MÙA VU LAN - NHỚ MẠ VÀ NHỮNG CHIẾC OM ĐẤT ! (FB.. Hanh Nhân )

 MÙA VU LAN - NHỚ MẠ VÀ NHỮNG CHIẾC OM ĐẤT !

Nhân mùa Vu Lan, tôi lại nhớ về Mạ và mấy chiếc om đất (nồi đất nhỏ) mà Mạ mang theo từ Sịa lên Huế sinh sống. Mạ thường gọi những chiếc nồi đất ấy là cái trách, có trách to, trách nhỏ. Trách to để nấu cơm, nấu canh, nấu nước chè; trách nhỏ thì dùng để kho cá.

Tôi nhớ Mạ giữ gìn những chiếc om đất ấy rất kỹ lưỡng. Dùng xong, Mạ rửa thật sạch rồi gác lên giàn bếp. Tôi mê nhất món cá trê đồng kho khô trong cái om nhỏ ấy. Mỗi lần đi học về, vừa vào cửa ngõ đã nghe mùi cá kho của Mạ thơm nức mũi, quyện với mùi khói củi ,cái mùi ấy đến bây giờ tôi cũng không tài nào tìm lại được. Một phần có lẽ vì cá trê bây giờ phần nhiều là cá nuôi, làm chi còn cái vị cá đồng ngày xưa nữa.

Xã hội dần phát triển, người ta chuyển sang dùng nồi đồng, nồi nhôm để nấu nướng nhưng Mạ tôi vẫn giữ mấy chiếc om đất như báu vật. Những chiếc om ấy càng nấu càng láng, càng dùng lâu càng bóng lên bởi thời gian .Có lẽ chính những chiếc nồi đất mộc mạc ấy đã tạo nên linh hồn cho những bữa cơm đạm bạc mà vô cùng ấm áp của gia đình tôi.

Tôi khoái nhất là miếng cơm cháy vàng lướt dưới đáy om - vừa giòn giòn, vừa mềm mềm - chấm với nước mắm mỡ... Ôi, ngày xưa ấy ,đối với tôi, đó là cả một thiên đường!

Người Huế mình gọi cái nồi đất là cái om, trong khi ngoài Bắc thường gọi là cái niêu. Vì vậy, với người Huế xưa, “cơm om” hay cơm nấu trong om đất nghe thân thương và đúng với ký ức quê nhà hơn là cách gọi “cơm niêu”.

Cơm nấu bằng om đất có một mùi vị rất riêng ,mùi của đất và lửa ! Cơm nấu trong om giữ được nóng lâu, làm cho hạt cơm chín thơm và đậm đà hơn. Mùa đông ở Huế lạnh buốt, một chén cơm nóng nấu từ om đất, ăn cùng chén mắm dưa hay chút cá kho, đối với nhiều người Huế gốc, là một ký ức khó quên.

Ngày nay, bếp ga, bếp điện và những chiếc nồi kim loại hiện đại đã dần thay thế bếp củi và om đất. Nhưng những chiếc om của Mạ tôi ngày nào, cùng những món ăn được nấu trong đó, vẫn sống trong ký ức của tôi ,như một nét văn hóa ẩm thực mộc mạc, và đáng tự hào của người Cố đô.

Mùa Vu Lan, giữa bao nhiêu bộn bề của cuộc sống, tôi lại nhớ Mạ!

Nhớ đôi bàn tay Mạ tự rửa từng chiếc om, gác lên giàn bếp. Nhớ mùi khói củi. Nhớ nồi cá trê đồng kho khô.Nhớ miếng cơm cháy vàng dưới đáy om. Và nhớ một thời nghèo khó mà ấm áp biết bao...

Có những thứ tưởng như rất nhỏ bé, đến khi người thương không còn nữa, ta mới hiểu rằng đó chính là những báu vật của một đời người.

Mạ ơi, mùa Vu Lan này con lại nhớ Mạ ! 

Vu Lan 2026

HN