nhỏ là ngôi mộ của nó. Cuộc trả thù đã kết thúc.

   Tôi chưa bao giờ gọi về Việt nam nên không biết cách gọi. Hồi làm báo toàn thời gian, nếu có cần liên lạc với cộng tác viên, hay đồng bào khó khăn cần được giúp đỡ trong nước thì mấy cô làm trong toà soạn gọi dùm cho tôi nói chuyện thôi. Nên nhiều khi nhớ bạn bè, tôi muốn gọi để nói với nó, những cuộc trả thù của mày đã kết thúc khi tự đắp ngôi mộ cho mình thì hãy sống chân thực, chân thành với bản thân hơn là tự coi như mình đã chết. Hy vọng tình bạn một đoạn đời nó nghe tôi. Phần tôi đã hiểu những ngôn từ tôi đề nghị nghiêm túc với nó trong lời nhạc nhưng nó có suy nghĩ lạ nên dùng ngôn từ lạ lùng đối với tôi ngày xưa…

   Ngẫm nghĩ sự trả thù là lưỡi dao giành cho người nhưng đâm vào bụng mình trước là luật nhân quả có thật sao trong cõi đời này…

3.

Từ đó nhớ chuyện bên Mỹ. Ông bạn gọi tôi ghé nhà anh làm vài lon bia cuối tuần, anh câu được cá ngon. Chuyện cuối tuần ở Mỹ đơn giản vậy, tôi chưa mua nhà nên thứ bảy đi rửa hai cái xe là hết việc. Chủ nhật đi câu cá sống qua ngày chờ qua đời với cái xứ Mỹ buổn chết được với người mới qua. Tôi đến nhà anh, đậu xe ngoài đường, có thấy thằng con nhỏ của anh nhìn ra cửa sổ. Thường thì nó gọi anh nó mở cửa và hai anh em cùng khoanh tay “thưa chú mới đến…” rất lễ phép.

   Lạ hôm đó không đứa nào mở cửa cho chú. Tôi bấm chuông thì thằng em ra mở cửa cũng là lạ vì thường thì thằng anh lớn hơn, lanh lợi hơn, nó quyết định mở cửa cho người quen và không mở cửa mà kêu ba mẹ khi thấy người lạ. Em nó không được mở cửa cho bất cứ ai dù lạ hay quen.

   Bước vô căn phòng khách thông với phòng ăn nên thấy nhà rộng rãi, thằng anh đang ngồi ăn một bàn thức ăn. Lần đầu nó “thưa chú mới đến’ mà không đứng dậy, không khoanh tay. Thằng em khoanh tay, “thưa chú mới đến” rồi trở lại sofa xem phim hoạt hình trên tivi. Nó đang ráp lego trên bàn phòng khách nhưng không ra hình thù gì… mặt nó chù bụ chứ không phải buồn ngủ nên tôi hỏi thăm,

   “Con ăn gì chưa, sao không ăn với anh con…”

   “Dạ con ăn rồi, anh cũng ăn rồi…”

   “Mẹ con đi làm hả? Trưa nay ba cho tụi con ăn món gì?”

   “Dạ, mẹ con đi làm. Trưa nay ba cho con với anh ăn cơm với thịt xào tôm…”

   “Sao trên bàn nhiều thức ăn quá vậy?”

   “Ba làm hai dĩa cơm cho anh với con ăn rồi. Bây giờ anh ăn thêm để trả thù ba…”

   “…”

   Lần đầu tôi nghe cụm từ “ăn trả thù” nên đến bàn ăn hỏi thằng lớn, “Ba làm gì mà con giận quá vậy?”

   “Không giận sao được, cái gì ba cũng bắt con nhường em…”

   “…Thì con lớn hơn, con là anh thì nhường cho em con là phải rồi…”

   “…Con ăn hết thức ăn trong tủ lạnh nhà con… rồi đi ỉa cho nghẹt cầu, cho ba đi thục cầu tiêu…”

   “Con nghĩ con ăn hết cả bàn thức ăn này nổi không?”

   “Con ăn hết luôn. Chiều mẹ con về, con nói mẹ chở con lên nhà chú. Con ăn hết tủ lạnh nhà chú, ỉa nghẹt cầu cho chú đi thục cầu tiêu luôn. Cái gì cũng phải rồi… phải nhường…”

   “Ba bắt con nhường gì cho em mà con giận dữ vậy?”

   “Ăn cơm xong, con hỏi nó trước rồi: ‘Mày muốn chơi gì chọn trước đi’? Nó chơi xe đua remote control ba mới mua. Nó chơi từ chiều hôm qua ba mua tới giờ, không cho con chơi. Con chơi lego, con ráp xe đua… Xe remote control của nó hết pin, nó đòi chơi lego; con không cho thì nó khóc, ba bắt con nhường… Tức không?!”

   “Tức. Chú cũng tức như con. Thôi để ngày mai chú chở con đi mua một chiếc xe đua remote control, ghi tên con lên xe để không phải nhường cho ai hết, con chịu không?”

   “Dạ chịu…”

   “Vậy thôi đừng ăn nữa, con no lắm rồi. Ba nấu ăn cho tụi con rồi đi cắt cỏ cũng mệt lắm rồi, bắt ba đi thục cầu tiêu cũng tội nghiệp cho ba…”

   “…”

   Nó không đi ỉa cho nghẹt cầu mà nó ói cũng đủ nghẹt cầu. Thằng em la làng, ba nó bỏ cắt cỏ ngoài sân sau, chạy vô nhà hết hồn với thằng con cứng đầu như… ba mày.”

   “…”

   Hôm nay đám giỗ ba, hai anh em trong căn nhà cũ ngồi nhìn di ảnh ba mẹ trên bệ lò sưởi. Thằng anh cứ đòi bán nhà chia đôi cho em nhưng thằng em cứ nhất định nhường cho anh ở, em ở chung cư được rồi, từ từ vợ chồng em mua nhà… Đứa con thằng anh cứ đeo bám chú vì muốn gì được nấy, không khó ưa như ba nó. Con nhỏ con thằng em lại đeo dính bác vì bác thương con gái, thương lá ngọc cành vàng của bà nội, thương bà nội vái trời phật cho sống tới cháu nội gái lấy chồng mà trời phật không cho… còn cháu nội trai thì kệ cha nó. Nhưng bác vẫn thương cháu gái vì không giành đồ chơi với anh họ như bác với ba con hồi nhỏ…

   Chú của hai thằng nhóc đã lên chức ông chú của hai đứa nhỏ, ngồi kể chuyện “ăn trả thù” cho hai cô cháu dâu nghe. Thằng anh lại bệ lò sưởi chắp tay xá xá… ‘con xin lỗi ba’. Thằng em không xin lỗi ba mà khoanh tay… ‘em xin lỗi anh’.

   Cuộc trả thù đã xong mấy chục năm ân oán chỉ đơn giản là nhường nhịn và một lời xin lỗi chân thành.

Phan

Phan

Tôi có vài người bạn trẻ, biết nhau qua chữ nghĩa. Trong đó có Phan. Người bạn trẻ này khác người ở chỗ chỉ thích lang thang những vỉa hè, nghe ngóng chuyện nước mắt nụ cười của bàn dân thiên hạ, để rồi đêm về, cùng với chữ nghĩa anh cũng khóc cười như thể những hệ lụy ấy là của riêng cuộc đời anh. Xưa nay, ít người viết từ và trên những vỉa hè. Nhưng anh bạn trẻ của tôi đã chọn cho mình cách thế cho chữ nghĩa xuống đường, nôm na của “nhập thế”. Tôi gọi người bạn trẻ đáng yêu của tôi bằng cái tên “Phan Vỉa Hè” (T.Vấn)

Dinh dưởng - BS Nguyễn ý Đức

Từ thế kỷ thứ V trước Công nguyên, danh y Hy Lạp Hippocrates đã chủ trương rằng, để phòng ngừa và điều trị một số bệnh ta chỉ cần áp dụng những chế độ ăn uống cân bằng hợp lý và sống hài hòa với thiên nhiên.

Ngoài việc triều chính, vua Hoàng Đế của Trung Hoa ngày xưa đã biết chỉ dẫn cho dân chúng về bệnh tật cũng như cách sản xuất lương thực và sử dụng những món ăn thức uống có tác dụng trị bệnh và có lợi cho sức khỏe.

Các vị danh y Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông của Việt Nam trước đây đều nhấn mạnh vai trò quan trọng của ẩm thực trong việc ngăn ngừa và chữa trị một số bệnh. Hãy nghe lời khuyên như sau của danh y Tuệ Tĩnh: :

“Muốn cho phủ tạng được yên;

Bớt ăn mấy miếng, nhịn thèm hơn đau”.

Hoặc:

“ Chết vì bội thực cũng nhiều;

Ngờ đâu lại có người nghèo chết no”.

Như vậy, có thể nói rằng từ rất xa xưa, các vị danh y trên khắp thế giới hầu như đều đã nhận biết được là vấn đề dinh dưỡng có ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe con người, có thể giúp ta phòng trị bệnh cũng như duy trì được một cuộc sống luôn luôn khỏe mạnh.

Mục đích của Dinh Dưỡng

Dinh dưỡng có ba mục đích chính:

1- Tạo điều kiện thuận lợi để cơ thể có sức khỏe tốt;

2-Phòng ngừa các bệnh liên quan tới ăn uống;

3-Khôi phục sức khỏe sau thời kỳ bệnh tật, thương tích.

Người Anh có câu ngạn ngữ “You are what you eat” (Ăn ra sao thì người thế ấy”, cũng là nói lên tầm quan trọng của vấn đề dinh dưỡng.

Thực phẩm ăn vào có ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe trong suốt các giai đoạn khác nhau của đời người. Ăn uống không đúng với tình trạng sinh học thì cơ thể sẽ có hậu quả xấu mà đôi khi chỉ với một vài thay đổi nhỏ về dinh dưỡng cũng cải thiện sức khỏe rất nhiều.

Cứ nhìn người Á Châu trước đây, lấy căn bản thức ăn là gạo, ít calcium, thường đều nhỏ con hơn dân Âu châu ăn lúa mỳ, nhiều calcium. Quan sát người Việt ta, xưa kia dân miền Bắc, miền Trung dinh dưỡng thiếu hụt nên cơ thể nhỏ hơn so với người sanh trưởng ở miền Nam, gạo lúa dư thừa. Con cháu chúng ta bây giờ ở nước ngoài, dinh dưỡng đầy đủ nhờ đó cháu nào cũng to hớn hơn bố mẹ, ông bà.

Mỗi người cần có một thói quen ăn uống lành mạnh. Nhiều người ý thức được việc đó nhưng ít người thực hiện được. Vì thế, càng tìm hiểu nhiều về lợi hại của dinh dưỡng thì ta càng biết cách ăn uống sao cho thích hợp và có lợi cho sức khỏe.

Các lời khuyên về ăn uống thì nhiều và khác nhau nhưng mục đích đều hướng tới sự bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên cũng có người bối rối, không biết theo lời khuyên nào, cho nên tùy hứng làm theo ý mình. Thế là người ta đã tạo ra một thói quen đôi khi xấu nhiều hơn tốt. Do đó việc tạo ra thói quen tốt trong ăn uống đôi khi cũng không hẳn là dễ dàng.

Thói quen ăn uống cũng thay đổi tùy chủng tộc, văn hóa, khả năng cung cầu, điều kiện tâm lý, nếp sống cá nhân, sự hấp dẫn của món ăn, cách thức mời chào, quảng cáo của giới sản xuất.

Hầu hết các quốc gia đều đưa ra những tiêu chuẩn về dinh dưỡng cho người dân, quy định mức dinh dưỡng tối thiểu để cơ thể tăng trưởng mạnh và phát triển trí óc tốt đồng thời tránh được bệnh tật cũng như kéo dài tuổi thọ. Ngoài ra, còn có các chương trình quốc gia hướng dẫn để người dân biết cách áp dụng những tiêu chuẩn ấy trong việc ăn uống hàng ngày.

Một chế độ dinh dưỡng nhiều về lượng và phẩm cũng chưa đủ để có một sức khỏe tốt nếu không có sự cân đối hợp lý các thành phần dinh dưỡng. Trong cơ thể, các cơ quan luôn luôn hoạt động một cách nhịp nhàng tương ứng, để sử dụng các chất dinh dưỡng khác nhau cho các nhu cầu về năng lượng, kiến tạo cũng như tu bổ các tế bào sau khi bị thương tích, bệnh tật.

Số lượng thực phẩm tiêu thụ còn tùy thuộc các yếu tố xã hội, tâm lý, sinh học của con người. Tâm trạng vui buồn đều có ảnh hưởng tới sự ăn uống và tiêu hóa. Các phản ứng sinh hóa trong cơ thể cũng ảnh hưởng tới sự hấp thụ và chuyển hóa dinh dưỡng.

Tóm lại, chất dinh dưỡng có thể làm ta mập hay gầy, hoạt động nhanh nhẹn hay chậm chạp, sống vui khỏe hay thường xuyên đau ốm… Nghĩa là có rất nhiều ảnh hưởng.

Nhu Cầu

Một chế độ dinh dưỡng có thể xem là:

a-Thỏa đáng: khi cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho các hoạt động, chức năng của cơ thể cũng như có dự trữ cho nhu cầu cấp bách.

b-Không đầy đủ: khi tiêu thụ ít hơn nhu cầu. Trong trường hợp này, cơ thể sẽ lấy nguyên liệu từ kho dự trữ để nuôi dưỡng và tái tạo tế bào. Kho sẽ vơi dần dần nếu không được bổ sung.

Lấy ví dụ: hồng huyết cầu chỉ sống khoảng 120 ngày, tế bào niêm mạc ống tiêu hóa cần được thay thế mỗi tuần lễ. Cả hai đều cần có nguyên liệu từ chất dinh dưỡng. Nếu chỉ thiếu dinh dưỡng trong thời gian ngắn, kho dự trữ có thể du di, nhưng nếu kéo dài lâu ngày sẽ nảy sinh nhiều bệnh tật.

c-Quá mức: khi cung cấp nhiều hơn nhu cầu, sẽ tạo ra tình trạng dư thừa. Chẳng hạn, chất sắt rất cần cho việc tạo huyết cầu tố, nhưng quá nhiều sẽ đưa tới suy gan; năng lượng dư được cơ thể hấp thụ và chuyển sang dự trữ, quá nhiều sẽ gây ra tình trạng béo phì.

Mọi người đều cần những thành phần dinh dưỡng như nhau, bất kể tuổi tác, giới tính, chủng tộc, điều kiện sinh hoạt. Tuy nhiên về số lượng thì mỗi cơ thể đều có nhu cầu khác biệt.

Cơ thể càng to lớn thì nhu cầu càng cao; một người hoạt động nhiều chắc chắn cần nhiều thực phẩm hơn người sống tĩnh tại; khi ngủ nghỉ, nhu cầu năng lượng giảm; khi cơ thể run vì lạnh thì cần thêm năng lượng để khỏi lạnh cóng.

Khẩu phần ăn phải phù hợp với mỗi người, không gây cảm giác ngây ngất mệt mỏi vì ăn quá no nhưng cũng không ăn quá ít, vì sẽ không cung cấp đủ dinh dưỡng cho hoạt động của cơ thể.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Lời khuyên chung của các nhà dinh dưỡng và y tế về sự ăn uống là chúng ta nên:

1-Ăn nhiều loại thực phẩm khác nhau, vì mỗi loại có chất dinh dưỡng mà loại khác không có.

Chẳng hạn sữa mẹ được coi như gần hoàn hảo, nhưng lại có ít sắt và sinh tố D.

Sữa bò có nhiều đạm nhưng rất ít sắt và không có chất xơ.

Thịt động vật có vú nhiều đạm nhưng ít calci.

Trứng không có vitamin C và có rất ít calci vì hầu hết nằm ở vỏ trứng.

Như vậy cần có chế độ ăn đa dạng mới cung cấp đủ chất dinh dưỡng.

2-Duy trì trọng lượng cơ thể ở mức trung bình. Để tránh tăng cân quá mức, chỉ nên ăn đủ số năng lượng mà cơ thể cần;

3-Giảm chất béo động vật bão hòa và cholesterol: lượng cholesterol ăn vào mỗi ngày không quá 300mg; chất béo động vật bão hòa không quá 10% tồng số năng lượng được cung cấp mỗi ngày. Nên dùng dầu thực vật với chất béo chưa bão hòa. Mức tiêu thụ chất béo nói chung không nên quá 30% tổng số năng lượng mỗi ngày.

4-Giảm thịt động vật có nhiều mỡ hoặc loại bỏ bớt mỡ khi ăn thịt; ăn nhiều cá. Việc ăn thịt tự nó không có hại cho người khỏe mạnh, nhưng ăn nhiều thịt thường kèm theo nhiều chất béo và cung cấp nhiều năng lượng.

5-Dùng sữa đã gạn bớt chất béo, nhất là ở người tuổi cao.

6-Ăn thêm thực phẩm có chất xơ và tinh bột.

7-Tránh tiêu thụ quá nhiều đường tinh chế. Đường không gây bệnh tiểu đường, bệnh tim như nhiều người lầm tưởng, nhưng vì có nhiều năng lượng cho nên dễ dẫn tới béo phì.

8-Giới hạn muối không quá 2500 mg mỗi ngày.

9-Hạn chế rượu bia. Nếu không thể bỏ hẳn thì không nên quá 350 ml bia hoặc 150 ml rượu vang, hai lần một ngày. Nếu là rượu mạnh thì không quá 50ml.

Hậu quả của chế độ dinh dưỡng sai.

Chế độ dinh dưỡng sai có nguy cơ đưa tới một số bệnh tật. Sai có thể là quá dư, quá thiếu hoặc không cân đối.

Thiếu dinh dưỡng, cơ thể sẽ chậm phát triển, trí nhớ kém, sức đề kháng với bệnh tật giảm, cơ thể suy nhược và đưa tới giảm tuổi thọ.

Dinh dưỡng dư thừa sẽ dẫn đến các bệnh kinh niên, như bệnh tim, ung thư, cao huyết áp, tai biến động mạch não, tiểu đường. Ngoài ra còn có thể mắc phải những bệnh khác như xơ gan, viêm túi ruột hoặc tai nạn, tự tử do tiêu thụ nhiều rượu.

Dinh dưỡng sai mà lại thiếu vận động cơ thể còn đưa tới nhiều ảnh hưởng không tốt khác cho sức khỏe.

Dinh dưỡng không đúng cũng gây ra tổn thương về nhiều phương diện cho các thế hệ sau.

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức

www.bsnguyenyduc.com