GIỚI LUẬT - Lý Trinh Trường

Giới Luật

        Có một lần cùng các huynh tỷ đi làm công tác từ thiện, khi kết thúc buổi công tác thì trời đã đi dần vào xế chiều, các huynh tỷ đề nghị cùng nhau dùng cơm tối để luôn tiện hàn huyên tâm sự sau một thời gian dài không được hội ngộ vì cơn dịch Covid. Vì đa phần các huynh tỷ không thọ giới chay trường, nên chúng tôi chọn một nhà hàng hải sản. Tôi thì tùy duyên nên chỉ ăn những cọng rau bên cạnh thịt cá, miễn sao hòa đồng với mọi người. Nhưng có một huynh khác thì trì giới nghiêm cẩn, huynh ăn chay như người xuất gia, chỉ ăn những thực vật thanh tịnh không có máu huyết và kiêng cữ luôn cả những đồ tanh, hành tỏi... Vì vậy, sư huynh cương quyết từ chối chung vui với chúng tôi, rồi ra về một mình. Nhìn bóng dáng huynh lủi thủi xa dần trong buổi chiều tà đêm đông, mọi người đều cảm thấy ít nhiều sự tiếc nuối và bầu không khí đột nhiên trở nên hơi nặng nề.

        Sự kiện xảy ra khiến tôi suy nghĩ. Nếu đứng trên phương diện tôn giáo và đức tin thì dĩ nhiên phải tuân theo giới luật quy định. Nhưng nếu đứng trên góc nhìn thông thoáng một tí, thì tôn chỉ và mục đích của bất cứ tôn giáo nào cũng muốn mọi người được sống vui vẻ và hạnh phúc. Nghiêm trang và cảm thông cũng như mọi sự việc trên đời đều như hai mặt của một đồng tiền bổ túc lẫn nhau để thể hiện sự toàn diện và viên mãn.

        Tất cả giới luật trong Phật giáo không nhằm mục đích ràng buộc bất cứ một ai. Luật lệ xã hội cũng chỉ nhằm ngăn ngừa những lỗi lầm để cho con người sống có hạnh phúc. Nhưng tất cả đều tùy theo hoàn cảnh và phương tiện mà du di để con người được an lạc. Ví dụ, nếu chúng ta bị giấy phạt vì vượt đèn đỏ, sau đó chúng ta yêu cầu được lên tòa giao thông xin trình bày lý do vi phạm luật đi đường, lỗi ấy không phải là một hành vi cố tình, mà vì hôm đó thắng xe bị trở ngại đột ngột, chúng ta nhận sai sót này. Thường thì luật và quan tòa sẽ châm chước và giảm khinh án phạt cho sự cố trên.

 

        Đó là sự linh động của luật lệ, thế nên trong giới luật Phật pháp có bốn phần: Khai, giá, trì, phạm (開遮持犯). Khai là mở, giá là ngăn che, trì là giữ, nếu không giữ được là phạm. Ví dụ người xuất gia thì không được va chạm với phụ nữ, nhưng nếu gặp trường hợp nhìn thấy một phụ nữ bị té ngã mà không ra tay cứu giúp vì phải giữ giới thì thiết nghĩ sự dửng dưng đó không hợp lý hợp tình. Thực sư giới luật trong nhà Phật tức là đạo đức, chúng ta giữ giới nhằm tăng trưởng đạo đức của con người. Như vậy chúng ta còn gì đạo đức khi thấy người khác gặp nạn mà không ra tay cứu giúp. Trong khi cứu giúp mà cần phải bồng bế nhưng tâm không bao giờ có sự đen tối ô uế hay tà ý, chỉ nhằm mục đích cứu người chớ không có bất cứ một sự lợi dụng nào cả. Như vậy, thiết nghĩ tu sĩ ấy không phạm giới, nói đúng hơn vị tu sĩ ấy biết cách giữ giới.

        Người có đạo ắt có đức nên gọi là đạo đức. Chúng ta theo đạo không phải để bái kính hay tôn thờ một đấng thần linh tối thượng nào, mà là giữ giới để làm tròn nhân cách của mình. Giới là đạo đức, càng giữ giới thì nhân cách càng thanh cao.

        Năm 2004, pháp sư Tịnh Không đến Bắc Kinh hoằng pháp, tạm trọ ở Nhà Hàng Quốc Tế tại Bắc Kinh. Một hôm tình cờ gặp một đồng tu rất thân, là thương gia nổi tiếng tại địa phương. Hôm đó vị đồng tu chủ trì hôn lễ cho con trai và có nhã ý mời Sư làm người chứng hôn mặc dù người bạn ấy trước đó đã mời chủ tịch cục chánh hiệp Bắc Kinh đảm trách vai trò chứng hôn rồi. Nếu hôn lễ được một tăng một tục cùng chứng hôn thì hôn lễ sẽ càng có ý nghĩa và tròn đẹp. Khi được biết con dâu là người Nhật và khách đến dự hôm đó gồm nhiều viên chức đại sứ quán Nhật, cán bộ trong bộ nội vụ Bắc Kinh cùng nhiều thương gia nổi tiếng địa phương. Đây là cơ duyên hiếm có để giới thiệu Phật pháp cho giới thượng lưu ít có cơ hội tiếp xúc đạo lý không môn, cho nên Sư đồng ý nhận làm chứng hôn.

        Sự hiện diện của Sư Tịnh Không hoàn toàn nằm ngoài dự tính, cho nên buổi tiệc toàn là đồ mặn. Sư tùy duyên dùng rau cải bên cạnh thịt cá. Cuộc vui nào đương nhiên đều có mời rượu để mọi người chúc phúc nhau. Sư tuyên bố chỉ nhấp ly nhỏ. Có người cho rằng “Sư Tịnh Không” phá giới, nhưng Sư nói đó là khai duyên, bởi vì Sư không có dự tính tham dự buổi tiệc thế tục và mời rượu chúc phúc cho hôn lễ. Học Phật phải được lợi ích chân thật, vậy lợi ích chân thật là biết áp dụng nguyên tắc khế lý khế cơ vào đời sống hằng ngày. Khế lý: “khế” tức là hợp, “lý” tức là chân lý. có nghĩa là phù hợp với đạo lý, pháp lý. Khế cơ : có nghĩa là phù hợp với từng hoàn cảnh, từng căn cơ của người nghe. Phật hiểu được căn tánh của chúng sanh mà tùy nghi hóa độ, đưa ra những phương tiện để dẫn dắt chúng ta đi đến chánh pháp. Nếu quá nghiêm khắc chấp trước trong việc hoằng đạo, không trắng là đen, không kiên thủ thì có tội, thì nhiều người sẽ e ngại và không muốn tiếp xúc với Phật pháp.

        Trở lại câu chuyện buổi hôn lễ, trong khi mời rượu, chủ hôn mời Sư nói vài lời chúc phúc cô dâu chú rể, đây là cơ duyên hoằng pháp rất khế cơ khế thời. Mở đầu, Sư giới thiệu sơ lược về Phật pháp. Nhờ vậy mà có nhiều người đã hiểu thêm và chấp nhận Phật pháp. Sư giải bày giáo lý nhà Phật không ràng buộc bất cứ điều gì trong cuộc sống, giới luật nhà Phật linh động uyển chuyển, giữ giới là giữ nhân cách để cuộc sống được hạnh phúc cho chính bản thân và người khác.

        Khai giới là lợi ích cho chúng sinh, trì giới là lợi ích cho chính mình. Nếu cứ khư khư giữ giới tu trì mà không nghĩ đến hạnh phúc của người khác thì không phù hợp với giáo lý của đạo Phật là từ bi chúng sanh, cứu nhân độ thế. (Trích lục từ buổi khai thị "A Nan Vấn Sự Phật Cát Hung kinh"(阿難問事佛吉凶經)15-13-57).

        Khoảng 3000 năm trước thời Phật còn tại thế, chư tăng phải giữ giới thanh quy, chỉ đi trì bình thác bát, khất thực nuôi thân và không được giữ tiền. Thời gian trôi qua, cuộc sống xã hội đã thay đổi, chư tăng không thể ngày ngày ôm bình đi khất vì có thể bị hiểu lầm là loại sâu mọt xã hội. Thế nên Tổ thiền tông Bách Trượng Hoài Hải đã lập ra một thanh quy "nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực" (một ngày không làm, một ngày không ăn). Xã hội công nghiệp ngày nay, chú trọng hiệu quả kinh tế, nhiều nhà chùa không còn ngồi chờ bá tánh cúng dường, do đó, một số chùa tự sản xuất thực phẩm, nhang đèn để tự lực cánh sinh. "Sống là làm" đã trở thành một triết lý tự nhiên trong đời sống cũng như tu hành để không ăn cơm của chùa và bá tánh một cách uổng phí.

        Chư tăng ngày nay không thể đi bộ để hoằng pháp như thời đức Phật, nếu không giữ tiền, ai cho lên xe. Đừng vì thế mà bảo là phạm giới.

        "Phật pháp tại thế gian, bất ly thế gian giác" (佛法在世間,不離世間覺), sự tồn tại của Phật Giáo là hướng dẫn con người có một cuộc sống chơn thiện mỹ, và trở thành người có nhân cách đạo đức toàn thiện. Phật pháp tồn tại vì đời người. Nếu không có đời thì sẽ không có đạo, đời và đạo nương nhau mà có. Vì vậy thế gian pháp tức Phật pháp, Thế sự biến thiên vô thường, Phật pháp cũng có thể uyển chuyển linh động. Tinh thần giới luật của Phật phải tùy cơ, tùy thời và tùy xứ. Vì thân tâm thanh tịnh và sự ổn định của xã hội mà giữ giới; vì từ bi hỷ xả và lợi ích chúng sinh mà khai giới. Giới luật đưa đến trí tuệ, dùng trí tuệ hướng dẫn giới luật mà không bị giới luật một mực cấm chế để rồi làm mất đi giá trị thâm thúy thiêng liêng của giáo lý nhà Phật.

Trường

02-22-2023

nguồn :http://tneu.blogspot.com/

Mời Xem :Bao Dung - Tác Giả : Lý Trinh Trường

 

THÀNH NGỮ ĐIỂN TÍCH 65 : LÂN LÝ

                                            
                                                       Sinh rằng LÂN LÝ ra vào, 

                                          Gần đây nào phải người nào xa xôi.              

         Đó là hai câu thơ mà Kim Trọng đánh tiếng  nhận là "Bà con lốì xóm" để làm quen với Thúy Kiều.  LÂN LÝ 鄰里, LÂN 鄰 là Lân cận, là lối xóm, là những người ở sát bên nhà. LÝ 里 là Làng xã. Nên LÂN LÝ là Bà con chòm xóm, là lối xóm với nhau. Đây là cái cớ đắc dụng nhất để làm quen với ai đó, nhất là các cô cậu mới lớn ở trong xã hội phong kiến ngày xưa. Nhắc lại bài thơ ngũ ngôn TRƯỜNG CAN HÀNH của Thôi Hiệu đời  Đường tả khi cô gái muốn làm quen với chàng trai đã "kiếm chuyện nhìn bà con lối xóm" như sau :

  

                       君家何處住，   Quân gia xà xứ trú ?    

                       妾住在橫塘。   Thiếp trú tại Hoành Đường.    

                       停船暫借問，   Đình thuyền tạm tá vấn,  

                       或恐是同鄉。   Hoặc khủng thị đồng hương.

  Có nghĩa :

                               Nhà chàng ở tận nơi đâu ?

                       Thiếp thì ở mãi sâu trong Hoành Đường.

                              Dừng thuyền thiếp hỏi tỏ tường,

                         Hoặc là có phải đồng hương chăng là !?

LÂN 鄰 là hàng xóm, nên HƯƠNG LÂN 香鄰 là Cô hàng xóm thơm phức ! Đây là cách "nịnh đầm" của ông cha ta ngày xưa. Ai dám bảo các cụ là "cổ lổ xỉ" đâu. Ta hãy nghe cũng chàng Kim Trọng chỉ lo "cua" gái mà không chăm chỉ học hành, đã nghe ngóng khắp nơi để tìm người đẹp :

                               Trộm nghe thơm nức HƯƠNG LÂN,

                           Một nền Đồng Tước khóa xuân hai Kiều.

       HƯƠNG LÂN 香鄰 còn được gọi là PHƯƠNG LÂN 芳鄰, cũng cùng một nghĩa "nịnh đầm" như trên.      

       

      Ta còn có LÂN là KỲ LÂN 麒麟, con vật thần thoại tượng trưng cho đức tính nhân hậu của bậc thánh nhân, của người quân tử. Trong chương Chu Nam của Kinh Thi có câu LÂN CHỈ TRÌNH TƯỜNG 麟趾呈祥, có nghĩa : Gót chân của con lân đi đến đâu thì mang điềm lành đến nơi đó. Nên các đoàn lân múa chúc mừng Xuân trong ba ngày Tết Nguyên Đán, trên danh thiếp luôn luôn có 4 chữ Lân Chỉ Trình Tường là vì thế. Trong Kinh Thi còn ví Kỳ Lân với Châu Văn Vương, còn gót chân của nó thì ví với con cháu của Châu Văn Vương. Do đó Lân Chỉ hay Gót Lân còn dùng để chỉ con cháu của người hiền đức, như trong truyện Nôm Lục Vân Tiên của cụ Nguyễn Đình Chiểu :

                                   Trăm năm biết mấy tinh thần,

                                Sinh con sau nối GÓT LÂN đời đời.

 và như trong tác phẩm Sãi Vãi của cụ Nguyễn Cư Trinh khi cho ông Sãi luận về chữ MUỐN như sau :

                            Lưới thỏ giăng, Sãi muốn cho củ củ võ phu;

                           GÓT LÂN xéo, Sãi muốn cho chơn chơn công tử.

      và trong bài AI TƯ VÃN của công chúa Lê Ngọc Hân khóc thương vua Quang Trung cũng có câu :

                           GÓT LÂN CHỈ mấy hàng lẩm chẩm,

                           Đầu mũ mao, mình tấm áo gai!

             

      Như trên đã nói, KỲ LÂN 麒麟 là con vật tượng trưng cho bậc thánh nhân quân tử, đức cao vọng trọng, nên con của Kỳ Lân là LÂN TỬ 麟子 hay LÂN NHI 麟兒là từ dùng để chỉ con cháu của các bậc hiền đức nêu trên; là con dòng cháu giống của thế gia vọng tộc, như trong thơ Nôm Hoa Tiên Truyện của Nguyễn Huy Tự và Nguyễn Thiện có câu :

               

                                  Họ Diêu sáng vẻ môn mi,

                         Điềm lành sớm ứng LÂN NHI một chàng.

Nói đến Kỳ Lân, thì không thể thiếu KỲ LÂN CÁC 麒麟閣, nơi mà vua Hán Tuyên Đế đã cho xây dựng nên để ghi tên của 11 người công thần sau khi đã bình định được Hung Nô. Nên KỲ LÂN CÁC, gọi tắt là LÂN CÁC 麟閣; là từ tượng trưng cho sự vinh dự của các công thần ngày xưa dưới các triều đại phong kiến, như trong các bài thơ "Tô Công Phụng Sứ" của Lê Quang Bí đời Hậu Lê của ta có câu :

                                 Trúc ghi lụa rủ đề LÂN CÁC,

                             Cho nước này xem nước khác trông.

       LÂN CÁC 麟閣 gọi nôm na là GÁC LÂN, như trong thơ của nhà vua Trần Trùng Quang (Trần Qúy Khoách) đời Hậu Trần có câu :

                                 Việc nước một mai công ngõ vẹn,

                                 GÁC LÂN danh tiếng dõi lâu xa.

       Còn LÂN KINH 麟經 là Kinh Xuân Thu 春秋經 là bộ kinh chép về lịch sử của nước Lổ, do Khổng Tử biên soạn. Năm Lổ Ai Công thứ 14, có người săn được một con kỳ lân bị què. Khổng Tử cho rằng kỳ lân là Nhân Thú 仁獸; là con thú tượng trưng cho sự nhân đức nhân nghĩa, nay xuất hiện lại bị bắn què, có nghĩa là thời thế đã suy đồi, vô đạo, nên ngưng không viết nữa. Vì thế mà Kinh Xuân Thu còn được gọi là LÂN KINH; một trong những bộ sách kinh điển của Nho Gia. Trong truyện thơ Nôm TRINH THỬ của ta có câu :

                                       Trời đâu phụ kẻ tiết nghì,

                              LÂN KINH mao giản tạc ghi còn truyền.  

       Còn trong "Phù Dung Tân Truyện" của Trúc Lâm Cư Sĩ đời nhà Nguyễn, theo  bản khắc in đề niên đại Tự Đức Kỷ Mão (1879) thì gọi là KINH LÂN :

                                      Mở mang sử Mã, KINH LÂN,

                                Sâu nguồn Thù Tứ, rộng sân Chu Trình.

 Hết LÂN tới LÝ, LÝ 里 ngoài nghĩa là Làng Xóm ra, Lý còn là DẶM : Đơn vị đo chiều dài thuở xưa tương đương 500m ngày nay. Ta có từ Thiên Lý Mã 千里馬 là loại ngựa giỏi, có thể chạy được mỗi ngày một ngàn dặm, và ta cũng hay nghe câu thơ thứ 2 trong bài thơ "Tứ Khoái" của các cụ đồ ngày xưa là :

               THIÊN LÝ tha hương ngộ cố tri   千里他鄉遇故知.

Có nghĩa :

               NGÀN DẶM quê người gặp bạn xưa.

       LÝ còn là ĐÀO LÝ 桃李, là hai loại cây ăn trái đồng thời cũng có nghĩa là hai loại trái : Trái Đào và trái Lý. Đây là hai loại cây trái ngọt, thanh và qúy, lại vừa có hoa thơm, nên thường được ví với người nhã nhặn, có học vấn hay học trò giỏi. Trong Ấu Học Quỳnh Lâm 幼學瓊林 nói về Khổng Tử như sau :...Hiền nhân thất thập, đệ tử tam thiên... Đào lý tại công môn, xưng nhân đệ tử chi đa賢人七十，弟子三千...桃李在公門，稱人弟子之多. Có nghĩa :... Trong đám ba ngàn học trò thì có 70 người giỏi... những người xuất sắc (ĐÀO LÝ) thì làm quan, ông là người có học trò đông hơn người khác. Trong Truyện Kiều cụ Nguyễn Du ví cô Kiều tài hoa qúy phái như là Cành Đào Hoa Lý khi bị Hoạn Bà vùi dập :

                                 Tiếc thay ĐÀO LÝ một cành,

                          Một phen mưa gió tan tành một phen !

        Theo sách Thông Giám : Ông Địch Nhân Kiệt, tể tướng đời Đường, tiến cử cho vua Đường một lúc mấy chục người tài giỏi. Người đương thời khen ông rằng :" Thiên hạ ĐÀO LÝ tận tại công môn 天下桃李盡在公門 ". Có nghĩa : " Cây đào cây mận (ý chỉ Nhân tài) trong thiên hạ đều ở cửa của ông mà ra cả !" Trong Lâm Tuyền Kỳ Ngộ (Bạch Viên Tôn Các) có câu :

                                Cửa chen ĐÀO LÝ người sum họp,

                                Nhà chật trân châu của đãi đằng.

        Trong Cung Oán Ngâm Khúc của Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều cũng có câu :

                                Sân ĐÀO LÝ mây lồng man mác,

                                Nền đỉnh chung nguyệt gác mơ màng.

        

         Sau SÂN ĐÀO LÝ, ta có SÂN LÝ, tức LÝ ĐÌNH 鯉庭, là Sân trong nhà của người tên Lý. LÝ 鯉 nầy là Cá chép, tên tự của Bá Ngư 伯魚 là con của Khổng Tử. Theo sách Luận Ngữ. Chú Sơ. Qúy Thị 論語，注疏·季氏 ghi chép :

      " Trần Kháng hỏi Bá Ngư : Anh ở gần thầy, thầy có dạy cho anh những gì đặc biệt không?. Bá Ngư đáp : Có một lần thầy đứng trước phòng học, tôi đi ngang qua sân, thầy hỏi : Có học qua Kinh Thi chưa? Tôi đáp : chưa. Thầy bảo : Không học Kinh Thi thì lấy gì mà ăn nói ! Lại một lần khác, tôi đi ngang qua sân nhà, Thầy cũng hỏi : Học qua Kinh Lễ chưa? Tôi đáp : chưa. Thầy lại bảo : Không học Lễ thì làm sao biết cách để lập thân. Trần Kháng nghe nói rất mừng : Tôi chỉ hỏi có một câu mà học được những ba điều : Một là biết được sự gợi mở của Kinh Thi; Hai là biết được sự đối nhân xử thế của Kinh Lễ; Ba là biết được người quân tử chính trực không dạy riêng cho con mình những điều chi cả. Nên...

       LÝ ĐÌNH là từ dùng để chỉ sự giáo huấn của người cha đối với con cái, như trong Tự Tình Khúc của Cao Bá Nhạ có câu :

                             Phó ngạnh tích mặc dù sinh tử,

                             Chắc LÝ ĐÌNH dạy chữ hiếu trung.

       LÝ ĐÌNH chỉ tích con của Khổng Tử, còn LÝ MIÊU 李貓 là Con mèo họ Lý. Đây là nick name của Lý Lâm Phủ, một gian thần đời Đường Cao Tông, giữ chức Trung Thư Thị Lang. Bề ngoài trông Lý rất ôn nhu đôn hậu, nhưng trong lòng thì rất gian manh hiễm độc, luôn toan mưu tính kế để hại người, nên dân chúng oán giận mới đặt cho cái tên LÝ MIÊU, lấy ý con mèo trông bề ngoài rất hiền lành ngoan ngoãn, nhưng lại là giống ăn thịt sống, khi giương nanh múa vút lên thì xé xác chú chuột nào đó như chơi. Trong truyện thơ Nôm khuyết danh TRINH THỬ có câu :

                                Vẫy vùng ếch giếng tự kiêu,

                       Tham lam chẳng khác LÝ MIÊU đời Đường.

       Sau LÝ MIÊU ta có LÝ SƯƠNG 履霜 là Dẫm lên trên sương móc. Theo Kinh Dịch, quẻ Khôn, hào thứ 6《易經‧坤卦》初六爻 có câu : Lý sương, kiên băng chí 履霜，堅冰至。Có nghĩa : Dưới chân dẫm phải sương móc của mùa thu thì biết là băng cứng của mùa đông sắp đến rồi. Ý là : Dùng hiện tượng sương băng để cảnh báo đề phòng về mối họa hoạn trước khi nó xảy đến. Trong bộ sử trường thiên bằng thơ "Thiên Nam Ngữ Lục" của ta hồi cuối thế kỷ thứ 17 có câu :

                                                               Đồng thân kim cốt ai đang,

                            Lăng vân là chí, LÝ SƯƠNG là lòng.

        Trong Cung Oán Ngâm Khúc của Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều cũng có câu :

                                Sân ĐÀO LÝ mây lồng man mác,

                                Nền đỉnh chung nguyệt gác mơ màng.

        

         Sau SÂN ĐÀO LÝ, ta có SÂN LÝ, tức LÝ ĐÌNH 鯉庭, là Sân trong nhà của người tên Lý. LÝ 鯉 nầy là Cá chép, tên tự của Bá Ngư 伯魚 là con của Khổng Tử. Theo sách Luận Ngữ. Chú Sơ. Qúy Thị 論語，注疏·季氏 ghi chép :

      " Trần Kháng hỏi Bá Ngư : Anh ở gần thầy, thầy có dạy cho anh những gì đặc biệt không?. Bá Ngư đáp : Có một lần thầy đứng trước phòng học, tôi đi ngang qua sân, thầy hỏi : Có học qua Kinh Thi chưa? Tôi đáp : chưa. Thầy bảo : Không học Kinh Thi thì lấy gì mà ăn nói ! Lại một lần khác, tôi đi ngang qua sân nhà, Thầy cũng hỏi : Học qua Kinh Lễ chưa? Tôi đáp : chưa. Thầy lại bảo : Không học Lễ thì làm sao biết cách để lập thân. Trần Kháng nghe nói rất mừng : Tôi chỉ hỏi có một câu mà học được những ba điều : Một là biết được sự gợi mở của Kinh Thi; Hai là biết được sự đối nhân xử thế của Kinh Lễ; Ba là biết được người quân tử chính trực không dạy riêng cho con mình những điều chi cả. Nên...

       LÝ ĐÌNH là từ dùng để chỉ sự giáo huấn của người cha đối với con cái, như trong Tự Tình Khúc của Cao Bá Nhạ có câu :

                             Phó ngạnh tích mặc dù sinh tử,

                             Chắc LÝ ĐÌNH dạy chữ hiếu trung.

       LÝ ĐÌNH chỉ tích con của Khổng Tử, còn LÝ MIÊU 李貓 là Con mèo họ Lý. Đây là nick name của Lý Lâm Phủ, một gian thần đời Đường Cao Tông, giữ chức Trung Thư Thị Lang. Bề ngoài trông Lý rất ôn nhu đôn hậu, nhưng trong lòng thì rất gian manh hiễm độc, luôn toan mưu tính kế để hại người, nên dân chúng oán giận mới đặt cho cái tên LÝ MIÊU, lấy ý con mèo trông bề ngoài rất hiền lành ngoan ngoãn, nhưng lại là giống ăn thịt sống, khi giương nanh múa vút lên thì xé xác chú chuột nào đó như chơi. Trong truyện thơ Nôm khuyết danh TRINH THỬ có câu :

                                Vẫy vùng ếch giếng tự kiêu,

                       Tham lam chẳng khác LÝ MIÊU đời Đường.

       Sau LÝ MIÊU ta có LÝ SƯƠNG 履霜 là Dẫm lên trên sương móc. Theo Kinh Dịch, quẻ Khôn, hào thứ 6《易經‧坤卦》初六爻 có câu : Lý sương, kiên băng chí 履霜，堅冰至。Có nghĩa : Dưới chân dẫm phải sương móc của mùa thu thì biết là băng cứng của mùa đông sắp đến rồi. Ý là : Dùng hiện tượng sương băng để cảnh báo đề phòng về mối họa hoạn trước khi nó xảy đến. Trong bộ sử trường thiên bằng thơ "Thiên Nam Ngữ Lục" của ta hồi cuối thế kỷ thứ 17 có câu :

                                 Đồng thân kim cốt ai đang,

                            Lăng vân là chí, LÝ SƯƠNG là lòng.

 Cuối cùng ta có Ả LÝ, tức là nàng LÝ KÝ 李寄 trong truyền thuyết Sưu Thần Ký 搜神記 đời Đông Tấn như sau :

       Nước Đông Việt ở vùng Mân nam 閩南 (Quảng Đông, Phúc Kiến hiện nay) có nàng Lý Ký là con gái út thứ sáu của gia đình. Nhà nghèo không có con trai, trong nước lại có nạn yêu rắn hoành hành, mỗi năm đều phải tế một cô gái trẻ cho rắn ăn thịt. Lý Ký bèn quyết định bán thân mình cho rắn ăn thịt, lấy tiền để nuôi cha mẹ và các chị. Mặc dù cha mẹ can ngăn, Lý Ký cũng lén đi, nàng yêu cầu nhà vua cấp cho mình một thanh bảo kiếm và một con chó săn, rồi đi thẳng đến động rắn. Sau một đêm chiến đấu quyết liệt với sự hỗ trợ của con chó săn thiện nghệ, nàng đã chém chết con yêu rắn. Quốc vương nước Đông Việt cảm phục trước sự dũng cảm của nàng , nên đã cưới nàng về làm hoàng hậu. 

      Trong Truyện Kiều, cụ Nguyễn Du đã cho cô Kiều cân nhắc trước khi quyết định bán mình chuộc tội cho cha là :

                              Dâng thơ đã thẹn nàng Oanh,

                            Lại thua Ả LÝ bán mình hay sao ?!

      Ả LÝ chính là nàng Lý Ký trong cốt truyện của Sưu Thần Ký nêu trên.

                                               Lý ký trảm yêu xà
 

        Hẹn bài viết tới !

                                                                                                 杜紹德

                                                                                            Đỗ Chiêu Đức

🌿🌿🌿🌿

Mời Xem :THÀNH NGỮ ĐIỂN TÍCH 64 : LƯỚI LỤC

Chất Chứa - Lý Trinh Trường

 

Chất Chứa    

    Sống trên đất Mỹ 45 năm, gần đây tôi mới phát hiện một hiện tượng phi lý: hầu hết mọi gia đình đều đậu xe ngoài driveway (lối cho xe ra vào ga-ra). Còn ga-ra thì dùng để tồn trữ đồ đạc và các vật dụng hàng ngày. Ga-ra dịch nghĩa là nhà xe, đúng lý là để đậu xe, nhưng sau khi cuộc cách mạng kỹ nghệ phát triển mạnh vào thế kỷ 20, sản xuất đại quy mô nên sản phẩm quá dư thừa và rẻ, người ta tha hồ mua sắm. Vì nhu cầu tồn trữ cho nên ga-ra không còn để đậu xe mà trở nên kho trữ hàng. Ga-ra thì dùng để cất giữ vật dụng bình thường như sách báo, quần áo, giày dép cũ hoặc lỗi thời, còn chiếc xe trị giá vài chục ngàn đô-la lại bị đẩy ra ngoài trời dầm mưa dãi nắng. Điều này cũng như những câu vè nói ngược: “giã gạo bằng nồi, nấu cơm bằng cối”. Ở đời, cái lý nhiều khi nằm trong cái nghịch lý, mà trong nghịch lý lại hàm chứa nhiều triết lý nhân sinh sâu sắc. Sự kiện nhà xe là phản ảnh thực trạng mâu thuẫn của xã hội.

 

    Chuyện Ga-ra cũng nói lên bản tính và quan niệm sống hời hợt nông cạn của con người: thích ôm đồm, nắm giữ và chất chứa.

    Chợt nhớ câu chuyện trong Thiền tông. 

    Có người nọ nghe nói về một đạo sư nổi tiếng nên tìm đến hỏi đạo. Đến nơi, anh thấy trong nhà của vị đạo sư trống trơn, chỉ có một cái giường, một cái bàn, một cái ghế và một cuốn sách.

    Anh ngạc nhiên hỏi: "Sao nhà của Sư trống trơn, không có đồ đạc gì cả?"

    Đạo sư hỏi lại: "Thế khi anh đến đây, hành lý của anh có gì vậy?"

    Anh đáp: "Dạ chỉ gồm vỏn vẹn trong một cái va li".

    Đạo sư hỏi: "Sao có ít đồ vậy?"

    Anh đáp: "Vì đi hành hương nên đem ít đồ thôi".

    Đạo sư nói: "Tôi cũng là người vân du qua cuộc đời này nên chẳng có đồ đạc gì nhiều".

    

    Con người có xu hướng ôm giữ chất chứa, ấy là do tánh tham sân si mà ra. Ngay từ nhỏ, khi  vừa mới biết bò, trẻ con cố trườn tới để nắm lấy một đồ vật trước mặt vì muốn chiếm đoạt. Lớn lên, chúng ta lại càng nắm bắt và chất chứa nhiều hơn vì lòng tham dục.

    Nhớ lại, khi mới bước chân đến xứ Mỹ, mọi người hầu như là hoàn toàn tay trắng. Chúng ta chỉ mơ ước có một nơi ở tạm nương thân và công ăn việc làm để sinh sống qua ngày.  Nhưng dần dà về sau, nhu cầu của chúng ta gia tăng một cách đáng kinh ngạc.  Mình giờ đây không thể sống thiếu những thứ như tủ lạnh, truyền hình, phone di động, máy vi tính, v.v..  Thậm chí những thứ lỉnh kỉnh như thức ăn ngon, quần áo sang đẹp, giày dép thoải mái, trang sức thời thượng… mà nghĩ rằng đó là những nhu cầu mình không thể thiếu trong đời sống. Chúng ta thực sự “cần” không nhiều, nhưng "muốn" thì quá nhiều, có thứ mình nghĩ mình cần nhưng hóa ra chỉ là thứ mình thích, mình muốn.

    "Cần" là điều đương nhiên cho nhu cầu sinh hoạt, nhưng "muốn" lại là thứ xa xỉ, thậm chí là tai họa cho cuộc đời. Vì con người là con người của xã hội, thấy người ta có được cái gì thì mình cũng cố gắng muốn có giống như thiên hạ, thậm chí còn có ý muốn hơn người khác nữa. Tham muốn cũng có thể dẫn đến sự suy đồi đạo đức vì muốn tranh giành những gì không thực sự thuộc về mình, làm tổn hại cho bản thân và người khác. 

    Bấy lâu nay, chúng ta sống trong mê đồ của nếp sống phồn hoa hư ảo, con người chạy theo bả danh lợi, chìm đắm trong dòng xoáy của thời đại, vì dục vọng và lợi lạc mà phải chịu vất vả trong mưu sinh, dần dần đánh mất giá trị đích thực của mình, tự giam mình trong lầu son gác tía và đèn hồng tửu sắc của cuộc sống xã hội vật chất hiện nay. Giống như con sư tử trong đoàn xiếc, bị cướp mất đi sự tự do vẫy vùng nơi chốn sơn lâm, bị giam mình trong lồng sắt, ngày ngày sống với phần ăn đã được phân định sẵn, và diễn đi diễn lại những tiết mục theo sự điều khiển và chỉ huy của người quản thú.

    Ở đời người ta thường cho hạnh phúc là có được cái này, cái kia, vật chất, danh lợi và quyền thế, v.v...  Khi chưa có thì muốn có, làm đủ mọi cách để cho có. Có rồi thì sợ mất hoặc xem thường rồi lại muốn có cái khác. Nếu không được thì buồn phiền, bất mãn, khổ sở.

    Người đời thường thấy có nhiều hối hận trong cuộc sống là vì không biết và cũng không muốn buông bỏ, cứ bon chen tranh giành, buông tay này, bắt tay kia, thậm chí càng nắm càng nhiều, càng nắm càng chặt, rồi tự trói mình vào cạm bẫy của trần đời và sa vào mê hồn trận của vật chất.

    Khi lòng tham khởi lên che mờ lấn áp tâm trí mà dễ dàng trở thành nạn nhân như chúng ta thấy qua bài học từ cái bẫy mồi. Một thiết bị đơn giản như vậy mà có thể “dụ” được thú vật khôn lanh như khỉ là một điều đáng cho ta suy ngẫm.

    Người thợ săn có một mẹo nhỏ để bắt khỉ, họ chọn những quả dừa to khoét một cái lỗ sao cho lỗ ấy chỉ đủ để khỉ thò tay vào trái dừa. Đổ hết nước dừa ra, bỏ vào đó món khỉ khoái khẩu như hạt dẻ hay bắp ngô. Thợ săn mang những quả dừa này đến nơi có nhiều khỉ xuất hiện, rồi cột cố định trái dừa vào một thân cây hay gốc cây rồi bỏ đi .

    Quả nhiên, loài khỉ tinh ranh lại háo ăn, đánh được vị thơm của hạt dẻ, nó mon men đến gần… rồi thò tay vào lấy thức ăn, thế nhưng cái lỗ dừa chỉ nhỏ vừa bằng cái tay của nó, nên khỉ không tài nào nắm kéo những hạt dẻ ra được, nó chỉ cần buông hạt dẻ là có thể chạy thoát thân, thế nhưng liệu nó chịu buông tay không? Không đời nào, bởi loài khỉ luôn nghĩ rằng: "Đó là hạt dẻ của mình!" đó chính là lý do loài khỉ lúc nào cũng bị tóm cổ.

    Tôi đọc câu chuyện về chiếc bẫy khỉ trong cuốn “Transforming the Mind, Healing the World” của Joseph Goldstein từ lâu rồi. Từ đó, rất nhiều lần, hình ảnh con khỉ mắc nạn luôn ở trong tâm trí tôi. Tôi nghĩ đến tình huống tương tự của con người, họ phải trả giá quá đắt và tự vùi dập danh dự, sự nghiệp và cuộc sống của mình khi không cưỡng được cám dỗ của miếng mồi vật chất, danh lợi, loay hoay mãi mà tay vẫn mắc trong trái dừa mà người ngoài cuộc thấy ngu si đến nỗi vô lý. 

    Tham muốn là nhân, khổ não là quả; tri túc là nhân, hạnh phúc là quả. Thiểu dục tri túc luôn là liều thuốc tốt để đối trị lòng tham. Chọn nếp sống đơn giản, đạm bạc, biết buông tay để khỏi phải sa lưới như con khỉ bị mắc bẫy trong trái dừa.

    Không ai dám chủ quan cho rằng mình có thể làm chủ tâm ý của mình mọi lúc, mọi nơi trong mọi hoàn cảnh và thắng phục lòng tham dục. Có những cái xấu, cái ác mà lương tri, lương năng đã tự biết là xấu, là ác, là không nên nhúng tay vào, nhưng con người lại quá yếu đuối, thường không đủ sức cưỡng lại những ham muốn mãnh liệt, đành ngã gục. Khi đó, chỉ còn có chánh niệm đạo đức, kiên trì tu tập là chiếc phao cứu sinh cho khách hồng trần bám víu để khỏi đắm chìm trước cơn phong ba bão táp của hải hà dục vọng.

    Cuộc đời như quán trọ, người ở trọ chỉ ở một thời gian ngắn rồi sẽ trở về căn nhà của mình. Nếu nhìn rộng thêm một chút, cho dù là nhà hay là quán trọ thì cũng chỉ là 1 đêm 2 đêm 10 đêm thậm chí lâu dài hơn là 10 năm 100 năm rồi cuối cùng cũng phải xa rời. Như vậy, không có nơi nào là vĩnh cửu trên cõi đời này, cho nên khách ở trọ chúng ta không nên gánh gồng nhiều, chỉ ở tạm rồi ra đi, nếu có mất đi cũng không sao vì vật ngoại thân kia mà.

    Chúng ta thường quên mất mình chỉ là khách vân du qua cuộc đời này, lầm tưởng mình sẽ ở mãi nơi đây, nên tham lam, ôm đồm, tích trữ quá nhiều đồ vật, tài sản. 

Trần thế chỉ là chỗ tạm nương

cũng như quán trọ ở ven đường

Chúng ta là khách dừng chân tạm

Rồi sẽ đi về chốn viễn phương

Nắm giữ là bản năng (本能), bẩm sinh sẵn có.

Buông bỏ là bản lĩnh (本領), có nhờ tu tập.

Buông cũng là bài học suốt đời của chúng ta chăng?

Trường

03-13-2023

 

Nguồn :http://tneu.Blogspot.com 

 Mời Xem 1 Bài khác của Tác giả Trường :

 

GIỚI LUẬT - Lý Trinh Trường  

 

HOA THIÊN LÝ - Chuyện Ngắn Của Nguyễn Thị Thanh Dương

Hoa Thiên Lý

Tôi rộn ràng chờ đợi chuyến bay về thăm Việt Nam với vợ chồng cô cháu
gái, cô có một cái tên rất đẹp là Nguyễn thị Hoa Thiên Lý, dù cô chỉ
là một cô gái quê ít học. Khi cô được sinh ra, trước nhà có giàn hoa
Thiên Lý, nên tên cô được đặt theo loài hoa ấy.
Cách đây vài năm, tôi từ Mỹ về thăm quê quán ở miền Bắc để nhận diện
họ hàng. (Cha tôi bảo thế! Nếu không, một ngày nào đó cha chết đi thì
chúng mày mất hết cả cội nguồn).
Tôi đã học thuộc những tên tuổi, liên quan họ hàng, dây mơ rễ má với
cha tôi, về quê trình diện, và được họ hàng chào đón thân tình.

Quê nhà tôi thuộc tỉnh Hà Nam, ngôi làng Nhật Tựu nghèo nàn, có cây
cầu xi măng cũ kỹ, và dòng sông ngay đầu chợ, nước không sâu, đục lờ
đờ chẳng biết chảy về đâu?
Tôi có rất nhiều anh chị em họ, ngày đầu tiên về quê, tôi lôi trong va
li ra bao nhiêu là quà để tặng họ, nào xà bông, kem đánh răng, dầu
thơm, mỹ phẩm và các loại kẹo bánh. Ai cũng tò mò và thích thú khi
nhận được món quà lạ phương xa mà tôi chắc rằng có người cả đời họ
chưa một lần dùng tới.

Chiều, mấy chị em họ dẫn tôi đi dạo quanh làng, đến một cánh đồng
ruộng, tôi dừng chân trên bờ, nhìn vài cô gái đang làm dưới ruộng. Có
một cô cứ nhìn tôi chăm chăm, dù từ xa nhưng tôi cũng nhận thấy cô gái
khá xinh đẹp, nhưng tôi cũng chẳng có thì giờ nhớ đến cô nếu ngay buổi
chiều đó tôi không gặp lại cô.

Tôi đang ngồi trong nhà anh chị Quý nói chuyện thì cô về, hai ống quần
xắn lên tới gần đầu gối, hai chân trắng của cô còn dính những vết bùn,
dù có lẽ cô đã rửa vội chân trước khi bước vào nhà. Cô nhìn tôi, e ấp
cúi đầu chào:
- Cháu chào cô ạ!
Chị Quý giới thiệu:
- Cháu Lý, con đầu lòng của anh chị đấy.
Tôi ngắm nhìn Lý, cô khoảng mười tám, mười chín tuổi, nét mặt dù đã
từng đội nắng mưa vất vả mà vẫn mơn mởn xinh tươi, làm tôi buộc miệng
khen:
- Cháu xinh quá, có phải lúc nãy cô thấy cháu đang làm ruộng đấy không?
- Vâng, chính là cháu cô ạ, cháu định chạy lên chào cô nhưng không kịp.
Tôi nửa đùa nửa thật:
- Không ngờ cô có đứa cháu xinh như thế này, làm ruộng cực khổ quá, để
cô tìm cho cháu một người chồng ở Mỹ nhé?
Cô bẻn lẻn cúi đầu, nhưng đôi mắt chợt sáng long lanh.

Ăn cơm xong, tôi lấy vài hộp mỹ phẩm của riêng tôi để cho Lý. Tội
nghiệp những cô gái quê, chỉ tiếp xúc với bùn đất, cầm hộp mỹ phẩm mà
ngẩn ngơ, dường như họ không biết phải làm gì với cái hộp xinh đẹp và
thơm phức này!

Hôm sau Lý không đi làm ruộng, chỉ ở nhà, cứ quanh quẩn bên tôi, nghe
tôi kể đủ thứ chuyện bên Mỹ, và Lý dạn dĩ hỏi tôi về cách sống, cuộc
sống ở Mỹ. Đối với Lý, nước Mỹ là một thiên đàng mênh mông đầy thú vị.
Suốt một tháng ở quê hương, Lý là người thân và gần gũi tôi nhất.
Trước ngày tôi trở về Mỹ, Lý đã gặp riêng tôi, dặn dò:
- Cô nhớ tìm cho cháu một người chồng ở Mỹ để cháu đi Mỹ nhé!
Nhìn vẻ mặt nghiêm trang của Lý, tôi biết Lý không đùa như hôm đó tôi
đã đùa. Tôi gật đầu vì không muốn nhìn Lý thất vọng, đơn giản thế
thôi, chứ tôi có biết ai mà làm mai cho cháu mình?

Về đến Mỹ, tôi càng biết điều ấy không phải dễ. Việt kiều về Việt Nam
cưới vợ rất nhiều, nhưng toàn kén chọn vợ trẻ đẹp, học giỏi con nhà
giàu, họ biết cái giá trị Việt kiều của họ, nên coi như được quyền lựa
chọn những gì tốt đẹp nhất. Tìm đâu ra một Việt kiều chịu về quê cưới
một cô gái chân lấm tay bùn, cho dù cô có đẹp, có ngoan?
Suy đi nghĩ lại tôi thật lòng muốn giúp Lý qua Mỹ, Lý trẻ đẹp và xứng
đáng được đổi đời. Nếu không, Lý lại lấy chồng ở quê và tiếp tục còng
lưng trên ruộng đồng, sẽ đẻ những đứa con nheo nhóc như cha mẹ đã sinh
ra chị em Lý. Cuộc sống cứ thế mà xoay vòng, làm ruộng cha truyền con
nối như một nghề không sao bỏ được. Người thì càng sinh sôi nhưng
ruộng đất không nở thêm một tấc nào, vì thế cuộc sống miền quê càng
thêm đói khổ.

Không trông mong gì tìm được một Việt kiều, tôi liền đăng tìm bạn trên
internet, lời rao rất thật thà, đây là một cô gái quê ít học, hiền
lành xinh đẹp, muốn tìm một người Mỹ để xây dựng gia đình, để đổi đời.
Kèm theo lời rao là tấm hình Lý mà tôi đã chụp ở quê.
Tôi không ngờ có vô số người nhào vô làm quen, thôi thì đủ loại, cà
rỡn có, nham nhở có, và chân tình cũng không thiếu. Tôi bỗng dưng trở
thành “giám khảo” và lũ đàn ông hám gái đẹp kia là những thí sinh
ngoan ngoãn trong tay tôi, gạn ra lọc vào mãi tôi tin là đã chọn được
một người Mỹ đáng tin cậy nhất, hoàn hảo nhất trong cái đám “thí sinh”
lạ hoắc khắp bốn phương trời đó. Ông ta tên John, lớn hơn Lý… 20 tuổi,
là giáo sư Đại học, tài chánh vững vàng. John rất nhiệt tình muốn cưới
Lý và sẵn sàng về Việt nam làm thủ tục.
Chuyện Lý ngày nào muốn qua Mỹ tưởng như đùa mà đã thành sự thật.

Những ngày đầu tiên Lý qua Mỹ đã làm khổ tôi không ít, cảnh sống lạ,
với người chồng không cùng ngôn ngữ gây cho Lý nhiều khó khăn. Lý gọi
phone cho tôi để hỏi ý kiến bất cứ chuyện gì, bất cứ lúc nào, kể cả
lúc nửa đêm:
- Cô ơi, ông John ngủ ngáy to quá, cháu ra ngoài ghế sa lông ngủ, được
không cô?.
Có hôm Lý hốt hoảng gọi tôi:
- Cô ơi, cô giải thích cho ông John hộ cháu với, ông ấy tưởng cháu
muốn đầu độc ông ấy. Sự thể là thế này, thấy ông John kêu nhức đầu,
cháu liền lấy chai dầu xanh ra và bảo “If you no good I will “cạo gió”
you”. Ý cháu muốn nói là nếu sức khoẻ anh không tốt thì em cạo gió cho
anh. Thế là ông ấy… bỏ chạy.
- Cháu nói vậy có nghĩa là nếu ông không tốt thì tôi sẽ “cạo gió” ông.
Ông ta có hiểu “cạo gió” là cái gì đâu, ông ấy tưởng “cạo gió” là kinh
khủng lắm, là cháu muốn hại ông ấy đấy.

Dần dần Lý đã chinh phục được ông John, cứ mỗi lần thấy khó ở trong
mình là John lại kêu vợ… “cạo gió”.

Ông John dạy môn thần học, đã viết ra những cuốn sách dày cộm để giảng
dạy cho sinh viên, nhìn kệ sách cao và đầy sách vở của chồng, Lý rất
thán phục, mỗi lần lau chùi kệ sách Lý đều kính cẩn xếp chúng lại cho
ngay ngắn.

John rất yêu Lý, ông hãnh diện vì cưới được một cô gái còn trinh
nguyên và trẻ đẹp. Những ngày họp mặt các giáo sư dạy cùng trường ông
đều mang vợ theo. Bên cạnh các ông giáo sư đạo mạo khác, bên cạnh các
phu nhân của họ, lịch lãm, cao sang, cô Lý làm ruộng năm nào ngồi ngẩn
ngơ như một con búp bê làm kiểng, để cho các bà kín đáo nhìn Lý với
ánh mắt tò mò và dị nghị (sau lưng Lý, dĩ nhiên). Ông John biết điều
đó, nhưng ông “don’t care”, biết đâu một vài ông trong cái đám giáo sư
đạo mạo khả kính kia, cũng đang nghĩ trộm, ước thầm có được một cô vợ
trẻ như ông?

Lý đã đổi đời, từ một cô gái quê đã trở thành vợ của một giáo sư Đại
học, ở nhà đẹp, đi xe hơi, hưởng một đời sống tiện nghi đầy đủ. Ông
John không cho Lý đi làm, ngoài lương dạy học, ông còn lợi tức từ
nguồn kinh doanh địa ốc do cha mẹ để lại, tha hồ cho ông một cuộc sống
vật chất phủ phê, ông chiều cô vợ trẻ đẹp và chiều cả gia đình vợ, Lý
đã gởi tiền về quê cho cha mẹ xây nhà, cuộc sống của họ cũng “lên
hương” nhờ nguồn tài trợ của con gái từ Mỹ.
Những lúc chồng đi dạy học, ở nhà rảnh rỗi, Lý thường phone cho tôi,
Lý thật sự hài lòng với cuộc sống hiện nay, dần dần Lý tâm sự, Lý đã
từng có một mối tình ở quê, mối tình vừa mới chớm, chưa kịp nở đã tàn.
Người yêu Lý là thợ lái máy cày ở làng bên, anh đẹp trai, hát hay và
mơ mộng, anh hẹn một vài năm nữa có tiền sẽ cưới Lý, anh sẽ dựng một
căn nhà nhỏ, sẽ trồng một giàn hoa Thiên Lý, vì cô mang tên loài hoa
ấy. Lý sẽ sống với anh, và hương thơm hoa Thiên Lý ngoài sân luôn quấn
quýt bên anh.
Nhưng anh nghèo quá, một vài năm nữa biết đâu vẫn chỉ là mộng ảo? Lý
thực tế hơn, ngày ấy tôi đã mang về làng quê, về ngôi nhà của cha mẹ
Lý những hình ảnh, những câu chuyện bóng bẩy và giàu có của nước Mỹ,
làm Lý sướng mê. Lời nói đùa vô tình của tôi đã làm Lý náo nức và ước
mơ, cô so sánh và muốn thoát ra khỏi đồng ruộng, khỏi lũy tre làng,
muốn rời xa con sông Nhật Tựu nơi đầu chợ, quanh năm dòng nước đục,
buồn như kiếp người nghèo khổ ở làng quê, phải trôi đi thật xa, thật
xa, để gạn đục, để xanh trong hơn.

Tuổi trẻ nào mà chẳng có khát vọng? Ai chẳng có lần mơ những nơi chốn phù hoa?
Mối tình ấy chỉ có cha mẹ của Lý biết, họ viết thư sang kể rằng Lý
theo chồng sang Mỹ, thì hai năm sau anh ấy cũng lấy vợ. Lý chỉ biết có
thế, và không ai muốn nhắc đến chuyện ấy nữa. Lý đang có hạnh phúc và
Lý tin rằng người yêu của Lý cũng đang hạnh phúc, ai có phận nấy.
Bây giờ Lý đã có một đứa con ba tuổi với John, Lý xa Việt nam thế mà
đã hơn bốn năm rồi!

Lần này trở lại làng quê thì tôi đã nhớ tên và quen biết hết tất cả họ
hàng của mình.
Cha mẹ Lý vui mừng và hãnh diện đón con và cháu.
Một buổi chiều, tôi theo thân nhân đi sang làng bên cạnh, vừa để ngao
du xem cảnh vừa để thăm một đứa cháu. Cô này tên Duyên.
Đi bộ gần nửa tiếng mới tới nhà Duyên, một căn nhà nhỏ ven chân đê,
những nhà ven đê đều là nhà nghèo cả, họ không có tiền mua đất, mua
nhà trong làng, nên ra ven đê dựng nhà. Vợ chồng Duyên có một con,
chồng Duyên trông khỏe mạnh, đẹp trai, còn Duyên khá mặn mà, Duyên
cũng là chị em họ với Lý, họ ngang tuổi nhau. Duyên hỏi thăm tôi về
Lý, tôi đang kể về cuộc sống của Lý tại Mỹ, thì chồng Duyên xin phép
đi chút việc, anh lấy xe đạp, vội vã ra ngoài.
Khi tôi đang định ra về thì Lý đến, cô đi một mình, tay xách nách mang
những gói quà từ Mỹ về cho người em họ, hai chị em tíu tít hỏi thăm
nhau, lâu ngày mới được trở lại làng quê Lý vui cuống cuồng, chỗ nào
đối với Lý cũng thành lạ, thành đẹp, Lý ngắm sân trước rồi ra sân sau,
và đột nhiên tôi nghe một tiếng kêu như thảng thốt lẫn nghẹn ngào:
- Cô ơi!
Tôi bước ra sân sau, bây giờ tôi mới thấy một giàn hoa Thiên Lý, giữa
những cánh lá xanh, xum xuê những chùm hoa Thiên Lý màu trắng ngà đang
nở đẹp.
Lý đang giơ tay hứng một chùm hoa, đôi mắt Lý thoáng mơ buồn, trong
khi tôi không hiểu gì cả thì Duyên nói:
- Chị Lý ơi, giàn hoa này chồng em trồng đấy, anh ấy bảo trồng hoa
Thiên Lý cho thơm nhà, anh ấy không cho hái xuống, cứ để hoa nở và hoa
rụng, thế thôi! Nhưng nếu chị thích thì cứ hái một vài chùm đi, không
sao đâu.

Lý ngắt một chùm hoa to nhất và gói vào khăn tay. Chúng tôi chào Duyên
để ra về, đi một đoạn, Lý kéo tay tôi và nói nhỏ:
- Lúc nãy cô đã gặp chồng của Duyên rồi chứ gì? Cháu vừa mới biết rằng
anh ấy chính là người mà cháu đã kể cho cô nghe, người đã hứa sẽ cưới
cháu, sẽ dựng một căn nhà và trồng một giàn hoa Thiên Lý.
Đột nhiên đôi mắt Lý long lanh, ngấn lệ:
- Dù không lấy được cháu, anh ấy vẫn trồng hoa Thiên Lý, cô ơi…
Tôi sửng sốt và chợt nhớ đến vẻ mặt hiền lành, ít nói của chồng Duyên,
lúc anh lấy xe đạp ra ngoài khi tôi đang kể về vợ chồng Lý ở bên Mỹ.
Tôi cảm tưởng như mình có lỗi, đã mang đến cho anh một nỗi đau. Người
vợ kia không hề biết rằng trong tim anh vẫn còn một ngăn kỷ niệm cho
người yêu cũ.

Ngày xưa, Lý đã đánh đổi mối tình đầu vừa hé nở, ngây thơ trong sáng
ấy, để lấy một cuộc sống vật chất, phù hoa. Nhưng bây giờ, nếu như Lý
có mang tất cả những vật chất phù hoa ấy cũng không mua lại được những
gì đã mất. Chúng tôi bước trở về làng Nhật Tựu, hương thơm hoa Thiên
Lý trong khăn tay của cháu tôi hay từ mảnh sân kia cùng theo chúng tôi
về?

Nguyễn Thị Thanh Dương

Cảm Ơn Nghịch cảnh - Lý Trinh Trường

Sáng thứ Ba tuần rồi (03-14-2023), khu nhà tôi ở không có điện vì giông tố bão bùng. Tình trạng này kéo dài hơn 30 tiếng đồng hồ. Tối hôm đó tôi trải qua một đêm dài hãi hùng giá buốt. Đêm ấy tôi phải mặc đến 3 áo lạnh, 1 áo khoác ngoài mà vẫn thấy lạnh vì khí hậu dị thường tại California. Đây là đêm mà tôi phải chống trả với cái lạnh, theo tôi, đó là đêm lạnh nhất từ khi tôi đặt chân đến đất Mỹ. Không đèn đóm, không có hơi sưởi ấm, tôi phải sống trong đêm tối dày dạn, vì trước đây chưa bao giờ xảy ra tình trạng này, nên tôi không có cù bị những thiết bị chiếu sáng như đèn dầu, đèn pin hoặc nến. Không ngủ được tôi mong cho trời mau sáng. Thời gian như dài ra, nằm co ro nghe tiếng tít tắc của đồng hồ trên tường, thỉnh thoảng trời chớp sáng lên kèm theo tiếng sấm của cơn thịnh nộ thiên nhiên.

Tôi chợt nghĩ tới những người vô gia cư đang co ro bên góc đường ngoài phố và run rẩy trong cơn mưa bão gió lạnh; đồng thời nghĩ đến các chuyên viên PG&E đang ngày đêm cố gắng hồi phục nguồn điện bằng mọi cách có thể trong hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt của cơn giông thế kỷ, hầu mang lại hơi ấm cho những gia đình đã và đang chống chọi với cái lạnh suốt đêm dài tối mù tối mịt...

Thương xót những người vô gia cư vì số mệnh lận đận, chịu thiếu thốn những vật dụng tối thiểu trong đời sống, đang sống cơ hàn bên lề rìa của xã hội. Cảm ơn đời cho chúng ta được ấm no.

Thực vậy, nếu để ý chúng ta sẽ thấy trong cuộc sống mỗi ngày có vô số ưu đãi để chúng ta phải cảm ơn cuộc đời, cảm ơn mọi người. Hàng ngày khi thức giấc mở mắt đón chào một ngày mới, hãy cám ơn cuộc đời đã cho ta được vui sống thêm một ngày. Khi đọc tin tức 39 người chết ngạt trong container trên đường đến Anh Quốc tìm sinh kế, hãy cám ơn đời ta may mắn không nằm trong số phận bi thảm như 39 người đó. Để rồi khi nghĩ đến bao nhiêu người khác đã thiệt mạng trên đường tìm tự do trước kia, tôi lại tạ ơn trời đất vì mình may mắn không phải dùng mạng sống để đánh đổi hạnh phúc, để còn được hít thở bầu không khí tự do.

Đêm không điện không gas mang lại nhiều sự bất tiện và khổ não cho cuộc sống, nhưng cũng vì khổ mà chúng ta biết trân quý sự khả quý của những giây phút an lạc hạnh phúc, biết cảm nhận sự bất hạnh không may của người khác.

Biết khổ là cội nguồn của tâm thức giác ngộ. Nhân sinh bất như ý thập thường bát cửu, ở đời chuyện nghịch ý mười điều chiếm hết tám chín. Tuy nhiên, khổ đau và hạnh phúc luôn đồng hành bên nhau, gặp nghịch cảnh cố gắng sống với nghịch cảnh và chuyển hóa nghịch cảnh, ví như hạt cát vô tình lọt vào vỏ trai, con trai nhẫn nại, chịu đựng rồi tiết ra hoạt chất bao bọc hạt cát lại, lâu ngày trở thành viên ngọc trai lóng lánh quý giá.

Cảm ơn nghịch cảnh khó khăn khiến ta suy ngẫm. Nếu cuộc đời không có khó khăn thì ai biết trầm tư, tìm lối thoát để vượt qua trở ngại, tiến đến thành công?

Cũng như anh hùng chỉ xuất hiện khi thời loạn lạc, không có loạn lạc thì không có anh hùng vì nếu có thì xã hội cũng không ai cần đến. Đó cũng là lý do tại sao Đức Phật giáng thế ở đất nước nghèo nàn như Ấn Độ mà không phải ở một nơi giàu có, sung sướng.

Sinh hoạt hiện nay tại nước ngoài nếu thiếu những tiện nghi mà chúng ta đã thụ hưởng bấy lâu nay như điện, nước, gas là một điều vô cùng khổ não. Đó còn chưa kể đến thiên tai nhân họa, ví dụ điển hình là cơn đại dịch Covid. Thiết nghĩ mọi người đều đã từng trải nghiệm ít nhiều khốn khổ này trong cuộc sống. Mọi người đương nhiên đều muốn có sinh hoạt hạnh phúc, nhưng hầu như không có ai được sống trọn vẹn với hạnh phúc vì bản chất vô thường của trần thế. Đó không phải là một sự đe dọa, mà là một sự thực để chúng ta cảnh tỉnh để biết sống thiện, yêu thương mọi người, luôn mang lòng tri ân và chuẩn bị sẵn sàng hầu đối diện với nhiều thử thách để giữ tâm được bình an trong mọi biến cố bất ngờ của cuộc sống. 

Vì một lần không điện kéo dài suốt trong đêm tối lạnh giá khiến tôi luôn luôn biết ơn cuộc sống, biết ơn khó khăn, biết ơn vô thường mà mỗi sớm mai thức giấc tôi có thêm một ngày nữa để yêu thương, để sống thật chậm, thật chậm, để nuốt trọn những cảm xúc thăng trầm, để nếm đủ vị đời chua ngọt đắng cay, để tận hưởng trọn vẹn những niềm vui, nỗi buồn và những hạnh phúc an lạc mà cuộc đời đã mang đến cho tôi. Cũng không quên cầu nguyện cho những ai vẫn đang hối hả, ngụp lặn, trôi nổi trên dòng đời hư ảo sẽ sớm quay đầu, chuyển hóa thân tâm, tìm lại cái thanh tịnh tinh khiết đã sẵn có trong ta, mà lâu nay bị bụi trần che lấp, để làm hành trang cho những bước đi ung dung vào con đường quang minh trong cõi Ta Bà.

Cảm ơn cuộc sống ấm no

Cho tôi đồng cảm âu lo cơ hàn 

Cảm ơn những lúc gian nan

Cho tôi sức mạnh hiên ngang hào hùng

Cảm ơn bệnh tật ốm đau

Cho tôi chia gánh khổ sầu người mang

Cảm ơn hoàn cảnh trái ngang

Cho tôi đứng dậy vững vàng đi qua

Cảm ơn mọi người gần xa

Cho tôi ấm áp, đậm đà vui tươi

Cảm ơn nước mắt – nụ cười

Cho tôi trọn vẹn phận người phù du.

Trường

31-03-2023

 

nguồn :Nguồn :http://tneu.Blogspot.com  

Mời Xem :

Chất Chứa - Lý Trinh Trường