Cảm ơn ai đã tổng hợp số liệu thống kê này! Đọc để hiểu chúng ta may mắn như thế nào nếu đã lên tuổi 65 và có nhà, có đủ ăn và đủ mặc.
Dân số hiện tại của Trái đất là khoảng 7,8 tỷ người. Tuy nhiên, ai đó đã cô đọng 7,8 tỷ trên thế giới thành 100 người, và sau đó thành các thống kê tỷ lệ phần trăm khác nhau. Kết quả phân tích tương đối dễ hiểu hơn nhiều.
* Trong số 100 người có: 11 ở Châu Âu, 5 ở Bắc Mỹ, 9 ở Nam Mỹ, 15 người ở Châu Phi và khủng khiếp khi có tới 60 người ở Châu Á.
* Trong số 100 người: 49 sống ở nông thôn và 51 sống ở các thị trấn / thành phố
* Trong số 100 người: 77 có nhà riêng và 23 không có nơi ở.
* Trong số 100 người: 21 người được nuôi dưỡng quá mức; 64 có thể ăn no; 15 người thiếu dinh dưỡng.
* Trong số 100 người: Chi phí sinh hoạt hàng ngày cho 48 người là dưới US $ 2.
* Trong số 100 người: 87 có nước uống sạch, 13 hoặc thiếu nước uống sạch hoặc tiếp cận với nguồn nước bị ô nhiễm.
* Trong số 100 người: 75 có điện thoại di động và 25 không có.
* Trong số 100 người: 30 người có quyền truy cập internet, 70 không có điều kiện lên mạng.
* Trong số 100 người: 7 nhận được giáo dục đại học và 93 đã không được học đến bậc đại học.
* Trong số 100 người: 83 người có thể đọc còn lại 17 người mù chữ.
* Trong số 100 người: 33 người theo đạo Thiên chúa, 22 người theo đạo Hồi, 14 người theo đạo Hindu, 7 là Phật tử, 12 là các tôn giáo khác và 12 người không có tín ngưỡng tôn giáo. Như vậy Phật tử chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ và tỷ lệ này ngày càng giảm.
* Trong số 100 người: 26 sống dưới 14 năm, 66 người chết từ 15 đến 64 tuổi, 8 người trên 65 tuổi. Bạn thật may mắn khi đã sống trên 65 tuổi.
KẾT LUẬN:
Nếu bạn có nhà riêng của mình,
Ăn đầy đủ các bữa và uống nước sạch,
Có điện thoại di động,
Có thể lướt internet,
Bạn đang ở trong một lô đặc quyền nhỏ (trong danh mục chỉ dưới 7% nhân loại được hưởng.)
Trong số 100 người trên thế giới, chỉ 8 người có thể sống hoặc vượt quá 65 tuổi. Nếu bạn trên 65 tuổi, Hãy bằng lòng và biết ơn. Bạn đã là người có phúc giữa nhân loại.
Hãy chăm sóc sức khỏe của chính mình thật tốt vì không ai quan tâm tới bạn hơn chính bạn!
Hãy thử tưởng tượng: chỉ một
liều vắc xin duy nhất sẽ giúp cơ thể chuẩn bị chống lại mọi chủng cúm
chúng ta từng biết. Trong suốt nhiều thập niên, các khoa học gia đã và
đang cố gắng tạo ra thứ gọi là vắc xin cúm phổ quát (universal flu
vaccine). (Nguồn: pixabay.com)
Các
chuyên gia nghiên cứu đã thử nghiệm thành công trên động vật một loại
vắc xin cúm phổ quát, nhen nhóm niềm hy vọng chúng ta có thể được bảo vệ
khỏi các đại dịch cúm trong tương lai. Giống như vắc xin COVID do
Pfizer-BioNTech và Moderna sản xuất, vắc xin cúm phổ quát cũng dựa trên
mRNA.
Dù
mới ở giai đoạn đầu – chỉ được thử nghiệm trên chuột và chồn sương –
nhưng vắc xin mới cung cấp bằng chứng quan trọng rằng một mũi tiêm duy
nhất có thể chống lại cả một họ vi rút. Nếu được thử nghiệm thành công ở
người, vắc xin mới có thể được sử dụng để chống lại các họ vi rút khác,
cũng có thể bao gồm cả coronavirus.
Vắc
xin phổ quát mới sẽ không thay thế các mũi tiêm phòng cúm hàng năm,
nhưng sẽ tạo ra lá chắn giúp chống lại bệnh nặng và tử vong trước các
mối đe dọa tiềm tàng đại dịch.
Scott
Hensley, chuyên gia về miễn dịch học tại Trường Pennsylvania, người
đứng đầu công trình nghiên cứu, cho biết: “Nhân loại thực sự cần có loại
vắc xin cúm mới để chống lại các mối đe dọa đại dịch ngoài kia.” Ông
nói: “Nếu mai này bùng phát một đại dịch cúm mới, mà chúng ta đã có một
loại vắc xin như thế này được tiêm chủng rộng rãi từ trước, thì chúng ta
có thể không cần phải ‘bế quang tỏa cảng’ khắp nơi.”
Cho
tới khi lên 5 tuổi, hầu hết trẻ em đã bị nhiễm cúm nhiều lần và đã có
được một số khả năng miễn dịch – nhưng chỉ chống lại các chủng (vi rút)
mà chúng từng gặp qua.
Bác
sĩ Hensley cho biết: “Việc chúng ta tiếp xúc với bệnh cúm từ thời thơ
ấu đã hình thành trí nhớ dài hạn cho hệ thống miễn dịch mà sau này khi
lớn lên, nó có thể được gợi nhớ lại. Nhưng chúng ta đang sống theo kiểu
mà cả phần đời còn lại sẽ phụ thuộc vào các loại vi rút mà chúng ta ngẫu
nhiên bị nhiễm khi còn bé.”
Các
vắc xin cúm hiện nay bảo vệ chúng ta chống lại bệnh cúm mùa, nhưng lại
cung cấp rất ít sự bảo vệ trước một chủng mới có thể trỗi dậy thành một
nguy cơ bùng phát đại dịch. Ví dụ, trong đại dịch cúm lợn H1N1 năm 2009,
vắc xin thông thường cung cấp rất ít khả năng bảo vệ trước loại vi rút
này. Nhưng những người cao niên đã từng tiếp xúc với các chủng H1N1 khi
còn nhỏ chỉ có các triệu chứng nhẹ.
Các
khoa học gia từ lâu đã cố gắng tạo ra một loại vắc xin có thể giúp trẻ
em ứng phó với mọi chủng cúm mà sau này trong đời chúng có thể gặp phải.
Nhưng các chuyên gia nghiên cứu đã bị hạn chế bởi các rào cản kỹ thuật
và bởi sự đa dạng của vi rút cúm.
Nói
chung, có 20 nhóm con (chủng) vi rút bệnh cúm, mỗi nhóm con đại diện
cho hàng ngàn loại vi rút. Các vắc xin hiện tại có thể nhắm mục tiêu tối
đa bốn nhóm con. Loại vắc xin đang được thử nghiệm có thể nhắm mục tiêu
tất cả 20 nhóm con, và nó sẽ được sản xuất nhanh hơn.
Các
chuyên gia nghiên cứu nhận thấy vắc xin tạo ra lượng kháng thể cao đối
với tất cả vi rút cúm thuộc 20 chủng ở chồn và chuột – phát hiện được
một số chuyên gia cho là bất ngờ và đầy hứa hẹn.
Nếu
vắc xin cũng hoạt động tương tự ở người, thì “chúng ta sẽ có phạm vi
bao phủ rộng hơn đối với vi rút cúm – không chỉ những vi rút đang lưu
hành mà cả những vi rút có thể phát sinh từ động vật và gây ra trận đại
dịch tiếp theo,” Alyson Kelvin, một chuyên gia về vắc xin học tại Trường
Saskatchewan ở Canada, cho biết.
Có
một nhược điểm khi gói trọn mục tiêu 20 chủng vi rút vào một loại vắc
xin: mức kháng thể ở động vật trong cuộc thử nghiệm thấp hơn so với khi
chúng được tiêm vắc xin nhắm vào từng chủng (vi rút) riêng lẻ. Nhưng mức
độ vẫn đủ cao để có hiệu quả chống lại bệnh cúm.
Bởi
vì có thể chủng cúm mới gây ra đại dịch sẽ không giống với bất kỳ loại
nào thuộc 20 chủng trên, nên các chuyên gia nghiên cứu cũng đã thử
nghiệm vắc xin này với các loại vi rút cúm khác ngoài 20 chủng này. Vắc
xin vẫn cung cấp khả năng bảo vệ mạnh mẽ. Cho nên, nó được cho là vẫn sẽ
có hiệu quả trước một loại vi rút cúm mới có thể gây đại dịch, ít nhất
thì cũng sẽ ngăn bệnh trở nặng.
Hiện
tượng này giống với hiện tượng xảy ra với vắc xin COVID hiện nay: Mặc
dù các biến thể Omicron mới nhất rất khác so với chủng ban đầu nên loại
vắc xin ban đầu không thể ngăn ngừa lây nhiễm, nhưng nó vẫn tiếp tục
giúp bảo vệ hầu hết mọi người khỏi bị bệnh trở nặng.
Bác
sĩ Kelvin cho biết điều này có thể là một lợi thế đặc biệt của vắc xin
mRNA. Vắc xin cúm thông thường chỉ nhắm vào các loại vi rút cụ thể mà
chúng được thiết kế để nhắm mục tiêu. Nhưng vắc xin mRNA có vẻ như tạo
ra các kháng thể bảo vệ cơ thể chống lại nhiều loại vi rút hơn những
loại vi rút mục tiêu.
Các chuyên gia cũng lưu ý một số cảnh báo và đặt ra những câu hỏi quan trọng.
Đồng
ý là các động vật trong nghiên cứu đã xây dựng được hệ thống miễn dịch
chống lại cả 20 chủng cúm. Richard J. Webby, một chuyên gia về vi rút
cúm tại Bệnh viện St. Jude Children’s Research Hospital ở Memphis, cho
biết: “Nhưng những con vật này chưa từng bị cúm bao giờ.”
Bác
sĩ Webby lưu ý rằng việc hoàn toàn không có khả năng miễn dịch chống
lại bệnh cúm như vậy chỉ đúng với trẻ nhỏ. Người cao niên thì đã tiếp
xúc với nhiều chủng vi rút khác nhau trong đời, nên không rõ liệu phản
ứng miễn dịch của họ đối với loại vắc xin phổ quát này có giống vậy hay
không.
Thiết
kế vắc xin phổ quát cho các nhóm tuổi khác nhau, nếu cần, sẽ là một
thách thức. Một số chuyên gia cho biết, điều quan trọng là phải xem khả
năng bảo vệ của những loại vắc xin này sẽ kéo dài bao lâu.
Ted
Ross, Giám đốc Global Vaccine Development tại Cleveland Clinic, cho
biết: “Vấn đề lớn nhất đối với bệnh cúm toàn cầu là chúng ta cần nhắm
mục tiêu vào cái gì và có thể tiếp tục sử dụng loại vắc xin đó trong bao
lâu. Nếu cứ phải cập nhật liên tục, thì nó chẳng có lợi thế trong việc
sản xuất vắc xin hiện nay.”
Bước
tiếp theo của nghiên cứu sẽ là thử nghiệm trên khỉ và người. Nhưng
chứng minh tính hiệu quả của nó có thể là một thách thức. Bác sĩ Kelvin
nói: “Họ sẽ đánh giá và điều chỉnh một loại vắc xin kiểu gì khi mục tiêu
của vắc xin không lưu hành? Cho nên là sẽ không thể thực sự chứng minh
được tính hiệu quả đâu.”
Có
lẽ vắc xin có thể được thử nghiệm trong các đợt bùng phát nhỏ lẻ tẻ
hoặc ở những người chăn nuôi gia cầm có nguy cơ bị nhiễm vi rút cúm gia
cầm, bà nói thêm: “Đó là những câu hỏi mà tôi nghĩ chúng ta cần phải trả
lời trước khi xảy ra đại dịch tiếp theo.”
Han Song Mi có cơ hội trốn khỏi Băc Hàn ba lần nhưng đã không
chịu đi dù những người chuyên đưa người lậu tới tận cửa nhà đón hai lần,
lần thứ ba cô mới bằng lòng, chấp nhận ra đi, trong một chuyến đi kinh
hoàng, băng qua biên giới Trung cộng rồi cuối cùng vào đất Đại Hàn.
Han, 29 tuổi, lớn lên tại một vùng đất khô cằn, nghèo nàn của
miền Trung Bắc Hàn, xa tít xa từ những cao ốc ngất trời và các khu
thương mại thênh thang hào nhoáng của thủ đô Bình Nhưỡng, nơi mà nếu có
ai mới tới sẽ buột miệng khen đẹp vậy sao. Nhưng quê làng Han là một nơi
suốt đời nghèo đói, em Han chết lúc lên hai tuổi mà không biết bệnh gì,
một ngưới chú và ông nội cũng chết vì thiếu dinh dưỡng. Vào mùa đông,
xác người chết thấy là chuyện bình thường ngay cả tại chợ búa, dân chúng
nhìn một cách thản nhiên “ồ thêm một người nữa” vậy thôi, chính mắt Han
cũng đã thấy một xác em bé chết dưới chân cầu.
Hình minh họa
Han chỉ học tới lớp 1 tiểu học, bỏ học phải làm mà sống, Han giúp
bà dì, một người bán hàng rong, không có tiền lương để đổi lại có chỗ
ăn chỗ ở nhưng ngay cả chỗ ở là nằm bên cái tài sản suy nhất mà gia đình
này có là con heo, canh chừng sợ bị ăn cắp. Một ngày tháng 9 năm 2005
lúc Han 12 tuổi, mẹ cô cho cô một số tiền và con dao để nấu nướng, bà
bảo là sẽ đi xa làm kiếm tiền nhưng không nói đi đâu, bà nói tháng mười
bà sẽ về nhưng không trở về, với Han không có gì bất thường vì ở thời
điểm này, chuyện cúp điện xảy ra luôn, xe lửa thường xuyên trễ chuyến
hoặc hủy bỏ. Ngày qua ngày, tuần qua tuần rồi tháng qua tháng, bà cũng
chưa về, bấy giờ Han cảm thấy có điiều gì đây, Han chờ và chờ, mỗi khi
nghe tiếng còi xe lửa ngoài nhà ga, tưởng chừng như réo gọi, Han chạy ra
đó, khóc sướt mướt hỏi người xuống tàu có thấy người đàn bà nào giống
mẹ mình không, không ai biết.
Sống với bà dì là cả một cực hình. Han phải trèo núi gần đó tìm
rau củ, phụ bà ở nhà bếp, làm chuyện nhà và trông coi hai đứa con của
bà. Han phải làm cho bà vì nếu không, bà sẽ ghét cô, mẹ cô giờ đâu đó
trên địa cầu, Han không thể thấy tương lai nào cả. Một ngày có một lá
thư từ Trung cộng, lá thư của mẹ Han gởi về, bà viết bà đã kiếm được
tiền và sẽ trở về. Nhưng từ cái ngày có lá thư, Han biết ra là mình đang
bị theo dỏi, mật vụ Bắc Hàn có cả mạng lưới theo dỏi người bao trùm cả
nước ngày đêm, ngay cả trong gia đình cũng theo dỏi nhau. Một ngày, hai
người cảnh sát đi xe đạp tới nhà Han kiếm trong lúc cô đang làm ở ngoài
đồng. Rồi năm 2007, một người lạ tới gỏ cửa, giục Han đi với bà đi qua
Trung cộng, mẹ Han đang ở đó, trả tiền cho người đưa người lậu đang chờ
nhưng bà dì Han không cho vì sợ Han sẽ bị bán làm nô lệ, số mạng của một
số con gái Bắc Hàn tỵ nạn. Chính Han cũng sợ, không đi vì Trung công là
một nước khác xa lạ, chuyện gì xảy ra nếu họ bán Han cho cái gì đó.
Một tháng sau, một người đưa người lậu khác tới, Han bắt đầu nghĩ
tới chuyện ra đi, một người láng giềng, bí mật nói với Han là, đời sống
Han sẽ tốt hơn ở Trung cộng ngay cả có bị bán đi, thật vậy những người
trốn thoát tới đó, cho dù sống tại vùng nông thôn vẫn khá hơn so với Bắc
Hàn nhưng, rồi Han cũng không đi. Lần thứ ba, Han quyết định đi khi
nghe lén vợ chồng bà dì, chuyện an toàn của Han không phải là ưu tiên
với họ, thay vì vậy họ muốn giữ Han luôn để làm việc như người nô lệ cho
họ, không cho học, trả tiền hay gì nữa. Han tới bưu điện gọi cho người
đưa người lậu, đến ngay dẫn cô, cô đã sẳn sàng.
Trong vòng chừng hai giờ đồng hồ, người lo chuyện này tới, dì
dượng Han đang còn mê ngủ, Han nhẹ nhàng ra khỏi nhà, hai người đi tới
nhà ga, ở đây Han ghi giấy đi dường tới thành phố biên giới Hyesan với
thẻ căn cước mà nhóm người đưa người lậu lo cho nhưng nên biết, tại Bắc
Hàn, cho dù đi đâu trong nước cũng bị kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt là
tại các vùng cận biên, nhân viên an ninh nhà ga nghi ngờ hạch sách, ngồi
cách xa một chút, người dẩn Han không thể giúp. Không tin chuyện đi
thăm ngoại, nhân viên an nhinh dẩn Han tới văn phòng trên xe lửa, họ bắt
đầu đánh cô, tát mạnh vào hai má và đá vào bụng, khi Han không thay đổi
câu chuyện mình đã khai, họ tống Han ra khỏi xe lửa, giao cho nhân viên
giữ nhà ga. Trước cổng nhà ga, có một nhóm chừng 20 người lính, Han kéo
tay một trong mấy người đó van xin cứu mình, nhóm lính chận nhân viên
nhà ga lại, anh này cho Han một đồng tiền cắc, dùng nó kêu điện thoại
cho cha mẹ, Han chạy đi và kêu người dẩn cô đi trước đó.
Han ngủ gục đại bên lề đường trước nhà ga mặc cho trời lạnh cóng,
sáng hôm sau, người đó tới rồi đưa Han tới một căn nhà tương đối an
toàn gần biên giới Trung cộng, bên bờ sông Tumen, Han cắt tóc ngắn lên,
thay áo quần thay đổi bộ dạng khác trước. Han cũng biết là mẹ cô đã hối
lộ cho lính biên phòng làm ngơ cho cô vượt qua bên kia sông Tumen đang
đóng băng. Người dẩn cô, giao cho hai người khác, những người này cũng
chuyên chuyển thuốc lậu, một đàn ông một đàn bà lo chuyện băng qua biên
giới. Đó là ngày 19 tháng ba năm 2011, một đêm rét lạnh, họ bước trên
mặt băng sông Tumen, mang trên người cây đèn pin nhỏ, họ nghe tiếng chó
sủa đuổi theo phía sau, bắt đầu chạy lẹ không ngó lại. Han cũng nhận
biết sự hiểm nguy này, cô đã có con dao và sẳn trong đầu kế hoạch là,
nếu bị bắt sẽ cắt gân máu cổ tay mình nhưng không biết một viêc khác khó
hơn là, Han mang đôi giày khá mềm mại vì nghĩ là sẽ đi gặp mẹ thôi. Vì
sự lựa chọn sai lầm về đôi giày nên, hai bàn chân Han tê cứng, đau khó
tả khi phải chạy trên mặt nước sông lạnh như nước đá trong đôi giày ướt
sủng, Han cảm thấy chân đau giống như cả ngàn con dao cắt nát thân thể
mình, người đàn bà thấy vậy, chạy tới kéo lê Han đi và băng qua bờ sông,
và không ngờ họ đã vào được bên đất Trung cộng rồi, sau lưng họ vẫn còn
nghe tiếng chó sủa, tiếng súng và tiếng vọng lên của lính biên phòng
bên phía Bắc Hàn. Hai người đưa người lậu này giao Han lại cho một người
Tàu gốc Triều tiên đang chờ, nói lời chia tay.
Hình minh họa
Con số người Bắc Hàn tỵ nạn ở Trung cộng đếm không hết, sống âm
thầm trong cộng đồng người thiểu số Triều tiên ở Manchuria, số khác bị
bán làm người ở, làm gái mãi dâm hay may mắn kết hôn với ai đó. Han thì
may mắn hơn, cô được đưa đi khỏi Trung cộng rồi qua các nước đông nam Á,
từ đó Han đến Đại Hàn nơi mẹ cô đã đến trước, đó là ngày 20 tháng năm
2011, ngày sinh nhật của mẹ cô. Họ sum họp nhau tại Hanawon, một khu tái
học tập đời sống mới cho những người đào thoát Bắc Hàn, Han chỉ biết
khóc và khóc vây thôi, có 6 năm mà cô tưởng là 10 năm dài. Hiện nay Han
đã là cô sinh viên đại học ở Hán Thành, ngay cả trong những cái hấp dản
và những cô con gái thời trang đẹp đẽ Đại Hàn, cũng là người cùng giống
nhưng cô vẫn còn đứng bên ngoài lề cuộc đời mới, vẫn hình vóc của người
bên kia xưa cũ.
Với dáng điệu e lệ và nói năng nhỏ nhẹ, Han đã chờ trong gần
một thập niên qua kinh nghiệm bản thân, cô ghi lại trong cuốn hồi ký
“Grenlight to Freedom”, vừa mới xuất bản năm nay. Cô kết luận chuyện
mình “tôi vẫn còn ám ảnh sợ hãi, bất cứ nơi nào tôi tới
tôi nói với người chung quanh, xin đừng hỏi tôi về cái vương triều rùng
rợn khủng khiếp của Kim”.
Thuyên Huy
* Thông tin đăng lại bài viết của KANGAROO VIET Úc Châu.
Theo một nghiên cứu mới quan trọng làm sáng tỏ
những rủi ro mà người cao niên gặp phải khi thực hiện các thủ thuật xâm
lấn Gần 1 trong 7 người lớn tuổi tử vong trong vòng một năm sau khi trải
qua cuộc giải phẩu lớn (invasive procedures).
Nhóm
người dễ bị tổn thương là những bệnh nhân lớn tuổi mắc chứng mất trí
nhớ có thể xảy ra (33% tử vong trong vòng một năm) và ốm yếu (28%), cũng
như những người phải cuộc giải phẩu cấp cứu (22%). Tuổi cao cũng làm
tăng nguy cơ: Bệnh nhân từ 90 tuổi trở lên có nguy cơ tử vong cao gấp
sáu lần so với những người từ 65 đến 69 tuổi.
Nghiên
cứu trên tạp chí Phẫu thuật JAMA, được xuất bản bởi các nhà nghiên cứu
tại Trường Y khoa Yale, đã giải quyết một lỗ hổng đáng chú ý trong
nghiên cứu: Mặc dù bệnh nhân từ 65 tuổi trở lên trải qua gần 40% tổng số
ca giải phẩu ở Hoa Kỳ, cần nghiên cứu thêm.
Tiến
sĩ Zara Cooper, Giáo Sư Giải Phẩu tại Trường Y khoa Harvard và là Giám
Đốc Trung Tâm Phẫu Thuật Lão Khoa tại Brigham và cho biết: “Chúng tôi đã
thực sự thiếu sót khi không hiểu rõ về kết quả cuộc giải phẩu về lâu
dài đối với người lớn tuổi.
Đặc
biệt quan trọng là cần biết những thống kê có bao nhiêu người cao tuổi
chết, bị khuyết tật, không còn có thể sống độc lập hoặc có chất lượng
cuộc sống xấu đi đáng kể sau cuộc giải phẩu lớn.
Cooper
nói “Điều mà những bệnh nhân lớn tuổi muốn biết là, 'Cuộc sống của tôi
sẽ như thế nào?'” “Nhưng chúng tôi chưa thể trả lời được.”
Trong
nghiên cứu mới, Tiến sĩ Thomas Gill và các đồng nghiệp của Yale đã kiểm
tra tài liệu khiếu nại từ Medicare và tài liệu khảo sát từ nghiên cứu
về Xu hướng Lão hóa và Sức khỏe từ năm 2011 đến năm 2017.
Các
thủ thuật xâm lấn (invasive procedures) trên bệnh nhân được gây mê toàn
thân được coi là ca giải phẩu lớn. Các ví dụ bao gồm các thủ thuật thay
thế xương hông bị gãy, by pass mạch máu tim, cắt bỏ ung thư ruột già,
cắt bỏ túi mật, sửa chữa van tim bị rò rỉ và sửa chữa thoát vị (repair
hernias), cùng nhiều thủ thuật khác.
Gill,
giáo sư y khoa, dịch tễ học và y học điều tra tại Yale lưu ý người lớn
tuổi thường gặp nhiều rắc rối hơn sau cuộc giải phẩu nếu như họ mắc các
bệnh kinh niên như bệnh tim hoặc thận; nếu họ đã yếu hoặc gặp khó khăn
trong việc di chuyển; nếu họ thiếu khả năng tự chăm sóc bản thân; và nếu
họ bị lú lẫn,
Hai năm trước,
nhóm của Gill đã tiến hành nghiên cứu cho thấy cứ 3 người lớn tuổi thì
có 1 người không trở lại mức hoạt động bình thường sau 6 tháng sau cuộc
giải phẩu lớn. Nhiều khả năng hồi phục nhất là những người cao niên đã
trải qua các cuộc giải phẩu tự chọn mà họ có thể chuẩn bị trước.( Most
likely to recover were seniors who had elective surgeries for which they
could prepare in advance.)
Trong một nghiên cứu khác, được công bố vào năm ngoái trong Annals of Surgery,
nhóm của ông đã thấy rằng đã có khoảng 1 triệu ca giải phẩu lớn là ở
những người từ 65 tuổi trở lên mỗi năm, bao gồm một số lượng đáng kể ở
giai đoạn cuối đời. Tiến sĩ Clifford Ko, giáo sư phẫu thuật tại
Trường Y khoa UCLA và là giám đốc Bộ phận Nghiên cứu và Chăm sóc Bệnh
nhân Tối ưu tại Đại học Phẫu thuật Hoa Kỳ cho biết. “Điều này sinh ra đủ
loại câu hỏi mới: Những ca giải phẩu này có được thực hiện vì một lý do
chính đáng không? Cuộc giải phẩu thích hợp được xác định như thế nào?
Các quyết định thực hiện cuộc giải phẩu có được đưa ra sau khi gợi ra
các ưu tiên của bệnh nhân và xác định liệu cuộc giải phẩu có đạt được
chúng không ?”
Như
một ví dụ về quyết định này, Ko cho biết một bệnh nhân, ở tuổi 93, mắc
bệnh ung thư ruột già đoạn đầu, bên cạnh đó người nầy còn bị bệnh gan,
tim và phổi từ trước. Sau một cuộc thảo luận người ta thấy rằng giải
phẩu ung thư sẽ có ít hy vọng thành công tốt đẹp, bệnh nhân đã quyết
định không giải phầu nữa.
“Ông
ấy quyết định thà mạo hiểm với căn bệnh ung thư phát triển chậm còn hơn
đối phó với một ca giải phẩu lớn và sinh nhiều biến chứng,”
Tuy
nhiên, hầu hết bệnh nhân chọn phẫu thuật. Tiến sĩ Marcia Russell, một
Bác Sĩ Phẫu Thuật Nhân Viên tại Hệ thống Chăm sóc Sức khỏe Cựu chiến
binh Greater Los Angeles (staff surgeon at the Veterans Affairs Greater Los Angeles Healthcare System),
đã cho biết một bệnh nhân 90 tuổi vào nằm bịnh viện vì bệnh viêm phổi
kéo dài, Bác Sĩ ở đây khám thấy ông bị thêm ung thư ruột gìà mà không
biết. “Chúng tôi đã nói chuyện với ông ấy về việc cuộc giải phẩu. Mục
tiêu của ông ấy là sống càng lâu càng tốt. Để giúp chuẩn bị cuộc
giải phẩu chúng tôi đề nghị ông đi vật lý trị liệu và ăn nhiều thực phẩm
giàu protein, cùng những biện pháp sẽ giúp ông ấy khỏe hơn.
Russell nói. “Ông có thể cần từ sáu đến tám tuần để sẵn sàng phẫu thuật.”
Tiến
sĩ Robert Becher, trợ lý giáo sư cuộc giải phẩu tại Yale và là cộng tác
viên nghiên cứu với Gill, cho biết khi dân số trên 65 tuổi gia tăng,
“cuộc giải phẩu sẽ là một thách thức về mặt tài chính đối với Medicare.
Theo một phân tích năm 2020, hơn một nửa chi tiêu của Medicare được dành
để trả cho các cuộc giải phẩu.
Becher
cho biết, đồng thời lưu ý rằng vào năm 2033, sẽ có ít hơn gần 30.000
bác sĩ phẫu thuật so với mức cần thiết để đáp ứng nhu cầu dự kiến.Ngoài
ra, “ trong những năm tới gần như mọi ngành vể phẫu thuật gặp phải tình
trạng thiếu nhân lực,”
Những
xu hướng này làm cho nỗ lực cải thiện kết quả cuộc giải phẩu cho người
lớn tuổi thậm chí còn quan trọng hơn. Tuy nhiên, tiến độ vẫn còn chậm.
Đại học Phẫu thuật Hoa Kỳ đã khởi động một chương trình cải tiến chất
lượng lớn vào tháng 7 năm 2019, tám tháng trước khi đại dịch covid-19
bùng phát. Nó yêu cầu các bệnh viện phải đáp ứng 30 tiêu chuẩn để đạt
được trình độ chuyên môn được công nhận trong phẫu thuật lão khoa. Cho
đến nay, chưa đến 100 trong số hàng nghìn bệnh viện đủ điều kiện tham
gia.
Chúng
tôi rất mong nhận được ý kiến từ độc giả về những câu hỏi mà bạn muốn
được giải đáp, những vấn đề bạn đang gặp phải khi chăm sóc sức khỏe của
mình và lời khuyên mà bạn cần khi xử lý hệ thống chăm sóc sức khỏe.
Duyên số từ đây cách biệt rồi, Đôi đường mỗi kẻ ở hai nơi. Người về tiên cảnh tròn căn số, Tôi ở Trần gian trả nợ đời.
Tôi khóc tình tôi đã lỡ làng, Cầm bằng nhỡ bước chuyến đò ngang. Dòng đời êm ả buông xuôi chảy, Bến nước bỗng dưng sóng cuộn tràn.
Tình nghĩa cùng nhau tưởng trọn đời, Dù cho cuộc sống đổi thay nơi. Giờ đây em để tôi sầu nhớ, Một chiếc khăn tang luống ngậm ngùi.
Tôi sẽ làm xong bổn phận người, Trả về cho đất mảnh xương phơi. Cầu xin nguyện ước em an nghỉ, Thiên quốc hồn bay ngự cõi trời. songquang (20111123) (Tuần thứ 3 em đi)
CẢM HỌA: CÁCH BIỆT SẦU
Từ nay duyên phận đổi thay rồi, Mỗi đứa mong chờ xa cách nơi. Nước mắt khó vơi đau xót số, Tim sao thanh thản để lo đời!
Tình ta đã rả phận duyên làng, Cành ngọc bỗng giờ đã gảy ngang. Ai nỡ bỏ đi không tiếp bước, Lệ dâng đau xót ngập tuôn tràn.
Đôi ta sát cánh suốt trong đời,
Lại nở chia lìa cách mỗi nơi. Em ở nơi nao âm vắng tiếng, Mờ xa sao chẳng thấy bùi ngùi?
Từ nay thắm thía kiếp con người, Sống tợ thân trần héo úa phơi. Dầu có thở than ai thấu xót, Đêm đêm chỉ mỏi mắt nhìn trời! HỒ NGUYỄN (24-11-2022)
HỌA 2 :TÙY DUYÊN SỐ
Tuỳ duyên số phận, cách xa rồi…! Đôi ngã đường tình đã định nơi Tịnh độ siêu thăng miền cực lạc Trần gian phảng phất mối tơ đời
Cuộc tình đã lỡ chuyến sang ngang Gãy gánh tình chung thật ngỡ ngàng Bến nước mười hai nay đã lỡ Dòng đời mấy khúc đổi thay tràn
Thương nhau những tưởng trọn đường đời Cuộc sống gia đình cũng có nơi Chẳng lẽ chia tay xa vĩnh biệt Bây giờ nhớ vợ luống bùi ngùi
Vợ chồng tấm mẳn nửa đời người Tử biệt sanh ly cát bụi phơi Cầu nguyện hiền thê về cựu vị Thiêng Liêng Hằng Sống cõi trên Trời MAI XUÂN THANH November 27, 2022
Khổng Tử nói: "Thất Thập Nhi Tùng Tâm Sở Dục, Bất Du Củ" (七十而從心所欲; 不逾矩).
Có
nghĩa là con người tới 70 tuổi sẽ đạt đến tình trạng kiện toàn về
phương cách đối nhân xử thế nên mọi hành động đều nằm trong khuôn khổ và
nguyên tắc đạo lý của đời thường.
Tôi
nay đã hơn 70, thời gian qua cuộc sống có nhiều thử thách, biến thiên.
Tâm thường bị giao động bởi những sự việc không thuận ý hoặc những lời
ăn tiếng nói cố ý hay vô tình của người khác có ý tứ tổn thương. Tôi
thấy mình có vẻ đi hơi xa tiêu chuẩn của khổng Tử đề ra cho lứa tuổi 70.
Vì thế, tôi cố gắng tìm tòi học-hỏi, tự kiểm thảo để tìm ra những
khuyết-điểm trong các trải nghiệm vui buồn của cuộc đời.
Theo
quan niệm cá nhân của tôi, tâm tư xác trộn trước thế sự nhiễu nhương là
do sự cố chấp và chủ quan. Nếu nhìn sự việc dưới góc độ cởi mở, lạc
quan, tha thứ sẽ khiến ta trải rộng lòng mình ra và mọi sự việc sẽ được
giải quyết một cách dễ dàng hơn, tâm tư cũng được thoải mái nhẹ nhàng
hơn.
Tuần
vừa qua, tôi lại gặp phải một số chuyện nghịch ý, tôi tự nhủ không cố
giữ lấy chủ kiến của mình nữa, mà cố gắng lắng nghe và cảm nhận ý kiến
của người khác. Điều này mang đến kết quả là, công việc được giải quyết
một cách hợp lý hơn, ổn thỏa hơn, đồng thời không làm buồn lòng người
khác.
Thu
nhặt kinh nghiệm kể trên, tôi muốn viết vài lời để bày tỏ và chia sẻ
cảm nhận của mình. Bài viết của tôi chủ yếu là để cảnh giác chính mình,
đồng thời muốn tìm hiểu về thế giới tâm linh của con người, rút lấy phần
chân thiện mỹ để cùng các bạn và thiện tri thức học hỏi và khuyến khích
lẫn nhau.
Văn
dĩ tải đạo, dùng ngôn từ để truyền đạt đạo lý vốn là một việc làm rất
có ý nghĩa và sâu xa. Vì vậy, mỗi lần chia sẻ bài viết là một sự vinh
hạnh và niềm vui lớn. Muôn ngàn lời nói, chất chứa dâng trào trong lòng,
nên cảm tác đề tựa: “Thế sự dưới cái nhìn của tuổi già”.
Thế Sự Dưới Cái Nhìn Của Tuổi Già
Ngày
xưa, khi còn trẻ, bồng bột nóng tính, ai nói gì hơi nghịch ý, tôi cũng
tìm cách phản bác. Bây giờ già rồi, nhìn đời qua lăng kính tuổi già,
thấy cuộc đời quá đa dạng, tôi trở nên dễ dãi hơn, ai nói gì cũng… gật
đầu xuôi thuận.
Sáng
nay, xem lại mấy tấm hình cũ của nhóm mình từ hồi thập niên 70, khuôn
mặt trẻ trung của lứa tuổi 18, đôi mươi đưa tôi về khoảng thời gian huy
hoàng của thời sinh viên Đà Lạt. Trân quý biết bao! Thật lòng mà nói
càng tiếc nuối thanh xuân thì càng ý thức được: "mình đã già rồi”!
Thời gian gần đây, lắm lúc hàn huyên phiếm đàm cùng mấy ông bạn già trong hội từ thiện, chúng tôi thường chia sẻ với nhau:
Về
già, tai thì điếc lác, nên khi nghe ai nói gì thì tiếng được tiếng mất;
nghe nhạc cứ như "đàn gẩy tai trâu", "nước đổ đầu vịt" không có khả
năng tiếp thu, nghe không rõ hoặc trì độn. Tuy nhiên lảng tai cũng có
cái hay là mình bớt nghe được những lời chê bai, trách móc và cả những
lời thóa mạ, chửi bới nữa. Họ nói họ nghe, mình vô can.
Về
già, mắt thì kém cỏi, đọc sách báo một lúc hoặc nhìn lâu vào màn ảnh
của tivi, máy vi tính, hình ảnh bị nhòe đi. Nghĩ cũng bực nhưng cũng
hay, mắt nhìn không rõ sẽ ít thấy những khiếm khuyết, ít thấy thì ít
động tâm. Tâm có tĩnh lặng thì lòng đời sẽ an yên, vui vẻ.
Về
già, đầu óc không còn minh mẫn nữa, nói trước, quên sau. Cũng hay, bởi
nhiều thứ đang cần vứt bỏ bớt đi cho tâm hồn thanh thản, nhẹ nhàng, giữ
lại cũng chẳng ích lợi gì mà còn khiến mình cứ phải suy nghĩ vẩn vơ.
Về
già, sức khỏe là vốn quý. Tuy nhiên, những khi đau ốm mới cảm nhận hết
được cái vốn quý ấy. Theo kinh nghiệm bản thân, lỡ khi ốm đau thì ngoài
người thân trong gia đình tới lui chăm sóc, may mắn hơn còn được sự
chiếu cố của vài người bạn cố tri đến vấn an, an ủi. Thế chẳng phải là
hạnh phúc lắm sao?
Nói
thế thôi, sức khỏe vẫn phải được đặt lên tiêu chí hàng đầu. Phải ăn
uống có chừng mực, nghỉ ngơi đầy đủ, tập thể dục thường xuyên, giữ tâm
thanh tịnh mà suy ngẫm về cuộc đời đã cho mình nhiều may mắn, mà tạ ơn
Trời Phật.
Một
hôm trước đây, tôi bỗng thấy yêu đời, thế nên, muốn đi nhuộm tóc. Đến
tiệm tóc nói rõ ý định của mình, chẳng hiểu có phải người thợ thấy mình
già nua, quê mùa, họ nhìn tôi một hồi và đề nghị với tôi: "đầu chú đã
hói, chỉ lưa thưa ít sợi tóc, nhuộm chi cho tốn tiền". Tôi bực lắm, cảm
thấy tự ái bị xúc phạm. Hồi trẻ, chắc chắn là to chuyện, giờ thì già
rồi, tôi tự nhủ : “Một câu nhịn, chín câu lành”.
Già
rồi, nhịn riết cũng quen. Không nên để tâm bực bội những chuyện vu vơ
nữa, cũng không nên đôi co cùng thiên hạ làm chi để tiêu hao sinh lực,
tổn hại tình thân hữu. Thế sự như cuộc cờ, đánh cờ là để giải trí, không
nhất thiết phải thắng, thắng chưa chắc là được là hơn, thua không hẳn
là thiệt là mất.
Già rồi, khi bị chê bai, mình cười, không buồn, không oán trách.
Già
rồi, nghe thiên hạ huênh hoang, mình cứ giả vờ tin như thật. Mình chẳng
mất gì, mà làm cho thiên hạ hoan hỉ vui sướng, lên tận mây xanh.
Già
rồi, thỉnh thoảng gặp gỡ bạn bè hàn huyên dăm ba câu chuyện bên tách
trà nóng, ôn lại buồn vui sự đời, đó là hạnh phúc hiếm hoi.
Già rồi, còn gặp nhau được ngày nào biết vui ngày đó, nên phải trân quý.
Già
rồi, ai nói đúng sai gì, cũng không sao. Cuộc đời muôn hình vạn trạng,
nên ai nói gì cũng có cái lý của riêng họ. Mình chỉ nên lắng nghe, cảm
nhận và gật đầu.
Già
rồi, không phản bác trước những sự oan ức, sự hiểu lầm của người khác,
sẵn sàng bao dung buông bỏ, dễ dãi cho người khác tức là dễ dãi cho
chính mình.
Mấy
hôm nay, trời vào đông, thời tiết se se lạnh. Tôi cầu chúc mọi người
“già” thêm một tí, “hồ đồ” thêm một tí, “lép vế” thêm một tí để tuổi già
vui thêm một tí, để cuộc đời tươi thêm một tí và để thiên hạ “sướng”
thêm một tí...
Chợt nhớ ca từ một bài hát (Hoa ngữ) có câu:"Hãy để dành một chút gì của mình cho chính mình." (留一點自己給自己.)
