CHUYỆN BÂY GIỜ MỚi KỂ (Lịch Sử 1 Cây Đa )

CHUYỆN BÂY GIỜ MỚi KỂ
Lịch sử
một cây đa

Thầy Phan bá Saú ơi có nhớ ? Những ngày lao động đầu tiên được gọi là vinh quang của anh em mình là phát cây cỏ rậm rạp trong khuôn viên trường , mà ngày trước việc làm đó do tôi phân bổ cho các lớp Thủy Lâm trong các giờ Thực Hàng Nông Trai. Nay thì chúng ta làm. Tôi nhớ trong một phút giải lao anh em nhễ nhại mồ hôi, anh tâm sự " nếu bắt chúng ta cuốc đất thì một ngày cuốc không bằng một người nông dân làm trong 3 giờ ,nếu để mình chỉ vẽ cho người nông dân làm việc thì họ sẽ làm được gấp 3 lần.
Và còn đây là dấu tích lao động chúng mình: Một lần lao động trước văn phòng, anh em làm gần nhau, khi anh định đốn bỏ một gốc cây tạp, tôi nhìn thấy một cây Sanh ( ficus) bám trên thân cây chủ đó, vội cản anh và nói rằng "cây này là đa đề sau này làm cảnh được , để lại đi anh ! " Thuận lòng tôi anh không chặt.
Và thưa anh, đến nay trên 40 năm rồi, nó đã thành một cây to, có dịp ngang qua nhìn vào văn phòng anh sẽ thấy nó ngay, để nhớ những giọt mồ hôi và nổi nhọc nhằn ngày ấy. Có lần tôi đến gốc cây, thì thoang thoảng trong gió văng vẳng tai tôi " Cảm ơn anh và thầy Sáu đã để tôi sống đến hôm nay !. và nhắn với thầy Sáu rằng" nếu thầy có về lại trường nhớ đên thăm tôi, tôi nguyện sẳn sàng cho thầy leo trèo lên thân tôi từ gốc chí ngọn, nếu được thì mời luôn cô Đăng Ái Liên nữa ! Để đền ơn cứu tử"
Riêng tôi ,tôi bảo tôi leo được không ? thì cây nói " Không được " Vì sao ? cây nói tại vì tôi yêu CHÒ XÓT hơn !.
* Cây chò xót là cây bản địa của rừng Blao, thân thẳng lá tựa lá trà xanh đậm rìa răng cưa ra hoa tựa hoa trà, đăc biệt vỏ nâu xù xi trong lớp vỏ có một màng lông tơ, tựa như trên hoa dây MẮT MÈO, bám vào da sẽ bị ngứa, cho nên mới có tên Chò Xót ( Schima crenata )

 Ngày xưa ấy học sinh Thủy Lâm 72-75 nhà trường có một ban nhạc mang tên CHÒ XÓT với các nhạc công Huy Đốc, Đức Tự, Văn Dưỡng... Từ 2008 đã được tin Huy Đốc đang ở Hoa Kỳ, còn 2 chàng họ Đặng là Đức Tự chọn Nghĩa trang Phật Giáo, Văn Dưỡng thì chọn Đất thánh làm nhà mà ở .

🌾🌾🌾🌾🌾🌾

Mời Xem :CÂY THÔNG NHÀ SỐ 11- Bùi Tho- Trích Tuyển Tập"Chuyện Bây Giờ Mới Kể "

Tuyển tập Bùi Tho CHUYỆN BÂY GIỜ MỚI KỂ- Chuyện ở Tây Ninh

 

Chuyện kể rằng,những ngày đầu tiên lên đất Long Hoa ,lúc bây giờ mới bắt đầu công việc giảng dạy chưa thân quen với học trò, nhóm chúng tôi gồm khóa 1 và 2 Cao đẳng Sư Phạm lên nhận công tác tại Tây Ninh gồm Tho , Sơn, Nê, Hùng, Sên, Hiền, Hạnh vì vậy chúng tôi rất gần gủi nhau và cánh đàn ông chúng tôi gồm Nê, Hùng, Sên, Hiền đã thiết kế ngay một cuộc nhậu nhỏ nghèo nàn ở nhà trọ của ai đó : Nê? Hùng, Sên, Hiền? gần chợ Long Hoa gọi là để giết thời gian, gọi là để giải sầu, gọi là để bớt sợ hãi vì vừa chân ướt chân ráo lên đất Long Hoa trận chiến đã xảy ra gần đó đã ngửi thấy mùi thuốc súng, thấy người chết rồi, không sợ sao được. Nói là nhậu nghèo là vì tôi được ông Nê chở tới thì trên bàn tiệc chỉ có một lít đế với một chai xá xị, hai loại này pha với nhau tên gọi lúc bấy giờ là Whisky Bà Quẹo và mấy gói đậu phộng da cá. Đúng là nhậu nghèo phải không, nghe nói nội vụ cuộc nhậu hóa đơn ghi tới 15 đồng lận ! Thú thật lúc đó chúng tôi cũng rất nghèo cho nên không ai có ý gọi thêm món gì cho có vẻ ăn nhậu một chút ví dụ như một miếng khô cá đuối, một con mực hay bét lắm cũng một nhúm xíu quách ? Thôi nghèo mà vui chúng tôi luân chuyển cũng được đôi ly, người đã bừng bừng, vì trước giờ có uống rượu đâu?

Cuộc chiến đang hồi ác liệt thì hết mồi, đành nhấp rượu khan.

- Ê,chỉ có ông Tho mới giải quyết được vụ này thôi ?

- Gì ?

Tôi ngạc nhiên hỏi lại câu nói của Sên. Cuối cùng ,anh ta cho tôi biết là chiều hôm đó ghé nhà tôi thấy bên kia dọc hàng rào của nhà bên cạnh có 2 cây xoài rất nhiều quả anh ta bảo tôi về đó kiếm vài quả làm mồi nhậu tiếp chứ chẳng lẽ uống rượu khan? Tôi nhớ tôi có từ chối, nhưng vì các bạn cứ nhao nhao …có lẽ vì có chút rượu vào rồi, lại thêm chút thể hiện tính anh hùng rơm lúc ây cho nên tôi đồng ý cho Sên chở tôi về…và tôi nhanh chóng lướt qua hàng rào gỗ, hái 2 quả xoài, gọi là chiến lơi phẩm,

Tôi không nhớ lúc ấy anh em làm món gì vì tôi với thành thích to lớn như thế được hội đồng rượu thưởng cho một ly cối, không còn nhớ trời trăng gì nữa.

Nói rõ là 2 cây xoài đó là của bà Chín, bên cạnh nhà bà Sáu người Bắc ( mẹ chị Phúc bạn thân với chị Tuyết ,chị của Quốc Nam) lúc bây giờ vì mới đến nên chưa hề quen biết.

Nghĩ lại,cái chuyện Ăn Trộm Xoài thật sự sau đó tôi rất lo lắng, kể cả rất sợ nữa ..nhớ lại cái cảnh đêm hôm đường đường chính chính là một ông thầy giáo trẻ dám lén lút leo lên cây xoài nhà người ta để ăn trộm..Chà may mắn quá, không bị phát hiện, Nếu bị phát hiện người ta sẽ la ỏm tỏi lên, rồi hàng xóm đến xem có khi có cả học trò mình không chừng, như đầu ngỏ có Thủy (nhà Đại úy Chánh,) và nhà Phương Loan, Hoàng Thái, Hoài Sáng ,Hoài Gình …không chừng chuyện lùm xùm như thế bà Thân Thị Đời dám ký quyết định cử tôi về làm việc tại Nha Học Vụ Nông Lâm Súc Sài Gòn lắm!

- Ôi hú ba hồn bảy vía tôi

Bà Sáu và Bà Chín sau này rất thương tôi ,trở thành ân nhân của tôi và trong ngày cưới hai bà về tận Gò Dầu để dự, bây giờ hai bà đã qui tiên chuyện tôi ăn cắp xoài ,hai bà không biết, rất nhiều người không biết, cả hội đồng nhậu hôm đó chắc cũng đã quên.

***Nhưng tôi vẫn nhớ,

nó là một dấu ấn khó quên của bắt đầu Một Sự Nghiệp may mắn cho tôi, là một kỷ niệm trong vô vàn kỷ niệm với vùng đất và tình người đầy thân thương này.***

CÂY THÔNG NHÀ SỐ 11- Bùi Tho- Trích Tuyển Tập"Chuyện Bây Giờ Mới Kể "

  Nếu có dịp ngang qua Bảo lộc từ hướng Sài Gòn đi Đa Lạt,,theo Quốc lộ 20, qua khỏi đình làng, nhìn về phía bắc lẩn khuất qua các nhà cao tầng dọc đường , ta sẽ thấy một tàng cây có hình chóp hiện lên nền trời . người hiểu biết về cây cối hay chính là anh em Nông Lâm Súc Bảo lộc sẽ biết ngay là loài cây thuộc họ tùng .

Đúng nó là cây thông, do chính tôi trồng trước sân bên trái của cư xá số 11 khi gia đình tôi đang ở tại đó. Nó được trồng trong đợt phát động chiến dịch MÁI TRƯỜNG XANH, cùng thời với cây thông ở cổng trường, đến năm nay (2017) nó đã được 44 năm, sự phát triển như thế này tôi cho là khá sung mãn, bởi lẻ đường kính gốc trên 1 mét 2, và chiều cao gần 30 mét, cành nhánh đâm xiên lên vững chải, là dày xanh rậm rịt, đặc biệt là tàng cây là một hình chóp phải nói là chúng ta ít thấy đối với những cây lớn như thế.

Làm tôi nhớ lúc nhận cây giống cho chiến dịch Mái Trường Xanh tại trung tâm Nghiên Cứu Lâm Nghiệp Lan Hanh, ông Quản đốc Nguyễn văn Tài giới thiệu một loại thông 3 lá của Hòa Lan vừa du nhập vào Việt Nam, và đã tặng cho trường 5 cây. Và đây là một trong 5 cây tôi đã nhận lúc đó.

Những năm gần đây, loanh quanh vùng Bảo Lộc này, bất chợt nhìn thấy chóp nhọn của cây thông nầy như là một nhắc nhở cho tôi biết đó là căn nhà số 11 căn nhà mà gia đình tôi đã sống tứ 1971 đến cuối năm 1978. Căn nhà mà trước đó, anh Phan Bá Sáu đã từng sống.

Về cây thông này, tôi muốn tâm sự một điều tạm gọi “ chuyện bây giờ mới kể “ . Được biết rằng trước năm 1975, tìm kiếm một nhánh thông trong dịp Noel không mấy khó, còn với nhân viên và giáo sư NLS lại càng dễ hơn vì trong trường trồng khá nhiều thông, việc chặt một nhánh thông cũng chẳng ai làm rầy rà, to chuyện vì có đáng là bao .

Chuyện rằng, trường sau khi tiếp thu không có ban Thủy Lâm cho nên Thủy Lâm và Canh Nông làm việc chung một phòng , vào một buổi chiều gần ngày Noel, anh Đỗ văn Quang cho biết mấy năm trước trong lễ giáng sinh đều có nhánh thông chưng trong nhà, bây giờ với việc quản lý mới, thêm vào đó việc đi lại chuyên chở cũng rất khó khăn, anh than thở” như vầy là năm nay gia đình không có thông noel rồi, rất tội cho bà cụ, vợ mình cũng như mấy cháu nhỏ”

Lúc ấy, đang trong cái thời mà khoai lang, khoai mì lên ngôi. Cái thời mà cái nhìn của tôi với cây với hoa không đẹp nữa , tôi đã quyết định chặt cây thông trồng trước sân nhà tặng cho Quang trong mùa Noel năm đó.

Nghĩ rằng, cây sẽ chêt đi, nào ngờ cây cho mầm mới…năm 1978 tôi rời khỏi căn nhà, rồi bộn bề trong cuộc sống, căn nhà xưa đôi khi qua lại vẫn còn trông thấy nhưng nào chú ý đến cây thông . Mấy năm trở lại đây, bản thân tôi cảm thấy thật vui, khi thấy ngọn tàng cao vút, nhưng cũng không ít lần lắng lòng nhớ lại mình đã làm đau nó vô cùng.

*Bà cụ mẹ vợ của Quang đã qui tiên, Quang cũng đã ra đi gần 4 năm rồi với bao thương tiếc, và mới đây chị Nguyễn thị Minh Hiển vợ Quang cũng đã được Chúa rước về. Như vậy là ba trong năm người bên nhánh thông Noel năm nào, lúc đó hai cháu Ngọc và Duy còn bé lắm.

Bây giờ, Ngọc và Duy nếu có dịp về lại đất xưa hãy tìm nhìn cho được ngọn thông cao vút, ở vùng trời Nông Lâm Súc Bảo Lộc, để biết rằng chiếc ngọn đầu tiên của nó đã đem niềm vui cho gia đình các con trong một mùa mùa giáng sinh đáng nhớ..

Bùi Tho - CHUYỆN BÂY GIỜ MỚI KỂ (Cựu GS.NLS.Tây Ninh)

BÙI THO
Chuyện bây giờ mới kể

Lời Trần Tình

Nghe tin tôi chọn về TH Nông Lâm Súc Tây ninh, mẹ tôi đã khóc, vì nơi dây là vùng lửa đạn. Ba tôi thì trầm tĩnh hơn bảo “ sống thì ở đâu cũng sống, chết thì ở dâu cũng chết, người ta sống được thì con mình sống được.”
Và chỉ vỏn vẹn có hai năm trên vùng dất thánh Long Hoa, trên vùng đất Tây Ninh, đầy lửa đạn và chết choc này. Từ tháng 11 năm 1968 cho đến tháng 11 năm 1970, với 24 tháng tròn đó, biết bao sự việc đã đến với riêng tôi, biết bao sự việc tôi đã thể hiện trên vùng đất này, nó không những nằm trong ký ức mà còn gắn chặc tôi vào với vùng đất này thành một dòng chảy , từ một ngọn nguồn nhỏ bé ấy bây giờ đã thành con sông lớn vì những dứa con những đứa cháu của tôi có gốc gác ngọn ngành từ nơi đây.
Còn phải trịnh trọng nhắc đến trung học NLS Tây Ninh, những bà con thân quen, những bạn bè dồng nghiệp… cùng nằm trong dòng chảy đó
Nhũng chuyện tôi kể ra đây, không phải như những đoản văn tùy bút mà ngày nào đang trọ học tại Sài gòn viết cho tờ Việt Nhi,Hồn Trẻ, Thế Giới, Nghệ Thuật,.Phụ nữ tiền phong và đặc biệt là trên tờ nhật báo Chánh Đạo và Đất Tổ với những bài viết nhanh chóng xuất hiện viết dược ghi nhận được trên hành trình thực tập Cần Thơ, Bình Dương, Bảo lộc…với bút hiệu là Dzuâng Lyng, Biên Tưởng.
Ngày đó tôi không có chương trình thực tập Tây ninh, vì trường TH NLS Tây Ninh mới được hình thành 1967.
Tôi đến với Tây Ninh như là một cuộc thực tập , thật sự mà nói đã gặt hái được nhiều điềunơi đây..
Chính vì thế, tôi muốn kể lại những chuyện về NLS tây Ninh, mà trên 40 năm rồi tôi còn lưu giữ.
Tôi cố gắng dành phần tuổi già  của mình,
*viết về Blao, nơi tôi sinh ra.
*Viết về Trung Học Nông Lâm Súc Bảo Lộc, nơi cho tôi sự nghiệp.
*Viết về Tây Ninh, ,những chuyện không quên.

Bài số 1
Một Quyết Định

Được thông báo nghe trên trên Đài Phát Thanh Saì gòn, các Giáo Sinh Tốt Nghiệp Cao Đẳng Sư Phạm Nông Lâm Súc phải tập trung về Nha học Vụ để chọn nhiệm sở.
Cơn bệnh cảm cúm chưa hồi phục hẳn tôi vẫn phải chuẩn bị để lên đường, vì đây là thời điểm quan trọng nhất không thể thiếu được.
Khởi hành từ Bảo lộc lúc 6 giờ sáng trên chiếc xe ca,với khoảng đường gần 200 cây số vậy mà gần 7 giờ tối tôi mới về đến nhà trọ gần ngã Bảy Saì Gòn.Cuộc đi khá vất vả, thời buỗi chiến tranh mà, đường đắp mô ,khám xét lung tung, may mắn là không bị kẹt đường ngủ lại đêm.
Vừa đến nơi, chủ nhà trọ báo là có một anh bạn học đi mobylette đến tìm tôi mấy lần rồi. Tôi nghĩ đến Nguyễn Trung Bình, quen goị là"Bình Già" và đúng như thế, chỉ một lúc sau tôi đã nghe tiếng nổ rè rè của chiếc mobylette xanh quen thuộc . Anh ta đưa tôi ra quán cóc góc đường Bà Hạt, goị Cà phê, thuốc lá cùng mấy cái bánh Bông lan rồi chậm rải nóí:
" Ban mình chỉ có các trường Bình Dương, Định Tường và Tây Ninh thôi ! " tôi hoảng hốt la lên "trời ơi không có Bảo lộc hả? Có caí gì đó đổ vỡ trong tôi, chỉ mong được về lại nhà, biết bao dự tính, biết bao mộng mơ..bao nhiêu năm xa nhà rồi..
-Mày tính sao? Câu hỏi đó của Bình đã kéo tôi về lại với thực tế, tôi nói bâng quơ biết tính sao bây giờ đây, khó quá,
Anh nói như ra lệnh, tính anh ta như thế mà, anh ta coi tôi như một người em thân tình,:
- Mày chọn làm sao, để cho tao về được Định Tường , thông cảm tao còn bà già .
Thì ra anh săn đuổi tôi chỉ có việc đó vì biết rõ là tôi sẽ được chọn ưu tiên việc naỳ sẽ ảnh hưởng nhiều đến việc chọn của anh, anh ta muốn về gần nhà, quê anh..
Theo tôi trong ba địa danh nêu trên thì số một là Bình Dương sau đến Định Từơng và cuối cùng mới đến Tây Ninh. Bình Dương tôi đã đến thực tập gần Sài Gòn , còn Định từơng và Tây Ninh thì chưa hề biết đến, riêng Tây ninh vốn là vùng lửa đạn...,
Nói như thế có nghĩa là : nếu tôi chọn Bình Dương thì Thức sẽ chọn Định Tường và anh Bình sẽ về Tây Ninh.
Những ngụm cà phê, những mồi thuốc giữa chúng tôi cũng chỉ đưa ra những dự phóng "nếu tôi chọn Bình Dương thì liệu Thức có chịu về Tây Ninh không? Bình gợi ý với tôi "hay là maỳ chọn Tây Ninh đi, chắc chắn Thức chọn Bình Dương còn lại tao là Định Tường " tôi baỏ "Thức không chọn Binh dương mà chọn Định Tường thì anh tính sao? Anh em mình đều trớt quớt hết à ! "

Cuối cùng hai anh em mong một tình huống xấu đến cho Thức, bệnh hoạn, kẹt đường..để anh chàng ta không đến dự buôỉ chọn nhiệm sở và như thế chúng tôi sẽ trọn vẹn đôi đường.
Đến lúc chia tay, Bình vẫn chưa yên tâm cứ nài nĩ tôi haỹ chọn Tây Ninh đi, nếu tôi hưá chọn Tây Ninh thì anh ta sẽ dàn xếp với Thức, tôi vẫn baỏ sẽ chọn Bình Dương vì nơi đó gần Bảo lộc với lại việc lưạ chọn như thế là hợp lý nếu khác đi ông bà già tôi chưởi chết.
Và suốt đêm gần như không ngủ được vì chất đắng cà phê ? vì thất vọng không được về Bảo lộc ? vì tình bạn bè ?
Bình Dương, Tây Ninh hay Định Tường ở đâu mình cũng lạ ở đâu mình cũng xa nhà. Nhớ lại lời của Bình "hay là maỳ chọn Tây Ninh đi.." tôi cảm thấy rùng mình, vùng xa xôi biên giới, nơi lủa đạn chết chóc...nhớ cả lời ca của Duy Khánh "Tây ninh nóng nung người..."

Bình Dương tôi đã quyết!rồi cố tìm giấc ngủ.......
Sáng hôm sau, Bình đã đến nhà tôi thật sớm, thúc tôi sửa soạn cho nhanh để đi ăn sáng và chúng tôi đến phở Cao Vân trên đường Mạc Đỉnh Chi, rồi về uống cà phê trước Nha Học Vụ, từ sáng đến giờ anh không nhắc nhỡ gì đến việc chọn nhiệm sở nữa, tôi chắc trong anh khá căng thẳng, có nhiều lo lắng, vì không hiểu ý tôi thế naò. Tự nhiên tôi thấy thương anh ta lạ và ước sao cho Thức không đến, chỉ có vậy mới thoả lòng anh, mới gở được caí thế khó xử trong tôi.
Rồi giờ quan trọng cũng đã đến, chúng tôi vaò phòng nghe Hội Đồng Xét Duyệt giải thích một số qui định cho việc chọn lựa,, Đặng Hữu Thức vẫn chưa có mặt.
Chính tôi là người vinh dự được xướng danh và mời lên chọn đầu tiên,hội trường im phăng phắc hình như tất cả moị người đang nhìn vào tôi, chờ xem quyết định của tôi, khi tấm màn che được kéo ra tôi thấy rỏ ràng ô dành cho ban Thuỷ Lâm gồm có Bình Dương,Định Tường, Tây Ninh....
Một tiếng "ồ" nổi lên khi tôi đưa tay gở lấy bảng Tây Ninh.....rồi tiến đến bàn Hội Đồng ký tên vaò biên bản, tất cả diễn tiến nhanh gọn và quyết liệt tôi nhớ như vậy, không nhớ được cái trạng thái tinh thần của mình bấy giờ ra sao, chỉ nhớ khi trở về lại chỗ ngồi , tiếng xầm xì về caí ngạc nhiên của bạn bè trước sự chọn lựa của mình và đặc biệt khuôn mặt và cái nhìn của anh Bình dành cho tôi vô cùng kỳ lạ, chưa về đến chỗ ngồi thì hội đồng đã gọi anh, như thế là Thức không đến
Và bây giờ, nghĩ lại tôi vẫn không tìm được câu trả lời vì sao mình chọn Tây Ninh?
*Có phải vì lời mời gọi của Sơn trước giờ khai mạc ?"ông lên Tây Ninh với tôi đi, ở nhà bà dì tôi, tôi mới mua chiếc Honda Dame anh em mình chở nhau đi dạy?
*Hay là cùng lên với Sơn như "đồng tịch đồng sàn ?"bởi lẽ Anh ta cũng đứng đầu ban Canh Nông?
*Hay là vì Bình vì Thức ? vì bạn bè..Thức thì ở tận Thừa Thiên, Bình thì mong ước gần nhà với mẹ già ?
Đúng là Một Quyết Định Bất ngờ và từ Quyết Định đó có nhiều Bất ngờ đến cho cuộc đời tôi .
xin mượn một cụm từ dân gian dành riêng cho trường hợp naỳ :
" Đó là Duyên Tiền Định"

Hiển thị thêm cảm xúc

Một Quyết Định -Trích Chuyện Bây Giờ mới kể ) TUYỂN TẬP BÙI THO .

 Thưa các bạn ,

Chúng tôi có 4 người : Huỳnh Biên - Nguyễn Trung Bình - Đặng Hữu Thức .thuộc khóa 1 CĐ Sư Phạm NLS.

-Huỳnh Biên mất vì bệnh khi đang học sư phạm.

-Nguyễn Trung Bình mất 1986 vị bệnh.

và Hôm nay Đặng Hữu Thức là ra đi.

Chỉ còn lại tôi.

Chuyện NLS còn có 4 người sau này thường trú Bảo Lộc là: Thân Trọng Lộc CN - Nguyễn văn Tú MS - Lê Quang Thiện TL và tôi Bùi Tho TL. Hôm nay chỉ còn tôi và Lộc mà thôi.

Đến chuyện Chùa Chiền GĐPT chúng tôi cũng có 4 người : thì Phin - By - Hai đã ra đi

Nghĩa là chỉ còn có một mình.

Trước sự ra đi đột ngột của Thức, xin được kể lại một câu chuyện khó quên về Thức và Bình.

NLM.Bảo lộc 1965

Một Quyết Định

Trích Chuyện Bây Giờ mới kể ) TUYỂN TẬP BÙI THO .

Được thông báo nghe trên trên Đài Phát Thanh Saì gòn, các Giáo Sinh Tốt Nghiệp Cao Đẳng Sư Phạm Nông Lâm Súc phải tập trung về Nha học Vụ để chọn nhiệm sở.

Cơn bệnh cảm cúm chưa hồi phục hẳn tôi vẫn phải chuẩn bị để lên đường, vì đây là thời điểm quan trọng nhất không thể thiếu được.

Khởi hành từ Bảo lộc lúc 6 giờ sáng trên chiếc xe ca, với khoảng đường gần 200 cây số vậy mà 7 giờ tối tôi mới về đến nhà trọ gần ngã Bảy. Cuộc đi khá vất vả, thời buỗi chiến tranh mà, đường đắp mô, khám xét lung tung, may mắn là không bị kẹt đường ngủ lại đêm.

Vừa đến nơi, chủ nhà trọ báo là có một anh bạn học đi mobylette đến tìm tôi mấy lần rồi. Tôi nghĩ đến Nguyễn Trung Bình, quen goị là"Bình Già" và đúng như thế, chỉ một lúc sau tôi đã nghe tiếng nổ rè rè của chiếc mobylette xanh quen thuộc . Anh ta đưa tôi ra quán cóc góc đường Bà Hạt, goị Cà phê, thuốc lá cùng mấy cái bánh bông lan rồi chậm rải nóí:

" Ban mình chỉ có các trường Bình Dương, Định Tường và Tây Ninh thôi ! " tôi hoảng hốt la lên "trời ơi không có Bảo lộc hả? Có cáí gì đó đổ vỡ trong tôi, chỉ mong được về lại nhà, biết bao dự tính, biết bao mộng mơ..bao nhiêu năm xa nhà rồi..

-Mày tính sao? Câu hỏi đó của Bình đã kéo tôi về lại với thực tế, tôi nói bâng quơ biết tính sao bây giờ đây, khó quá !

Anh nói như ra lệnh, tính anh ta như thế mà, anh ta coi tôi như một người em thân tình,:

- Mày chọn làm sao, để cho tao về được Định Tường thông cảm tao còn bà già .

Thì ra anh săn đuổi tôi chỉ có việc đó vì biết rõ là tôi sẽ được chọn ưu tiên việc naỳ sẽ ảnh hưởng nhiều đến việc chọn của anh, anh ta muốn về gần nhà, quê anh.

Trong ba địa danh nêu trên thì số một là Bình Dương sau đến Định Từơng và cuối cùng mới đến Tây Ninh. Bình Dương tôi đã đến thực tập gần Sài Gòn, còn Định từơng và Tây Ninh thì chưa hề biết đến, riêng Tây ninh vốn là vùng lửa đạn...,

Nói như thế có nghĩa là : nếu tôi chọn Bình Dương thì Thức sẽ chọn Định Tường và anh Bình sẽ về Tây Ninh.

Những ngụm cà phê, những mồi thuốc giữa chúng tôi cũng chỉ đưa ra những dự phóng "nếu tôi chọn Bình Dương thì liệu Thức có chịu về Tây Ninh không? Bình gợi ý với tôi "hay là maỳ chọn Tây Ninh đi, chắc chắn Thức chọn Bình Dương còn lại tao là Định Tường " tôi baỏ "Thức không chọn Binh dương mà chọn Định Tường thì anh tính sao? Anh em mình đều trớt quớt hết à ! "

Cuối cùng hai anh em mong một tình huống xấu đến cho Thức, bệnh hoạn, kẹt đường..để anh chàng ta không đến dự buôỉ chọn nhiệm sở và như thế chúng tôi sẽ trọn vẹn đôi đường.

Đến lúc chia tay, Bình vẫn chưa yên tâm cứ nài nĩ tôi haỹ chọn Tây Ninh đi, nếu tôi hưá chọn Tây Ninh thì anh ta sẽ dàn xếp với Thức, tôi vẫn baỏ sẽ chọn Bình Dương vì nơi đó gần Bảo lộc với lại việc lưạ chọn như thế là hợp lý nếu khác đi ông bà già tôi chưởi chết.

Và suốt đêm gần như không ngủ được vì chất đắng cà phê ? vì thất vọng không được về Bảo lộc ? vì tình bạn bè ?

Bình Dương, Tây Ninh hay Định Tường ở đâu mình cũng lạ ở đâu mình cũng xa nhà. Nhớ lại lời của Bình "hay là maỳ chọn Tây Ninh đi.." tôi cảm thấy rùng mình, vùng xa xôi biên giới, nơi lủa đạn chết chóc...nhớ cả lời ca của Duy Khánh "Tây Ninh nóng nung người...Trận địa còn loang máu tươi , ghê quá."

Bình Dương tôi đã quyết! Nhắm mắt , cố tìm giấc ngủ.......

Sáng hôm sau, Bình đã đến nhà tôi thật sớm, thúc tôi sửa soạn cho nhanh để đi ăn sáng và chúng tôi đến phở Cao Vân trên đường Mạc Đỉnh Chi, rồi về uống cà phê trước Nha Học Vụ, từ sáng đến giờ anh không nhắc nhở gì đến việc chọn nhiệm sở nữa, tôi chắc trong anh khá căng thẳng, lo lắng, vì không hiểu ý tôi thế naò. Tự nhiên tôi thấy thương anh ta lạ và ước sao cho Thức không đến, chỉ có vậy mới thoả lòng anh, mới gở được caí thế khó xử trong tôi.

Rồi giờ quan trọng cũng đã đến, chúng tôi vaò phòng nghe Hội Đồng Xét Duyệt giải thích một số qui định cho việc chọn lựa,, Đặng Hữu Thức vẫn chưa có mặt.

Tôi là người vinh dự được xướng danh và mời lên chọn đầu tiên, hội trường im phăng phắc hình như tất cả moị người đang nhìn vào tôi, chờ xem quyết định của tôi, khi tấm màn che được kéo ra tôi thấy rỏ ràng ô dành cho ban Thuỷ Lâm : Bình Dương, Định Tường, Tây Ninh....

Một tiếng "ồ" nổi lên khi tôi đưa tay gở lấy bảng Tây Ninh.....rồi tiến đến bàn Hội Đồng ký tên vaò biên bản, tất cả diễn tiến nhanh gọn và quyết liệt tôi nhớ như vậy, không nhớ được cái trạng thái tinh thần của mình bấy giờ ra sao, chỉ nhớ khi trở về lại chỗ ngồi , tiếng xầm xì về cáí ngạc nhiên của bạn bè trước sự chọn lựa đó , đặc biệt khuôn mặt và cái nhìn của anh Bình dành cho tôi vô cùng kỳ lạ,. Chưa về đến chỗ ngồi thì hội đồng đã gọi anh, như thế là Thức không đến !

Bây giờ, nghĩ lại tôi vẫn không tìm được câu trả lời vì sao mình chọn Tây Ninh?

*Có phải vì lời mời gọi của Sơn trước giờ khai mạc ?"ông lên Tây Ninh với tôi đi, ở nhà bà dì tôi, tôi mới mua chiếc Honda Dame anh em mình chở nhau đi dạy?

*Hay là cùng lên với Sơn như "đồng tịch đồng sàn ? "bởi lẽ Anh ta đứng đầu ban Canh Nông?

*Hay là vì Bình vì Thức ? vì bạn bè..Thức thì ở tận Thừa Thiên, Bình thì mong ước gần nhà với mẹ già ?

Đúng là Một Quyết Định Bất ngờ và từ Quyết Định đó có nhiều Bất ngờ đến cho cuộc đời tôi .

xin mượn một cụm từ dân gian dành riêng cho trường hợp naỳ :

" Đó là Duyên Tiền Định"

Từ câu chuyện Duyên Tiền Định của tôi với Tây Ninh. Tôi được nghe câu chuyện của chị Hà kim Phụng thủ khoa Mục Súc Cũng có chuyện lấn cấn giữa Bình Dương Định Tường như tôi với Nguyễn Trung Bình..

Chuyện rằng, Chị Hà Kim Phụng ở Sài Gòn, với trường Trung học Nông Lâm Súc Bình Dương thì quá gần, chị đổ thủ khoa có quyền ưu tiên, trong lúc anh Lê văn Thiên đậu hạng nhì, quê lại ở Định Tường, anh Thiên năn nỉ chị Phụng nên chọn Bình Dương để lại cho anh ta chọn Định Tường là quê nhà của anh, nhưng chị Phụng nhất quyết chọn Định Tường, để cho anh Thiên phải chọn Bình Dương, nhờ thế mà khi lên giảng dạy Bình Dương anh Thiên đã gặp chị Bắp nghe đâu là cháu của ông Giám Đốc nha học vụ NLS Đặng Quan Điện, hai người này đã thành vợ chồng..

Sau này, chị Phụng vẫn vui vẻ nói “ nhờ tôi mà hai người thành chồng thành vợ, nhờ tôi mà có một mối tinh “ Thiên Ngô : NGÀN TRÁI BẮP “

Riêng chị Phụng , khi tôi hỏi tại sao chị không chọn Bình Dương vừa gần nhà vừa gần Sài gòn, điều kiện sống cao hơn mà lại chọn Định Tường ? Chị cho biết lúc đó chưa biết Định tường thế nào cả, vẫn chọn. Vì khi lên thực tập ở Bình Dương thấy tình trạng nước ngọt khan hiếm nên chị không chọn lên giảng dạy nơi này. Chỉ thế thôi. Thật là kỳ lạ phải không ?

Có phải là “trời xui đất khiến” để nhóm giáo sư xuất thân từ Nông Lâm Súc Bảo Lộc là Hà kim Phụng, Nguyễn Trung Bình, Nguyễn Công Bình, Phan thị Thu Hà, Trần văn Hồng và thêm Lâm Thành Nghiêm chung tay xây dựng thuở ban đầu ngôi trường này, chỉ có 3 năm thôi tên tuổi trường Trung học Nông lâm Súc Định Tường đã được nhiều người biết đến, nhất là phong trào Đoàn Nông Gia Tương Lai Việt Nam ? Và đến bây giờ 2018, nhóm học sinh xuất thân từ NLS Định Tường rất nhiệt tình trong việc kết nối với các trường bạn ?

Mời xem :PHÓNG SỰ VỀ THẦY BÙI THO

 ( Đài TP TH Bảo Lộc )

Gái góa đi bán cao dê - Võ Thi Hảo

Tôi gái góa hai mươi mốt tuổi. Tôi đi bán cao dê.
Cao dê hôm nay bán chạy. Làng Vệ tôi mở hội lớn, người trẩy về chùa đông đặc đầu đen, trông xa cũng giống đại hội bọ hung.
Đây lễ hô thần nhập tượng khánh thành chùa mới. Tam quan chùa mới ba tầng thâm thâm tai tái màu cờ đám ma.

Chùa to bằng quả đồi, hãnh diện án ngữ chùa cũ, vừa nhìn đã thấy nể sợ.
Ngôi chùa cổ người làng Vệ tôi đẽo đá tạc gỗ mà dựng nên và chăm chút hương khói từ cả ngàn năm nay bây giờ thành lép vế. Từ tượng Phật cho tới tượng ông thần ông thánh nay bỗng còm nhom. Ông Thiện ông Ác cũng ủ rũ buồn hiu, mắt nhìn ra chiều bẽn lẽn. Cái tên cha sinh mẹ đẻ của chùa cũ bỗng mất tiêu. Thì ra cái tên có chân, cứ theo đồng vàng tượng ngọc mà đi, ngồi chễm chệ uy nghi sáng chóe trên chùa mới. Càng ngắm nhìn càng nể người xây chùa rõ ràng khéo tay. Thật là tên thì chùa ta mà trông cứ lẫm liệt như lăng mộ người nước bạn.
Người làng tôi rỉ tai nhau, rằng đến chùa cũ thì phải uốn chân bảy lần, tung đồng tiền cũ, mặt dương ngửa thì đi, mặt dương sấp, có đi cũng chỉ công cốc. Muốn cầu tài cầu lộc thì cứ thẳng qua chùa mới, đường to đường lớn thế không đi thì đi đường cụt à. Thần Phật ở đó nhiều không đếm xuể, mỗi ông lại to lớn như ông voi, chưa kể cơ man nào là tảng đá khắc tên những ông những bà đang muốn xập xòe cất mình thành Phật sống. Có thờ có thiêng có kiêng có lành. Cứ đến đó mà lạy mà cầu, lời kêu xin không lọt tai ông này, biết đâu lại vào tai ông khác.
Tôi không biết uốn chân thế nào. Chân tôi lục cục những xương những gân. Thì tôi đành múa chân. Như cách đi chân chữ bát. Muốn đến chùa cũ bây giờ phải ngoằn ngoèo lượn. Tôi phải nín thở chui qua tam quan chùa mới hun hút sâu như cổng đưa hồn người chết. Đi mãi mới ra được sau lưng chùa mới. Chưa đến nơi đã thấy nghi ngút khói xám. Tới gần chùa cũ là lạnh gáy. Từ trên bệ thờ vọng ra hàng loạt tiếng thở dài sườn sượt xen lẫn tiếng nấc.



Tôi là đàn bà mà không mau nước mắt. Tôi khóc cha tôi, chồng tôi chết trẻ và khóc cái thân tôi gái góa đã hết nước mắt rồi. Tôi nay gan cóc tía. Tôi chỉ đến trước mặt bàn thờ, con mắt liếc ngang, hai tay chắp lại nói ai thương thần thì vào tưới cho thần một chén rượu. Ai thương Phật thì vào cắm cho Phật một nén nhang. Người không rượu không nhang thì cũng cứ nên hờ một câu cho các vị ấy thỏa lòng.
Vì Phật này là Phật cũ, Phật làng Vệ tôi. Người làng Vệ tôi, nay cứ ngơ ngác như đàn trâu bị đánh cho chạy cong đuôi ra khỏi đồng cỏ, bị buộc phải nhường đất thấm máu cha ông khai khẩn cho chùa mới.
Rồi từ độ đó, thần Phật khóc nghẹn trách người làng tôi xa mặt cách lòng, bỏ hương tàn khói lạnh.
Người làng tôi nay chỉ mê nhìn Phật béo ngồi sừng sững như quả đồi trước sân chùa. Phật cười hơn hớn Phật đeo đầy tiền. Nhìn Phật cười quen rồi, lại thấy khó chịu khi nhìn Phật cũ cứ ngồi thương khó sự đời. Người làng tôi đã học cách dùng tiền thật dán lên Phật béo cầu tài. Phật cũ làng Vệ cứ đứng đó khóc nghẹn là chẳng biết tùy thời.

Tôi phận gái góa đi bán cao dê.
Tôi tai điếc tai sáng, cũng a dua theo người ta, chỉ thích thấy Phật cười mà lánh xa Phật khóc. Vả lại, nghe bảo rằng hôm nay người ta rước xá lỵ Phật mới. Người làng tôi từ bao đời nay thấy chùa chẳng thấy xá lỵ, vẫn thấy Phật. Bây giờ nghe nói có xá lỵ mới có Phật, lập tức thấy nôn nao, chỉ muốn nhào vô sờ tận tay cho bõ thèm.
Ông cậu tôi làm nghề dẫn khách đi ngang dọc thăm thú chùa mới đã vài tháng nay, đường ngang đường tắt đường xa đường gần nào cũng thông tỏ. Cậu ngày càng phởn.
Xá lỵ là gỉ là gì ư? Cậu ngồi gác chân lên bàn trả, mắt lim dim ra chiều khinh bỉ tôi là đứa dốt nát, chỉ vẽ tường tận rằng xá lỵ là xương là thịt Phật sau khi chết thiêu hóa ra những viên tròn lóng lánh như ngọc. Quý lắm báu vô kể. Tôi bảo rằng ôi thế thì đẹp quá là đẹp nhỉ, thì phải bán đi để xây chùa hoặc chia cho mỗi nhà một ít tiền dựng lều ở. Nếu cứ để ở chùa, sớm muộn gì cũng bị lấy cắp, uổng.
Cậu tôi nóng mắt cho tôi một bợp tai, bảo mày ngu dại ít học chẳng biết phải biết trái, ai lại đi bán xá lỵ bao giờ. Mà chuyện đó là chuyện thiêng, miễn bàn, để treo đầu lưỡi chết oan có ngày. Hôm nay mày ra chùa mới mà xem người ta hô thần nhập tượng thì mở ngay cái mắt chó giấy của mày ra.
Mà mày phải biết rằng khi có chùa mới rồi thì đừng có lắng xắng đi sang chùa cũ. Khôn ngoan ở đời phù thịnh chớ phù suy. Mẹ con mày bán cao trâu toàn tính mà bảo rằng cao dê, đã thế gặp khách còn lòe bịp là cao mèo cao rắn. Loại lừa đảo vặt như mẹ con mày thì chỉ còn cách sửa lễ cho đầy đặn, khấn vái ở chùa có Phật béo mới được phù hộ đắt hàng. Làm gì cũng phải đầu tư, cúng bái là đi buôn, mà buôn này là buôn một vốn mười lời trăm vạn lời chứ còn gì nữa.
Tôi hỏi tại sao lại thế, cậu tôi tảng lờ, rồi lúng búng dặn rằng chùa mới Phật mới, thấy ghi đầy rẫy tên những vị á Phật xưa nay chỉ quen ngửa tay đón nhận tiền rồi mới sấp tay ban phép. Những vị á Phật này còn có thói quen nhận chuyển tiền nhanh, đặc biệt là qua tài khoản đen xuyên lục địa, nhận tiền thật không nhận tiền âm phủ, thế mới phù hộ nhanh như điện, cầu cửa trước, mới chạm cửa sau đã thấy ứng nghiệm.
Nói gì thì nói, trước sau cậu tôi cũng là chúa rắc rối. Cậu tôi đi theo hầu đủ loại người, nghe lỏm đủ chuyện, nghe cậu nói lại chẳng biết thực hư. Tôi chán chẳng thèm nghe.

Tôi sắm nắm mặc chiếc áo thun lạnh Trung Quốc màu đỏ, cổ trễ sâu. Đôi vú tôi như đầu hai viên đại bác, nhức nhối khiêu khích chỉ muốn xé toang làn áo mà lao vụt ra ngoài. Mặc thun lạnh bó sát người để nổi vòng lưng ong gái góa tôi chưa từng sinh nở, vì các chú các bác các anh nhìn cao dê thì ít mà nhìn mông nhìn ngực tôi thì nhiều. Khách nói cả người tôi mới là thỏi cao dê toàn tính. Cao dê thì cao dê. Tôi mang mẹt cao dê ra chùa mới, nơi có hai ông sư tử Trung Quốc to quá là to. Thật chẳng hổ danh ở chùa này cái gì cũng nhất.
Tôi đặt mẹt cao dê xuống đất, cúi dập đầu vào tượng Phật béo mà khấn: Ông hổ ơi ông hổ, à mà ông sư tử, xin ông phù hộ cho tôi bán cao dê đắt hàng.

Ông canh chùa đứng bên cạnh, nghe tôi khấn to, liền gắt: phải gọi đó là hai ông tỳ hưu. Hai ông ấy du lịch từ nước bạn sang đây chứ không gà què ăn quẩn cối xay như nhà mày đâu. Tên hai ông ấy sang thế, sao mày cứ nôm na mách qué nào hổ nào sư tử. Mày có biết tỳ hưu là ông gì không? Dạ thưa nhà cháu cả đời chưa ra khỏi cái chợ cách nhà ba trăm bước chân, làm sao biết được cái ông tỳ hưu. À thì bây giờ mày biết. Đó là cái giống chỉ ăn vàng ăn bạc mà không ị bao giờ. Chẳng nói một năm chứ cả trăm năm ngàn năm cũng không ị, của cải thiên hạ đổ vào mồm là giữ lại cho chủ nhân, không mất đi đâu một ly một lai.
Tôi ngửa cổ lên thành kính nhòm mồm hai ông tỳ hưu. Mồm hai ông ấy há to, không rõ là cười vì được ăn vàng hay đang dọa nạt người ta phải nôn vàng ra. Tôi bỗng gợn lòng thương hai ông ấy bị táo bón lâu ngày, chịu thế quái nào được, có lẽ miệng các ông ấy há ra là để chuẩn bị nôn ra tiền ra bạc cho nhẹ bụng. Tôi lập tức ngửa hai bàn tay ghé dưới mồm hai ông. Nếu các ông nôn ra tiền ra bạc thì hãy nôn bây giờ, có tôi đứng sẵn ở đây hứng, khỏi phải ngày ngày đi bán dạo cao dê cao mèo cao rắn nấu từ cao trâu toàn tính.

***
Trời đất cha mẹ ơi, làng tôi hôm nay đông vui thật là vui. Bốn phương tứ chiếng đổ về, tay ai cũng lăm lăm tiền thật, xôi gà xôi lợn và nhiều thứ ăn được sặc sỡ hoa cả mắt.
Những đầu lợn choai phết phẩm đỏ ánh ỏi ngạo nghễ giương đôi mắt chết, hai đùi choãi ra cưỡi trên cỗ xôi đầy ụ. Sao tôi chỉ đi bán cao dê cao mèo cao rắn mà cứ thấy như họ hàng với đám lợn đang cưỡi cỗ xôi kia nhỉ?
A ha ha thì ra là đám lợn nhà hàng xóm. Nhà ấy trước làm vàng hương bán cho người vào lễ ở chùa cũ, nay có chùa mới, nhanh nhạy chuyển sang làm nghề đồ tể, giết trâu giết bò giết dê làm đặc sản, trở thành nguồn xương của mẹ tôi lâu nay. Bây giờ nhà ấy lại quay lợn nấu xôi làm cỗ bán cho khách giàu có từ thập phương đến khánh thành chùa mới.

Tôi nhận ra đôi mắt chết của đám lợn ấy thế mà quen. Có lẽ là vì đêm qua, khi tôi lượn sang nhà hàng xóm nhặt xương về nấu cao, tôi thấy một đám hàng trăm con lợn choai đang bị trói vào cái thang, chân chổng lên trời đầu chúc xuống đất. Mắt chúng trợn ngược lên đau đớn nứt khóe, thân mình co giật dữ dội, máu phun phè phè từng đợt trong tiếng òng ọc phì phịt từ chiếc họng bị cắt gần đứt khi lưỡi dao nhọn thọc vào cổ.

Phật ạ Phật ở gần, Phật ở trong xá lỵ chỉ cách chúng con một bức tường xây xi măng rởm, Phật có nghe tiếng rú và tiếng run giật của hàng vạn con lợn bị chọc tiết để cúng Phật?
Tôi vân vi ngẫm lại. Thực ra con lợn choai không thể chảy quá nhiều máu. Máu chỉ đọng thành vũng lênh láng đáy chậu thau. Vậy mà sàn nhà hàng xóm tôi ngập tràn những chậu máu, màu đỏ ánh đen hắc lên trong đêm tối. Nhiều mạng lợn quá không đếm xuể.
Tôi lại nghĩ dại: Khi chết trong lò quay, tức cũng là thiêu, đám lợn có để lại xá lỵ không nhỉ?
Vừa nghĩ đến thế, tôi liền sợ hãi chết rồi chết rồi, đồ ngu khổ ngu sở. Ai lại nghĩ phạm thượng thế. Tôi liền đập đầu vào chân tượng, cắn lưỡi ba lần tự trừng phạt. Mồm tôi máu chảy ròng ròng. Tôi không dám rửa máu chảy, cũng không dám nuốt vào bụng cho khỏi phí phạm, bụng bảo dạ đợi đến lúc nào ông Phật béo gật đầu thì mới đi rửa máu ở mồm, thế mới gọi là đền tội.
***
Mẹ tôi chuyên nấu cao lợn cao trâu rồi dán nhãn cao dê cao mèo cao rắn bán cho khách vãng lai đến cầu khấn xin lộc xin tài nơi chùa mới.
Mẹ tôi nói rằng nhà ta bây giờ đổ đốn, sống cũng chẳng hơn gì loài chó lợn, không đáng làm người vì nấu cao lợn cao trâu toàn tính lại bảo rằng cao dê. Nhưng rồi mẹ chép miệng bảo thôi thịt trâu nay cũng thành đặc sản, ăn cao trâu toàn tính không bổ ngang cũng bổ dọc. Vài năm nay chỉ một vùng này thôi đã đầy chuyện cướp giết hiếp. Đầy đường báo loa rao các vụ c]ớp giết hiếp nghe cứ như tiếng reo mừng. Làng tôi cũng vậy thôi. Mười người bị hiếp chín người câm như hến vì sợ nhục sợ bị giết. Nếu ai cũng uống cao dê thật thì đàn bà con gái xứ này hết đường sống ư?

Cậu tôi nghe nói thế, cười kha kha rằng cao dê bán chạy chẳng qua là đàn ông bây giờ mười thằng thì bảy thằng liệt dương. Liệt là vì não teo lại bằng hòn cà, suốt ngày chẳng nghĩ ra chuyện gì hay ho thì cứ nhìn xuống dưới rốn, tiêu xài cạn ráo cái của trời cho. Thế là mới phải đốt đuốc đi tìm nào rượu Minh Mạng nào cao dê nào Viagra nào sừng tê để tự lừa mình, cứ uống cho lắm vào thì con giun chết vẫn là con giun chết mà thôi, chẳng công dụng quái gì sất.
Mẹ nói, cực chẳng đã mà mẹ con tao phải đi lừa đảo vặt thế thôi. Thiên hạ người ta lửa được những cục vàng to bằng cái đấu, mình thế này chẳng qua là chó cùng rứt giậu kiếm miếng đút vào mồm.

Cao trâu toàn tính chỉ có từ khi ngôi nhà của ông tôi đã năm đời vẫn nép vào chân núi dưới chùa cũ bỗng bị cái máy xúc to bằng mười con voi từ đâu đến chõ mồm vào nhà chúng tôi mà rủa xả bằng những tiếng gào rú điếc tai. Nó gào ba hơi thì căn nhà cột gỗ lim đã sống qua năm đời của ông tôi sập xuống, cột kèo mẻ vỡ nằm sõng sượt như xác chết bom. Nhà bị san phẳng, đến cả móng cũng bị quật há hoác để lấy đất xây chùa mới. Mẹ con tôi gào khóc hết hơi, chạy xung quanh cái máy xúc như hai con cào cào chạy quanh con trâu. Van vỉ hết nước hết cái không được, mẹ tôi nghĩ mánh tụt quần nằm lăn ra nền nhà giẫy đành đạch để giữ đất nhưng chẳng ăn thua gì.
Cậu tôi thấy thế thì cười ha ha ha nói bà chị càng tụt quần bọn họ càng phấn chân, tinh thần lao động càng lên cao. Thế nên cả đoàn cứ đứng trố mắt ra nhìn hau háu cười khật khưỡng, đố có đứa nào xấu hổ mảy may. Bà chị dùng chiến thuật của “đội quân tóc dài” ở thời này là quá lạc hậu rồi bà chị ơi, chiến thuật đó chỉ ăn thua khi đối phương còn biết xấu hổ, còn thời nay bà chị cởi truồng chúng lại quay phim chụp ảnh bằng điện thoại, lưu trong máy, mail cho nhau xem, khác gì xem phim con heo miễn phí, thế thì còn nước mẹ gì. Thôi, em đưa cho vài đồng, mẹ con quây bạt làm lều, nấu giả cao dê bán, em đút lót tay trưởng ban bảo vệ chùa chút đỉnh thì cũng được bán dạo trước cổng chùa kiếm tiền sống tạm. Gì chứ việc này thì em có khả năng.

Thế thì mới có mẹt cao dê đeo trước bụng tôi bây giờ. Khách vừa mua, vừa ngửi, đưa lưỡi liếm, nhăn mặt chê tanh, nghi ngờ dèm pha nhưng đôi khi cũng mua một vài lạng, có người mua vài cân, nói làm quà cho người nhà. Tôi hiểu anh ấy chú ấy muốn ngụ ý rằng tôi là một con đực ngon lành, chẳng có vấn đề gì đâu, vấn để là kẻ khác kia. Mặc dù vậy, ai chẳng biết rằng họ mua để tự bồi bổ. Đàn ông rõ là buồn cười. Thì liệt dương cũng được chứ sao, giun đất thì giun đất, có gì đáng xấu hổ nào, thế mà lại coi đó là nỗi nhục nhã nhất và cố sống cố chết mà giấu. Về điều này thì cậu tôi nói có lý. Chẳng nghĩ ra được chuyện gì hay hơn nên chỉ biết nhìn xuống cái bộ phận dưới rốn của mình mà tiêu xài rồi mọi thứ trên đời cũng chỉ lấy cái đó làm thước mà đo. Thế giới mà đo bằng thước ấy thì đo bao giờ mới hết. Thế mới khốn khổ khốn nạn.
Nghĩ lan man là nghĩ trộm vậy thôi chứ việc của tôi là cười tủm thường trực và liếc con mắt đẹp duy nhất đưa tình với khách. Trời sập tôi chẳng lo, chỉ lo cao ế. Ế hàng thì mẹ con tôi chẳng có gì ăn. Nếu cao ế là bà liền giở giọng khóc hờ kể lể về ngôi nhà cổ đã bị san ủi đến bật hoác cả móng. Mẹ lại khóc hờ ông chồng - tức cha tôi, sao một hôm ra đi mất tăm tích như một khúc xương trâu ném xuống biển thế, người không về thì tiền cũng phải bò về mà trả nợ chứ.

Có người bảo cha tôi đánh đề thua rồi bị dụ sang bên kia biên giới bán gan bán thận nhưng trên đường mang tiền về thì bị cướp. Mẹ tôi rõ lẩm cẩm. Đến cái xác không còn thì mong gì tiền. Kể ra gói tiền mà cứ tự nó rời xác người, biết bò về nhà cho mẹ tôi thì có phải tốt bao nhiêu không, vì hàng ngày vẫn cứ có người vác dao đến đe mẹ con tôi và cứ đi theo chặn họng lấy tiền bán cao dê hàng ngày của tôi để trừ nợ cha.
Người làng tôi mất đất, còn không biết làm nghề gì, bây giờ lấy nghề thịt nhau để sống qua ngày. Lừa đảo nhau bán hàng đa cấp, đề đóm, cho vay cắt cổ, cá độ, mở quán game, rủ nhau đi làm điếm, lừa nhau đem sang Trung Quốc bán nội tạng, đi bảy người chỉ về một, không ốm liệt giường cũng thành thân tàm ma dại. Thế chẳng phải ăn thịt nhau thì là cái gì.
Dạo này người ta đang rỉ tai nhau rằng có một loại thực phẩm chức năng bổ lắm trẻ người ra tới mươi lăm tuổi. Thuốc ấy thực ra là là làm bằng thịt người. Tôi nghi nghi hoặc hoặc. Mỗi khi tay đảo mớ cao dê cho khỏi mốc, tôi cứ tự hỏi có phải những người uống thuốc ấy đã uống một phần thịt của cha tôi hay không.
Giá như không có tin đồn có kẻ lấy xác cha tôi chế thực phẩm chức năng, cách gì tôi cũng vay cậu tôi tiền mua vài lọ uống xem có chữa được con mắt lườm giời hay không. Thực ra thì hai mắt của tôi đều nhìn rõ, mắt trái tròng đen đen láy tròng trắng xanh rõ là xanh, mắt phải thì đục lờ, ngồi bệt trên đất nhìn miếng cao dê mà mấy chú mấy anh cứ mừng rỡ tưởng là đang nhìn lên cửa quần họ, có lẽ vì thế mà cao tôi bán chạy hơn người. Nhưng tôi thì nghĩ khác. Nếu con mắt phải tôi cũng tình tứ như con mắt trái, cầm chắc là tôi đã chẳng phải chịu phận góa chồng và đi bán cao dê.

Thì đã nói tôi là gái góa tôi đi bán cao dê. Chồng tôi thuở còn sống nhăn thì học hết lớp mười, hay ho mọi nết, chỉ tội mắc bệnh lười nên gái chê. Gái chê mới đến lượt tôi. Cái đáng làm thì không làm, chồng tôi cứ nhầm bàn phím chơi game là chốn tỏ dạ anh hùng. Chồng tôi vào quán net, hết làm anh hùng cứu người đẹp, lại xem phim cởi truồng chat với người cởi truồng, đến khi chán, mới dùng hoả tiễn tàu siêu tốc thủy lôi đánh phá căn cứ kẻ thù hết ngày dài lại đêm thâu.
Khi tôi nói bây giờ nhà chẳng còn gì ăn, cơm là cơm khoai là khoai chứ chẳng phải bàn phím, trở về mà đi nhặt xương trâu bò đi nấu cao dê, thì chàng nói rằng mày đừng lắm lời nhặng xị kẻo tao cho một phi tiêu siêu nhân là nổ tan xác pháo, cho luôn vào nồi cao toàn tính.
Tao từ thuở cha sinh mẹ đẻ đến giờ, vốn xinh như trai Nam Hàn, vì bố mẹ kiết xác mà từ thằng bạn học đến thằng hàng xóm tới quan xóm quan xã quan huyện đều coi không bằng con chó. Tao phải lấy đứa vợ mắt lườm giời như mày chẳng qua chỉ là mẹ tao thấy mày là con bò béo giỏi kéo cày. Vậy thì tao chỉ còn việc phải làm anh hùng trên bàn phím, ngẩng cái mặt lên cho xứng thằng đàn ông.
Và chồng tôi mải đi cứu nhân độ thế trên net, rồi chơi sang thuốc lắc, cho đến một ngày tôi đi vắng, không có ai để hạch họe, chồng tôi dí dao vào cổ cha chồng tôi nã tiền đi chơi game và chơi thuốc. Chồng tôi quá tay cứa ngang cổ ông.
Khổ thân bố chồng tôi. Tôi biết không phải ông tiếc tiền, mà chỉ vì một ngàn đồng để mua viên thuốc cảm ông cũng không còn. Ông sửng sốt kê cằm vào ngưỡng cửa chuồng trâu, đảo ngược mắt chết gục trên vũng máu trước dãy chuồng rỗng không.
Chồng tôi vẫn mê mải ra đi, cắm chân vào bàn game, ai gọi không thưa, mặt không ngẩng lên, cho đến khi chết ập mặt xuống bàn phím.

Thế thì hai mươi mốt tuổi tôi thành gái góa và tôi đi bán cao dê.
***

Tôi lấy vài tờ báo cũ đặt cạnh mấy pho tượng La hán, tay xoa xoa đập đập vào mông. Người sạch sẽ là phải như thế chứ. Tôi đặt mẹt cao dê cao mèo cao rắn ra trước mặt, tay phải không quên chiềng tấm biển có dòng chữ đỏ: Cao dê cho tình xuân viên mãn. Đó là cậu tôi thuê một ông nhà thơ cấp huyện viết cho mới được thế. Con người ta có học có khác. Nhời nhẽ hay đến thế là cùng.
Tôi nhìn ra xung quanh. Kể ra có mất đất cũng đáng giá. Cái chùa mới này thật sừng sững. Từ xa đã thấy cái tam quan ba mái lợp ngói đen. Dân làng Vệ tôi cứ nói rằng chùa chẳng phải chùa, là lăng chôn người chết thì có. Đen ngòm trên đường chân trời, tán cây xanh thẫm viền núi, kẻ yếu bóng vía thấy hàng rào kín mít sâu hút ngáng trở mà rởn tóc gáy. Tôi thề sống thề chết với cậu tôi rằng hơi ma mỗi ngày ba lần phà ra phùn phụt từ phía cổng chùa. Có người độc mồm nói: Làm chùa kiểu ấy, hóa ra khi bước vào cổng, phải chết queo củ từ rồi mới đến được với thần phật. Rợn, lại còn bị bảo vệ chùa xua đuổi. Nhưng tôi thì đã quen, cũng bớt sợ. Muốn ngồi bán cao, chỉ cần cho vài ông anh trông chùa cấu véo một tí. Một tí chứ hai tí cũng đã chết ai. Tôi gái góa chưa đến mức đi làm gái điếm. Tôi vẫn ngồi lườm giời với mẹt cao dê bên chân mấy trăm vị La hán.
Mừng quá thể là mừng. Hôm nay người qua lại kìn kìn. Thật ở hiền gặp lành, có thờ có thiêng, cao dê tôi đắt hàng, chưa đầy nửa buổi đã hết veo.
Tôi hơn hớn phủi quần đứng dậy, nhìn mấy ông La hán mà thấy yêu. Đến trông hai ông tì hưu nhe nanh kia cũng thấy tình tứ.

Tôi bấm điện thoại cho mẹ, bảo bà rằng tôi đang về đây, chuẩn bị cho tôi mẹt cao dê khác.
Bà nói: Đây rồi, gì chứ cao thì chẳng bao giờ thiếu. Nấu một con trâu toàn tính ra cơ man là cao. Nhưng hôm nay bán chạy thế là phải lễ tạ ngay lập tức. Ăn cây nào rào cây ấy. Thần Phật bây giờ là thần Phật mới, chẳng kêu chẳng cầu, không lễ thì không phù hộ, chẳng ai cho nhau ăn không bao giờ. Bây giờ người ta rước xá lỵ về rồi đấy, đẹp lắm thiêng lắm, chùa cũ ta xưa nay đâu có. Thật là phúc tổ, bao nhiêu đời nay, đến đời mày mới có dịp trông thấy là một. Tao có muốn ra xem thì mắt mờ chân chậm, chẳng may bị người ta chen bẹp ruột. Mày mua ít hoa quả rồi đặt mấy chục tiền thật mà vào lễ mới có cớ vào xem xá lỵ rồi giương mắt ra mà nhìn cho kỹ, về kể cho tao nghe cấm bỏ qua điều gì. Lễ xong rồi mới lấy mẹt khác, kẻo Trời Phật phạt cho treo mồm, trơ mắt ếch. Mà mày cố sờ tay vào xá lỵ, biết đâu nhà ta được đền bù đất, thoát cảnh ở lều.
Được lời mẹ, tôi làm ngay. Mẹ phải biết rằng con giá mẹ ngoan, mẹ bảo làm một thì con làm mười đây này. Tôi quay ra bà hàng bán xôi gà. Hàng xôi của bà ruồi bâu đầy.
Bà nhặt cành lá dưới đất lên, đập đập làm phép lên đầu gà. Vừa đuổi ruồi bà vừa giảng giải rằng ruồi là một chuyện mà lòng thành là một chuyện hoàn toàn khác. Đã là thần Phật, đến quỷ ác một ngàn cái răng nanh, ăn trăm người một lúc như ăn gỏi mà còn bị thu phục, thì đương nhiên vi trùng có nhiều có thâm độc đến mấy cũng bị các ngài biến thành đệ tử, càng ăn vào càng như ăn thuốc bổ, có gì mà lo.
Bà nói càng nghe càng có lý. Thế là tôi hãnh diện đặt cỗ xôi gà lên mẹt cao dê, hiên ngang đội lễ vật của tôi vào chùa mới. Mẹ này mẹ thật chẳng biết thò cổ ra khỏi lều mà xem con gái mẹ bảo một làm mười đây này.Người đến xem xá lỵ chen đông ôi là đông, như cả rừng những con bọ hung con cánh cam khổng lồ. Thật khấn khởi thật cả rừng quần áo đẹp. Mặt ai nấy đỏ gay, có người bị chẹt cả cổ, thở è è như rặn đẻ. Ai chứ tôi thì không đời nào lại chịu thế đâu nhá. Cậu tôi nói xá lỵ mới rước về là cất kỹ trong hậu cung, đợi quan khách đến đông đủ thì mới mở hòm mạ vàng mà phô ra. Chỉ quan khách sang trọng, thở ra khói nói ra lửa mới được nhìn tận mắt.
Thế thì chỉ khổ cho đám bọ hung đám cánh cam rách cả cánh gẫy cả chân chen lấn.
Tôi cũng chỉ là một con bọ hung. Nhưng tôi là con bọ hung thổ công. Cũng như cậu tôi, đường ngang lối tắt nào ở đây mà tôi chẳng biết. Tôi là con chuột chũi ở chùa.
Kìa lũ mặt đỏ gay khuỳnh tay chẹn chân người khác chỉ nhăm nhăm vọt vào gần hòm đựng xá lỵ kia, các người chẳng qua cũng là lũ gà trống ngứa cựa, chẳng được cái tích sự gì, chen mãi cũng chỉ trôi dạt hết bên này sang bên khác.
Nói là làm. Tôi lập tức bỏ cỗ xôi gà đã bay hết ruồi vào túi ni lông, đeo lên cổ. Mẹt đựng cao dê đã hết thì quá dễ xử lý. Cái mẹt lúc nào chẳng có dây buộc để đeo vào lưng như đeo ba lô.
Toách! Xoạt! Phạch.
Dù bị rách cả cổ áo, lại toạc mất một miếng bắp tay, nhưng sau một hồi vừa luồn ngóc ngách vừa bò như chuột, tôi mừng rỡ nhảy bụp vào đúng chỗ cái hòm đựng xá lỵ đang được cất kỹ.
Chà chà, một rừng người ngào ngạt hương trầm đang ngồi lần tràng hạt tụng kinh. Trông ai cũng béo tốt rạng rỡ tới mức những chân tóc mới cạo cũng nhô lên bóng như sợi mỡ.
Dù mắt hiếng nhưng không con bọ hung nào lủi nhanh bằng tôi khi biết cái việc mình cần phải làm. Mẹ dặn sống chết gì cũng phải nhìn thấy xá lỵ. Quý lắm báu quá. Cả năm đời nhà tôi bây giờ mới có tôi vinh quang là một. Tôi mà không xem, không đích thân khấn vái để xá lỵ trông thấy lòng thành của tôi thì thà tôi chết đi cho rảnh. Mẹ này cậu này, sau vụ này liệu có còn chê tôi ngẩn ngơ được nữa không.
Tôi đã đoán là trúng. Khi tôi chạm chân xuống đất, hòm xá lỵ cũng vừa được mở ra.
Cả rừng người đang tụng kinh niệm Phật xung quanh quỳ lạy dập đầu xuống đá.
Tôi cũng quỳ, cũng lạy mà không quên tôi đang bị mấy ông bảo vệ thộp cổ lôi xềnh xệch ra ngoài. Cổ tôi gãy chưa không biết, chỉ thấy đau điếng, máu chảy ra đằng tai.
Nhưng tôi vẫn lòng thành khấn lẩm bẩm trong miệng: Lạy trời lạy xá lỵ Phật mới, con gái góa ngu dại, cực chẳng đã con mới phải đi bán cao trâu toàn tính gọi là cao dê nhưng lòng con thành lắm. Con yêu ông Phật béo ông Phật cười ông tỳ hưu, nay con lại vô cùng kính quý xá lỵ Phật. Cái túi ni lông con đeo ở cổ đây đích thị là xôi gà. Xin xá lỵ hãy hiện ra cho con nhòm một cái thì dù có gãy cổ chết con cũng cam lòng.
Đích thị có khấn là có thiêng.
Cái hòm mạ vàng quý ôi là quý mở ra. Tôi trợn to đôi mắt đã bị máu che mờ, cố nhòm vào.
Ối chà chà đẹp ôi là đẹp. Những người khác có thấy ngọc báu không thì tôi không biết, riêng tôi, thấy vô số viên màu xanh óng ánh. Hóa ra không phải màu hồng, mà là màu xanh cơ đấy.
Chết thì chết, tôi cũng phải sờ tận tay. Con mẹ là thế đấy mẹ ạ. Làm cái gì là làm đến nơi đến chốn. Com mà sờ được vào xá lỵ là ta được đền bù đất, thoát cảnh ở lều.

Tôi đợi thời.
Tôi chờ đến khi rừng người mặc áo vàng và rừng cánh cam xung quanh xá lỵ rên lên vì ngưỡng mộ, ngay cả ông bảo vệ đang khóa cánh tay tôi cũng rên xiết xúc động, tôi mới cắn một nhát vào tay ông ta.
Ông ta kêu ối lên như bị chọc tiết. Nhanh như cắt, tôi mới thò tay vào hòm đựng xá lỵ, quyết vồ lấy một viên màu xanh. Này, chết thì chết này! Tôi sẽ được sống lại vì xá lỵ.
Nhưng tôi bỗng cảm thấy lạnh buốt dưới đầu ngón tay. Tôi rùng mình nhìn xuống.
Thì những viên ngọc xanh đâu chẳng thấy, chỉ thấy một đàn rắn con đang dùng cái mỏ nhọn đục vỡ những cái vỏ xanh, chui ra.
Đàn rắn con lúc nhúc, ngọ nguậy ngu ngơ trong hòm rồi lập tức trườn nhanh như điện ra ngoài chiếc hòm mạ vàng, chui vào ống tay áo vô số người.
Hình như cổ tôi đã gẫy. Trước khi ngất đi, tôi còn kịp hân hoan lườm giời:
Hớ hớ hớ. Ối mẹ ôi! Con gái ngoan của mẹ sờ được xá lỵ rồi!

Võ Thi Hảo

Ngẫm Lại Thời Tuổi Trẻ Của Bọn Mình - Lê Trung Ngân

 
Trong dịp ngồi lại gặp gỡ với nhau giữa đám bạn học cũ, sau những màn hỏi thăm, bù khú thì có vài câu hỏi được đặt ra, mà vẫn chưa có câu trả lời thỏa đáng: "Thế hệ tuổi trẻ của chúng ta thời trước so sánh với thế hệ trẻ bây giờ ... ai hơn ai về cách nhận thức sự việc và cách hành xử với chung quanh? Phải chăng em, con, cháu chúng ta thời đại bây giờ, nhanh nhẹ, tự tin và phóng khoáng hơn chúng ta lúc cùng lứa tuổi?"

Người ta nói rằng thanh xuân đẹp nhất là quãng thời gian trung học đệ nhị cấp, nhưng họ lại không nói rằng đấy cũng là thời gian buồn nhất. Khi mà ta đã quen với cuộc sống có những người bạn bên cạnh ta, cùng ta đi chung trên một con đường trên bao năm thì đến một ngày ta phải rời xa họ, và không biết rằng sau này có được gặp lại nhau không. Trên con đường mà chúng ta đã đi qua chứa đựng biết bao kỷ niệm: Niềm vui khi đạt được điểm cao hay là những trò đùa lầy lội của những đứa bạn ngồi cạnh, rồi những mảnh giấy với dòng chữ ghi vội với nội dung ngắn gọn "TÔI BỊ KHÙNG" của đứa bạn thân móc vào sau cổ áo mình và sau đó là những cuộc rượt đuổi không hồi kết. Hay là những trò đùa oái ăm của tụi trai, cột tà áo dài khi thấy những đứa con gái không để ý. Các bạn nghĩ sao, chứ như tôi lấy chính bản thân của tôi ra phân tích mới tiếc nuối rằng ...mình chưa kịp hưởng thụ đủ cảm giác của thời hoa niên thơ mộng ... Chưa kịp mắt liếc trao tay thư hồng nồng thắm ... thì cuộc sống bắt tôi phải đứng lên bươn chải lo toan để sinh tồn rồi ... làm người lớn bất đắc dĩ, nụ cười không còn hồn nhiên... mà như trái cây bị dú khí đá, chín háp thật là tức tưởi ... Ở lứa tuổi của chúng mình thời mới lớn, chiến tranh đã lan tỏa khắp mọi miền đất nước, khiến tuổi trẻ thời đó ai ít nhiều gì cũng bị ám ảnh, cũng ưu tư, phân vân trước tình hình chiến sự đang lan rộng, ảnh hưởng đến bản thân, gia đình, bạn bè và đất nước. Rồi sự thay đổi đột ngột của thời cuộc, thể chế … đã khiến chúng mình phải lao đao trong cuộc sống vừa thay đổi, phải bận rộn với sinh kế, tuổi chưa nhiều mà đã mệt nhoài với nợ áo cơm, ít có thời gian để vui đùa hoặc chiêm nghiệm với cuộc sống chung quanh mình nổi. Cái ám ảnh thiếu thốn, khó khăn đã làm đầu óc chật vật, đầy những lo âu. Đời sống lúc bấy giờ của chúng mình cứ bị ám ảnh mãi chuyện kiếm sống, để sinh tồn. Tuy vậy, nhưng vẫn có những điều làm chúng mình vẫn chưa thực hiện được để đến khi gần đến khoảng thời gian chia tay nhau ta lại mới cảm thấy hối tiếc. Điều mình tiếc nuối đó là chưa kịp gửi lời cảm ơn đến thầy cô vì những bài giảng, sự động viên của họ khi bọn mình gặp khó khăn. Hay xin gửi những lời cảm ơn đến lũ bạn quái quỷ ngày nào cũng gặp đến phát ngán. Dù lúc đó ngày ngày xưng mày, tao chửi nhau vang trời nhưng đến bây giờ xin được sến súa tí để gửi lời cảm ơn đến những con người thân thương luôn sát cánh bên nhau trong mọi hoàn cảnh.

Và bây giờ khi phải so sánh giữa đời sống của hai thời tuổi trẻ thời của bọn mình và tuổi trẻ thời nay. Trong một cách nhìn có vẽ tương đối thôi, đã cho tôi một nhận xét thật cá nhân của mình: Tuổi trẻ bây giờ, đã thoát khỏi cái bóng hãi hùng của chiến tranh, chuyện sinh kế không còn là nổi bận tâm thúc bách ...và đang hưởng được những phương tiện thông tin đại chúng bổ ích như sách báo tràn ngập, TV, Radio với thật nhiều chương trình phong phú, chưa kể sự hiện đại nhất mà giới trẻ ngày nay được thừa hưởng qua internet, để cập nhật thật nhanh được biến chuyển của thế giới chung quanh mình, bắt kịp được trào lưu thế giới ... Vì vậy giới trẻ bây giờ nắm bắt vấn đề dễ dàng, nhanh nhẹn, nhạy cảm và sinh động hơn nhưng cũng dễ thực dụng hơn thời của bọn chúng mình hồi đó chăng?

Còn về chuyện tình yêu, tuổi trẻ bây giờ có được boyfriend hoặc girlfriend của họ qua vài lần giao tiếp, thấy họ thân mật ríu rít bên nhau thật là khắng khít, dường như mai nầy chắc là mình sẽ được họ mời đi dự đám cưới tới nơi. Vậy đó, mà lỡ chừng 2, 3 tháng không gặp, chừng gặp lại theo phép lịch sự, tôi vẫn hỏi thăm về bạn trai (gái) của họ, thế là trớt quớt quê độ ngay, bởi "xưa rồi Diễm ơi"!!!. Tình yêu hiện đại chỉ bật nút On hơặc Off là xong!

Không biết có mơ mộng lắm không khi nói rằng tình yêu ở lứa tuổi bọn mình ngày ấy là thứ tình vừa chớm nụ, nó bâng khuâng dìu dịu như hương lan đêm. Nó lâng lâng nhè nhẹ như gió thoảng, như sương bay. Yêu qua ánh mắt, qua cái nhìn len lén, qua những ly chanh đường bên quán cóc lúc trường tan, qua những dòng lưu bút, những bức thư tình viết ngọng nghịu bâng quơ. Hẹn hò nhau, đợi chờ nhau, rồi yêu nhau, bọn chúng mình đều giữ một khoảng cách rụt rè, bối rối rất dễ thương. Sau này dù có đến được với nhau, hay chia tay nhau, những mối tình học trò đều trở thành kỷ niệm đẹp khó phai. Ấy là tình của thơ, của nhạc, của hoài niệm nhớ nhung. Thanh xuân của bọn chúng mình là nơi có tình yêu đầu đầy dại khờ và bỡ ngỡ. Là những mối tình chưa kịp chớm nở nhưng đã vội tàn phai. Vào một ngày nào đó mình chợt nhận ra người mà mình luôn tiếp xúc hàng ngày, luôn cãi vả, đùa giỡn với nhau đã khiến mình say nắng. Nhưng tình cảm đấy mình cũng không chắc rằng nó sẽ đi đến được bao lâu, rồi không biết rằng họ có cảm giác với mình không. Những suy nghĩ ấy luôn hiện lên trong tiềm thức của mình cùng với thời gian trôi đi. Cho nên nhiều khi chúng ta mơ màng kể lại chuyện ngày xưa cho bọn trẻ nghe về "NIỀM ĐAU CHÔN DẤU" hay "ÔM MỘT KHỐI TÌNH" qua chứng tích của bọn mình .. chắc rằng chúng ta sẽ nhận được sự ngạc nhiên của bọn trẻ về câu chuyện lãng mạn vào thời son trẻ của thế hệ cha mẹ chúng ngay: Tình yêu gì lạ quá vậy? chỉ mắt liếc, rụt rè trao thư, hoạ hoàn nắm được tay nhau chốc lác thôi .. mà bồi hồi suốt kiếp ...

Có lẽ chúng ta nên bắt đầu câu chuyện bằng một chuỗi dài đầu đề ru ngủ: “....Once upon a time”, (xưa thật là xưa) họa may con cháu hay đám bạn trẻ mới có thể hiểu được!!! Chuyện xưa rồi vào cái thời chưa có smartphone và internet … cái thời mà bưu điện còn thật vàng son, tha hồ làm tình làm tội hai kẻ yêu nhau chờ đợi con rùa bưu diện bò tới!!! Bây giờ bật internet lên ..viết dài dòng gửi đi ... thoáng chốc đã đến tay người nhận ...nhanh như vậy ..thời gian đâu mà kể lể, mà văn vẽ, nắn nót từng chữ yêu thương .. Và khi qua đi một cuộc tình nhấn nút DELETE thư hay HỦY KẾT BẠN .. là xong ! Cho nên nếu các bạn nào còn giử được chồng thư cũ của người xưa .. nhớ giử lấy .. mai sau khi thiên hạ đã quên mất cái thời "thư hồng len lén trao tay" biết đâu .. nó sẽ là "di tích lịch sử" đấy nhé!!!

🌹🌹🌹🌹

Mời xem :Hẹn Hò Học Trò Khi Xưa- Lê Trung Ngân

(..Chuyện hơn 60 năm rồi bây giờ tui mới kể ...) - FB Trung Nghĩa Nguyễn

 (..Chuyện hơn 60 năm rồi bây giờ tui mới kể ...)

Mấy năm về trước , một buổi sau khi chơi tennis về tôi ghé tiệm mì La Kay ( góc đường Westminster & Golden West)... Đang ngồi ăn thì có một bà lớn tuổi, khá chubby đi với ông chồng Mỹ lớn tuổi , bà đến bàn tôi và hỏi " Xin lỗi, phải anh là Trung Nghĩa không?'. Tôi trả lời " Yes, chị!" . Bà ấy nói " Chắc anh không còn nhớ tôi đâu, tôi là Châu, học ở trường Trịnh Hoài Đức, nhà ở dốc cầu Ông Đành, Bình Dương, hồi nhỏ anh đạp xe đạp ngang nhà tôi và ném cái thư vào nhà muốn làm quen với tôi ".

Tự nhiên tôi chợt nhớ ra , hồi xưa cô này nho nhỏ, tóc ngắn, mặt trắng trẻo như con búp bê Nhật Bản. Còn bây giờ thì...à mà thôi, không dám nói tiếp. Chiều tan trường về tôi thường lẻo đẻo đạp xe theo sau hoài, mà búp bê Nhật Bản có thèm để ý đến tui đâu vì tui ốm nhom ốm nhách và đen thui.

Tôi bắt tay ông chồng Mỹ của bà ấy và kể cho ông ta nghe câu chuyện. Ông Mỹ cười muốn té ghế vì chắc chắn người Mỹ chưa bao giờ nghe chuyện cua đào mà chạy ngang nhà và ném thư vào cửa. Ông ta hỏi tôi.

- Vậy bây giờ bạn có muốn đấu súng tay đôi ( duel) với tôi không? Ai thắng sẽ được người đàn bà này.

(Tui đẹp trai chứ tui đâu có ngu), tui trả lời liền.

- Thanks for your offer, but i think you are already the winner , congratulations.

Cả ba chúng tôi cười muốn té ghế luôn.

( Đây là chuyện thật 100% nhe)

Phan: ĐÔI ĐŨA CẢ ( T.Vấn và Bạn Hửu )

                                       Đôi Đũa Cả – Ảnh (Nguồn: 1946.vn)

Tôi lái xe, trên xe cả đám bạn cũ từ hồi nhỏ đi học trường làng, nhà chung xóm; từ khi chưa phân biệt trai gái nên cứ xưng hô mày với tao vô tư. Rồi lớn lên mỗi người một ngã, vận nước lại không may nên lũ trẻ di dân phiêu bạt hơn đời cha ông trước chỉ di cư từ Bắc vào Nam mà thơ Nguyễn Bính trở thành bất hủ với câu, “quê nhà xa lắc xa lơ đó/ ngoảnh lại tha hồ mây trắng bay.” Lũ trẻ mày tao ngày nào bây giờ đổi xưng hô thành ông với bà khi xóm làng đã thành dĩ vãng. Những đứa trẻ quê sau mấy chục năm mới gặp lại những người bạn nhỏ ở một nơi lúc nhỏ cũng không đứa nào biết là Paris. Người bạn thổ địa Paris ngồi phía trước với tôi lái xe để chỉ đường, thật ra cô ấy sang Pháp khi nhỏ nhưng lớn lên đi học bên Đức vì được học bổng, rồi lấy chồng lập nghiệp bên Đức nên trở về Paris ngại lái xe vì đường nhỏ xe đông, lạng lách thấy ớn quá nên bạn tôi nhát tay lái. Bạn bè sau xe không ngớt chuyện ba mươi năm xa cách, những chuyện nghe như cổ tích mà cũng có đứa còn nhớ. Cô bạn hoa tiêu nói với tôi, “tụi mình đã ăn mì vịt tiềm ở quận 13 là ngon nhất Paris rồi, bây giờ ông ghé nhà sách Khai trí. Tôi mua cho mỗi đứa một ổ bánh mì thịt là đủ no sau khi đi thăm bảo tàng, nhà thờ… Xế chiều về nhà ba mẹ tôi ăn ốc sên nướng bơ, uống rượu chát cho đúng Paris. rồi mình về Đức lại. Ông cứ nhậu với thằng em tôi cho đã, nó cũng mong gặp lại ông đã mấy chục năm. Nó bây giờ là đầu bếp của nhà hàng nên nướng ốc khỏi chê. Tôi chỉ cần ra khỏi Paris là lái xe về Đức không thua ông đâu.”

    Đương nhiên tôi nghe lời đầy tớ của nhân dân vì sinh mạng cả đám trong tay tôi nhưng bao tử cả lũ tùy nó bố thí. Tôi vào nhà sách Khai Trí bên Paris rất bồi hồi vì nhớ khi nhỏ đi học ở Sài gòn, chuyện ghé nhà sách Khai Trí không thường như cơm bữa nhưng những hôm không tiền và không bạn thì vào đọc sách cọp chứ biết làm gì cho hết chán cái đời đã không tiền mà bạn cũng không. Ôi tuổi nhỏ tràn về với hai từ “Khai Trí” trên bảng hiệu giữa Paris hoa lệ, nhưng nỗi buồn cũng chóng hiện hữu với những hàng sách đóng bụi thời gian không người mua, người bán cũng không buồn quét váng nhện vì bận bán bánh mì. Khách nườm nượp mua bánh mì chứ không ai mua sách là những quyển gối đầu giường một thuở một thời đã qua. Những tên tuổi đại sư phụ như  Khái Hưng, Nhất Linh, Duyên Anh, Vũ Trọng Phụng nhìn tôi như thằng Xuân Tóc Đỏ tới Paris.

   Bánh mì Khai Trí ở Paris có gì lạ, có gì ngon mà nghe tả đã thèm, “ăn hết ổ bánh mì mà miệng vẫn còn thơm bơ, dư vị ngọt thịt cứ lưu luyến ở cổ họng.” Bạn tôi hơi tròn người từ nhỏ nên tả thức ăn cũng là sở trường. Tôi lạ với bất ngờ người bạn cũ hỏi tôi:

   “Ông còn nhớ đôi đũa cả để xới cơm hồi xưa không?”

   “Làm sao không nhớ, hồi nhỏ tôi ăn đũa cả nhiều hơn ăn cơm. Đừng nói mẹ tôi thương con trai nên hay cho ăn đũa cả, mẹ bà cũng từng cho tôi với thằng anh bà ăn đũa cả phù mình.”

   “Ờ đúng. Anh tôi có kể nghe chuyện đó. Chồng tôi, con tôi, vợ anh tôi, con anh tôi, mọi người cười muốn vỡ bếp nhà bà nội bà ngoại khi nghe anh tôi kể chuyện đó. Mẹ tôi cũng cười và hỏi thăm ông, ‘cái thằng mập con bác Hai ấy, không biết lớn lên có bớt ngang ngược chứ hồi nhỏ thì nó chẳng biết sợ’.”

   “Tôi nhớ về quê cũ, bạn cũ trường xưa, không nhớ bà nhiều như thằng anh bà với thằng em bà cũng là băng đảng của tôi, chúng tôi quậy thật là đáng nể hồi nhỏ. Hôm đó tôi qua nhà bà, định nhờ anh bà đi giúp tôi phục thù thằng Đeo con ông Tư Thắng, bà nhớ không? Tôi lang thang một mình, ngang nhà thằng Đeo, thấy nó vụt chạy từ trong nhà ra đường lộ, má nó rượt đuổi ra tới ngõ, tay còn lăm lăm chổi lông gà, chửi nó om xòm. Nó đứng giữa đường lộ, tuột cái quần xà lỏn của nó xuống tới gối, cố ngoái đầu xem vết chổi lông gà trên mông nó bầm tím cỡ nào mà đau quá vậy ta? Tôi mắc cười quá thì cười, ôm bụng cười khi chú Tám Khỏe đi ngang và nói, ‘má mày đánh bên đây mà coi bên kia thì làm sao thấy hả Đeo?’ Nó ngoái đầu sang mông bên kia, ngoái trẹo xương sườn. Tôi cười nó đau quá nên khùng rồi vì bị đánh bên nào cũng hết biết luôn. Nó nổi điên nên bất thần giộng cho tôi một giộng tá hoả tam tinh. Tôi bỏ chạy là huề vì tôi cười nó thì giộng tôi một giộng là huề rồi, nhưng cơn khùng của nó chưa nguôi, nó rượt tôi, vật tôi xuống đám cỏ trước nhà bác Ba Bò, đập cho tôi một trận rêm mình. Tôi quyết phải phục thù nhưng mình nhỏ hơn nó thì làm sao đánh lại, tôi sang nhà bà nhờ anh bà đi giúp một tay. Tôi nghe mùi sườn chiên sả ớt thơm quá, mà gần trưa ăn cơm rồi nên đói bụng nữa. Tôi theo mùi hương dẫn đường xuống bếp, thấy mẹ bà mới bắc chảo sườn chiên sả ớt xuống khỏi bếp, bác bắc nồi nấu canh lên bếp. Tôi nhón chân đi nhẹ sau lưng nên bác không nghe gì, tôi bưng luôn chảo sườn chiên và chuồn êm lên nhà trên, mới lấp ló ngó ra sân trước xem có ai không để tẩu thoát thì thằng anh bà đi chơi rong cũng đã về nhà vì tới giờ đói bụng. Nó hỏi tôi ‘mày bưng gì đó, thơm quá vậy?’ Tôi nghĩ đến thằng Đeo mới đập cho mình một trận, cần phải ăn sườn chiên muối sả ớt cho lại sức. Bây giờ mà thằng Bình-anh bà đập cho một trận nữa thì tôi chết chắc nên tôi nói, ‘mẹ tao mới chiên sườn muối sả ớt, ngon lắm! Tao định rủ mày ăn để no bụng đi giúp tao trả thù thằng Đeo mới đánh tao.’ Hai thằng tôi bưng nguyên chảo ra bờ mương, ngồi dưới gốc dừa và quên hết sự đời vì quá ngon. Bất thần mẹ bà đi tìm chảo sườn, thấy hai thằng tôi đang ngạo nghễ khinh đời, ăn trộm, ăn cắp mà ăn không cảnh giác, cứ như trời cho ai nấy hưởng. Bác giận quá nên tiện tay đang cầm đũa cả, chắc mới xới nồi cơm chín tới bếp bên kia nên phát hiện ra chảo thịt đã mất. Thế là bác gái vụt thằng anh bà tới tấp vì bác nghĩ nó dám rinh nguyên chảo sườn cho cả nhà ăn thì thật là quá đáng. Nó thì mới trên trời rớt xuống để ăn sườn chiên ai dè ăn đòn phù mình. Hồi nó nói được là tôi cho nó ăn thì bác hiểu ra chuyện, quay sang tôi vụt đũa cả quắn mông tôi, không cần biết con nhà ai.”

   “Sao hồi nhỏ ông gan quá vậy?”

   “Không phải là gan mà là ngu, như con đà điểu vục đầu xuống cát là hết ai thấy mình, đâu có biết là mình hết thấy ai. Tôi nghĩ bưng chảo chạy trốn khỏi mắt mẹ bà thì chảo thịt là của tôi. Tôi nghĩ lúc đó là tôi bị bác gái đánh oan vì lúc tôi lấy bác đâu có thấy! Tôi nghĩ vậy đó. Còn việc tùy cơ ứng biến, gạt anh bà trơn tru là vía nói, vía nào nói tôi cũng không biết chứ tôi nhỏ xíu thì biết lường gạt ai?”

   “Nhưng ông có tin là đôi đũa cả mà mẹ tôi quất ông với anh Bình tôi còn ở trên đời này không?”

   “Khó trả lời bà quá! Vì khả năng tôi bây giờ lý luận là còn cũng được mà không còn cũng được.”

   “Thôi khỏi. Ba mươi năm mới gặp lại ông. Tôi mừng ông đã là một con người không khác gì hồi nhỏ với tính thảo ăn, có ăn là kêu bạn bè. Nhưng cái ngang ngược hồi nhỏ lại không còn mới là may. Bây giờ ông biết điều hơn nhiều. Tôi mừng. Nói cho ông biết, hồi gia đình tôi lặng lẽ trốn đi vượt biên. Ba tôi nói mẹ tôi soạn hành lý gọn nhẹ nhất có thể. Hồi tới đảo, quần áo anh em tôi không đủ mặc, ba tôi tức giận hỏi mẹ tôi, ‘em đem theo đôi đũa cả này để làm gì?’. Mẹ tôi không trả lời được, nhưng ba tôi với đám con đều hiểu là đừng hỏi nữa. Tôi không biết diễn tả gương mặt mẹ tôi nhìn cha tôi. Rồi mọi chuyện đi vào quên lãng khi gia đình tôi được bác tôi bảo lãnh sang Pháp. Ba mẹ tôi đi làm, anh em tôi lớn lên đi học xa từng đứa theo học bổng có được chứ tiền đâu đi học trường mình chọn. Đến Giáng sinh năm đó, anh Bình đưa cô bạn gái về nhà ba mẹ ra mắt, là đánh dấu anh em tôi đã trưởng thành, không lâu tôi đưa ông xã là bạn trai hồi xưa từ bên Đức về nhà bên Pháp ra mắt ba mẹ, lần lượt đến em tôi., đến nhà chỉ còn lại ba mẹ tôi quen sống ở Pháp, không thích qua Đức sống với tôi hay qua Hoà Lan sống với anh tôi, em tôi cũng mong ba mẹ qua Ý sống với vợ chồng nó. Tất cả là không mà theo tôi hiểu là ra nước ngoài, cha mẹ về già không muốn phiền con cái nên có dịp là tôi về thăm ba mẹ, không cần lễ lộc gì hết. Một lần tôi đi công tác bên Bỉ cả tuần, có hai ngày nghỉ giữa kỳ công tác nên tôi vọt qua Pháp thăm ba mẹ. Nhà ba mẹ là nhà tôi dù tôi đã sống riêng bao năm thì suy nghĩ đó vẫn vậy. Tôi không gọi điện thoại trước để ba mẹ tôi được vui bất ngờ. Tôi lái về nhà, đậu xe trước sân rồi lòn tay vô mở cửa rào, nhìn vô cửa sổ, ba tôi đang lim dim trên ghế bành nghe tin tức trên truyền hình chứ mắt có xem đâu; mẹ tôi buông đôi que đan với cuộn len bên cạnh, chắc mỏi mắt. Hai tay mân mê đôi đũa cả, rồi thả mắt nhìn xa xăm bên ngoài khung cửa, không biết nghĩ gì. Tôi thật sự chỉ muốn lặng lẽ biết đời sống ba mẹ mình lúc tuồi già có quá buồn không vì con cái toàn ở xa, nhưng lần đó tôi có cảm giác đôi đũa cả có một sự gì đó với mẹ tôi nên bà không trả lời ba tôi hôm bên đảo, ‘em đem theo đôi đũa cả này làm gì?’ và sao mẹ giữ đến hôm nay đã mấy chục năm như bảo vật, thỉnh thoảng lấy ra lặng lẽ nhìn.

   Tôi quên hết đi để gõ cửa ba tiếng, áp mặt vào kính cửa sổ cho mẹ tôi nhận diện ra mở cửa. Ba tôi thức giấc chập chờn, rất vui khi thấy tôi bất ngờ về thăm ba mẹ. Cuộc vui sum họp bất ngờ tới khuya, ba tôi đi nghỉ trước. Tôi với mẹ dọn dẹp nhà rồi ngồi trò chuyện, tôi cầm đôi đũa cả còn trên ghế mẹ tôi ngồi đan, tôi hỏi, ‘Mẹ, đôi đũa cả này có bí mật gì mà mẹ giữ hoài vậy? Bên trong có hột xoàn không, cho con đi. Giờ có con với mẹ thôi, không ai biết đâu?’ Mẹ tôi cười ra nước mắt với con ngốc này, làm sao bỏ hột xoàn trong thanh tre được, nhưng nó lại qúy hơn hột xoàn. Tôi biết bí mật gần hé lộ nên giả ngoan dụ bà già, Mẹ tôi từ từ kể lai lịch đôi đũa cả, tóm tắt là ông ngoại tôi vót đôi đũa cả đó, làm quà tặng cho con gái đi lấy chồng, ông ngoại dặn mẹ tôi là vợ chồng phải như đôi đũa cả vì đũa ăn cơm là đàn con, nhỡ không may mất đi một đôi, một chiếc thì cũng còn những đôi đũa khác, nhưng đũa cả mất đi một chiếc là gia đình tiêu tan, mất đi một đôi là đàn con mồ côi mồ cút. Làm vợ phải tùy chuyện cứng rắn với chồng để giữ vững gia đình, nhưng cũng có chuyện lờ đi như tạm thời xới nồi cơm với một chiếc đũa cả khi chiếc kia trong thau rửa bát chưa rửa. Tuyệt nhiên không để lạc mất chiếc đũa của đôi đũa cả.   

   Rồi hoạ cộng sản đến miền Bắc, phải di cư. Ông ngoại không thể bỏ mồ mả ông bà mà đi nên chỉ dặn mẹ tôi đem theo đôi đũa cả vào Nam để nhớ lời dặn của bố, không cần đem của cải làm gì cho người ta chú ý, vợ chồng cứ lặng lẽ ẵm con đi người không như đi thăm họ hàng là hy vọng thoát khỏi làng. Đó là lý do mẹ tôi cứ giữ đôi đũa cả như lời trăn trối của ông ngoại để sống với ba tôi tới trọn đời. Mẹ tôi kể tiếp cho tôi nghe, sau lần Giáng Sinh anh Bình tôi kể chuyện ông với anh ấy ăn đũa cả phù mình vì chảo sườn chiên sả ớt. Có hôm anh ấy cũng tiện đường làm ăn, ghé qua nhà thăm ba mẹ, ăn cơm, ngủ lại một đêm. Anh ấy bỗng hỏi đôi đũa cả mẹ đem qua đảo, có còn không? Anh ấy mới nói ra bí mật chuyện gia đình tôi lặng lẽ đi vượt biên như ba mẹ tôi lặng lẽ rời làng đi di cư hồi trước chỉ có ông bà ngoại biết thì ông với thằng Đeo là hai người duy nhất biết gia đình tôi đi vượt biên vì anh Bình có mời ông với thằng Đeo đi nhậu chia tay.”

   “Đúng đó, tôi nghe bà kể chuyện hết nửa xa lộ xuyên lục địa già. Tôi biết nhà bà đi vượt biên chứ thằng Đeo không biết đâu vì hôm đó anh Bình của bà bỗng gọi tôi đi với tao, tôi xách xe đạp theo anh ta mà chưa biết đi đâu, cứ đạp theo thôi. Bỗng anh ta ghé nhà thằng Đeo, gọi nó đi cùng. Ba đứa âm thầm đạp trong trời chạng vạng chiều, rồi Bình bỗng ngoặt tay lái vào quán lòng bò gần bến đò, bà còn nhớ không? Bình nói hôm nay tao có tiền, đãi hai thằng bay một bữa, uống đã mới thôi. Ba thằng uống bia quên thôi dù tôi mới học lớp mười, thằng Đeo chờ đi nghĩa vụ quân sự như anh Bình của bà vì hai tay đó đã xong trung học mà không đậu đại học. Thằng Đeo chỉ nghĩ đơn giản là chúng tôi lớn rồi, không đánh nhau như xưa nữa mà là bạn cùng xóm, bạn cùng trường từ nhỏ nên chia tay nhau hôm nay rồi nó với Bình biết là đi Tây Bắc đánh Trung cộng hay Tây Nam đánh Pôn Pốt. Rồi thằng nào về, thằng nào không, thằng nào thà đừng về còn hơn về báo hại gia đình với tấm thân tàn phế. Nói chung là tâm trạng buồn của bữa nhậu chia tay không biết bao giờ gặp lại nên thằng Đeo uống tới quắc cần câu, gục tại bàn. Anh Bình của bà cứ dặn tôi ở lại phải cắn răng mà nhịn, đừng manh động thiệt thòi chứ không làm được gì đâu! Nhưng hôm sau tỉnh bia tôi nghĩ lại, anh ấy không hề quan tâm tới chuyện đi nghĩa vụ quân sự mà sao chia tay tôi thấm thiết đậm đà tới vậy? Vì anh bà nên tôi cũng gọi là anh khi trò chuyện với bà cho lịch sự chứ bà cũng dư biết tôi với Bình và Đeo vẫn mày tao như hồi nhỏ. Tôi đoán là gia đình bà sắp đi vượt biên, chỉ cần một sáng vào lớp không thấy bà xuất hiện là tôi biết mình chỉ còn việc cầu nguyện cho gia đình bạn mình đi đến nơi, nhưng tôi tuyệt đối không hỏi thăm bà vì Bình đã dặn tôi đừng nói gì với bà về việc ba đứa tôi đi nhậu chia tay. Mọi việc diễn ra đúng y như vậy, chỉ vài hôm sau bà thôi đi học. Nhà bà khoá cửa vài hôm thì hàng xóm bắt đầu cạy cửa hôi của, hàng xóm không tham nhưng không hôi của thì để cho công an lấy thôi. Mất sạch. Thói quen của người xóm mình là cả nhà về quê thăm nội ngoại, hay đi chơi xa vài hôm thì nhờ hàng xóm trông nhà. Còn thời ấy đi không nói, không gởi nhà cho hàng xóm là đi vượt biên chứ đi đâu! Cuối cùng công an biết vì hôi của không người nhà cản trở là gia đình bà đã đang ngoài biển hay đến đảo rồi.”

   “Ông có tin là anh Bình tôi ghé nhà thăm ba mẹ, hỏi đôi đũa cả mà mẹ đã đánh con với thằng Mập nhà bác Hai một trận quá trời vì chảo sườn chiên sả ớt… lúc tối ăn cơm xong thì sáng hôm sau anh ấy đi sớm, mẹ tôi pha cà phê cho anh ấy lái xe tỉnh táo, anh ấy nói với mẹ tôi, ‘ba mẹ làm di chúc để lại tài sản cho mấy đứa em con hết nha, không để cho con gì hết. Con chỉ xin đôi đũa cả. Nhưng khi nghe mẹ tôi kể chuyện ấy, tôi cũng muốn không lấy gì hết, chỉ xin đôi đũa cả.”

Bạn bè sau xe nói cười đã chuyện thì đói bụng, lấy bánh mì ra ăn. Một bạn hỏi, “hai đứa bay phía trước lái xe, nói chuyện gì mà tao nghe đũa cả, đũa cả hoài vậy?” Một bạn khác tiếp lời, “thì tụi nó mua bánh mì đũa cả cho bọn mình ăn nè. Bánh mì gì mà dài như chiếc đũa cả.’ Đến con gái của bạn tôi hỏi bạn của mẹ nó, “cô nói đũa cả là gì vậy?’ Cả xe cười ồ lên, cô bé hỏi tiếp, ‘sao các cô chú cười con?’.”

   Tôi tiếp tục lái, ăn ổ bánh mì baguettes Pháp dài như đũa cả. Giá bán mắc gấp bốn năm lần ổ bánh mì thịt của Việt nam bên Mỹ nhưng chỉ hài lòng ở mỗi điểm ăn hết ổ bánh mì lúc lái xe mà không có vụn bánh rớt xuống quần áo vì vỏ bánh có giòn nhưng không giòn quá đến rơi rớt vụn bánh lúc ăn. Người ta bỏ bơ ngay trong bột bánh mì nên ăn bánh không cũng thơm bơ và béo, thật đáng đồng tiền là chưa kể đến những thịt, bơ bên trong ổ bánh mì mang hương vị Pháp, khác hẳn hương vị Mỹ thường ăn bên đây.

   Các bạn ăn no, thấm mệt đường xa nên tôi lặng lẽ lái xe trên những xa lộ Đức quốc thênh thang như bên Mỹ khi đã trở về Đức. Không còn ai trò chuyện với tôi nên tôi nói tôi nghe mà người ta gọi là suy nghĩ riêng.

   Đôi đũa không thể nói là biểu tượng quốc gia, di sản văn hoá như Trống đồng Ngọc Lữ, đôi đũa bình thường trong đời sống dân dã người Việt như cái muỗng, cái nĩa trên bàn ăn phương tây. Nhưng đôi đũa ngoài giá trị sử dụng trên bàn ăn, tính chất một đôi của đôi đũa được khai thác ý nghĩa ẩn dụ rất phong phú trong ca dao, tục ngữ Việt, nghe ai nói “đừng vơ đũa cả nắm.” người ngoại quốc biết tiếng Việt vẫn cho là một câu vô nghĩa nhưng người Việt chính tông hiểu liền, trong đám cà chớn vẫn có người biết lý lẽ, hiểu phải trái nhưng do một lý do ngoài ý muốn, một hoàn cảnh không thề đứng ngoài mà người đó có mặt trong đám cà chớn.

   Ôi đũa trong ca dao, tục ngữ Việt mang ẩn dụ thâm sâu, lời giáo huấn của tiền nhân thì nhiều vô kể. “Đũa mốc mà chòi mâm son” Khuyên đừng thấy sang bắt quàng làm họ, không ra gì đâu dù xã hội đả kích phân chia giai cấp, tầng lớp nhưng tự thân cuộc sống hình thành giới văn học nghệ thuật không cùng mâm với giới đâm thuê chém mướn được. Đưa thằng giang hồ vặt ngoài bến xe vào bàn sư với sĩ thì nó nói chuyện gì, im lặng cũng không hiểu người ta nói chuyện gì mà không nghe ai chửi thề!

   Ca dao còn đó, “Tôi đã bảo mẹ rằng đừng/ mẹ hấm mẹ hứ mẹ bưng ngay vào/ bây giờ chồng thấp vợ cao/ như đôi đũa lệch so sao cho vừa.” Đôi đũa lệch chiếc cao chiếc thấp thì gắp vẫn được nhưng khó coi quá. Thức ăn là để ăn nhưng đôi đũa gắp cũng cần coi được như câu ca dao nói về đôi đũa chỉn chu, “Đôi ta như đũa trong kho/ không tề, không tiện, không so cũng bằng’; Đôi đũa ta thán duyên phận cũng bẽ bàng thay, “Đôi ta là bạn thong dong/ như đôi đũa ngọc nằm trên mâm vàng/ bởi chưng thày mẹ nói ngang/ cho nên đũa ngọc mâm vàng xa nhau.” Vui buồn, khen chê, oán trách, xưng tụng. đều có thể vận dụng hình ảnh đôi đũa để ẩn dụ, đôi đũa quá quen trong đời sống, đặc biệt là tính chất một đôi không thể tách ra nên chuyện đôi lứa cũng dùng hình ảnh đôi đũa để nói lên tiếng lòng, “Tình mới lớn phải không em rất mỏng/ cách tập tành nào cũng dễ hư hao/ thuở đầu đời cầm đũa thấp cao/ và nâng chén, dĩ nhiên đổ vỡ.” Nguyễn Tất Nhiên thật khéo đưa đôi đũa bình thường trong đời sống vào tình yêu tan vỡ với những câu thơ cũng bình dân như đũa nhưng nỗi đau mộng ước không thành thì to lớn như trời như bể.

    Truyện cổ tích “cây tre trăm đốt” Bụt cho anh Khoai câu thần chú “khắc nhập, khắc xuất” để có cây tre trăm đốt làm quà thách cưới con gái phú ông. Biến ước mơ của anh trai nghèo thành hạnh phúc lứa đôi rất vừa lòng dân dã nên lưu truyền mãi. Đôi đũa thành hình ảnh đôi vợ chồng, hai chiếc đũa luôn đi liền với nhau một cặp như hai vợ chồng đồng tâm hiệp lực sẽ tát cạn biển Đông. Hai vợ chồng mà ta thán “bây giờ chồng thấp vợ cao/ như đôi đũa lệch so sao cho bằng.” là tình duyên trắc trở, nhân duyên tan vỡ.

    Miệng đời tham ăn cũng không vừa, “vợ dại không bằng đũa vênh.” Phải đôi đũa vênh coi như mất ăn bữa tiệc. Miếng ăn là miếng tồi tàn/ không ăn một miếng lộn gan lên đầu nên kẻ tham ăn ví đôi đũa vênh còn tệ  hại hơn cô vợ dại.

   Chuyện đôi đũa không phải di sản văn hoá dân tộc vì cũng nhiều dân tộc dùng đũa ăn cơm như người Việt, nhưng sự gắn bó trong đời sống người Việt với đôi đũa tới chuyện gì cũng có thể mượn đôi đũa để nói đến chuyện một cách ần dụ, đưa ra lời khuyên răn, nhắn nhủ ý tình thật phong phú qua ca dao tục ngữ. Nghĩ lung đến cùng là nghĩ thật, thế hệ tôi có lẽ là thế hệ cuối cùng còn biết đôi đũa cả là đôi đũa dùng để xới cơm, người trong nam nói là bới cơm. Dù đã bao năm xài nồi cơm điện với cái dầm chèo bằng nhựa để bới cơm. Con của bạn tôi hỏi cô chú bạn của mẹ, “đũa cả là gì vậy cô?” Coi như đôi đũa cả đã đi vào dĩ vãng, còn chăng còn trong ký ức thế hệ cuối cùng xới cơm bằng đôi đũa cả. Đôi đũa cả thay lời cha bên người con gái về nhà chồng, lời giáo huấn nhường nhịn trong đạo vợ chồng có lẽ mẹ bạn tôi là người con gái cuối cùng được nhận đôi đũa gia huấn nên bác gái sống để bên mình chết mang theo. Thật vui khi hai người bạn nhỏ là anh em một nhà, là con của bác gái hàng xóm muốn thừa kế đôi đũa gia huấn của ông ngoại hơn tiền của cha mẹ để lại.

   Bỗng thèm ngang xương trên xa lộ Đức quốc, thèm cái cảm giác đau điếng khi bị mẹ phết cho một đũa cả vào mông khi người nói không nghe, cãi ngang, cãi bướng. Đũa cả phết vào bắp tay thì nổi một lằn đỏ như thánh tử đạo ra trận quẹt vệt son uy hiếp quân thù. Đặc biệt đũa cả gõ lên đầu cái cóc, tim muốn khóc nhưng nhoẻn miệng cười vì đau kỳ ngộ hơn roi mây hay chổi lông gà, chổi chà đánh như gãi ngứa mấy thằng lì như trâu thì nhằm nhò gì.

   Viết bao năm rồi bỗng duyên cớ gì trưa nay đọc lại, mưa tháng sáu ngoài trời khơi nguồn nhớ mênh mang. Không biết bác gái bên Paris còn hay đã mất như mẹ tôi khuất núi lâu rồi. Đôi đũa cả nhà tôi đã hoá kiếp về đâu? Khi tôi không còn ở nhà với gia đình thì đôi đũa cả vẫn còn trong những bữa cơm về thăm nhà, thăm mẹ. Tôi xa xứ, mẹ mất, những đau buồn đọng lại hình ảnh đôi đũa cả gắn liền với tuổi thơ lì lợm, nghịch ngợm. Đôi đũa cả nhà bạn mà tôi đã từng được bác gái cho ăn phủ phê phù mình phù mẩy nay thuộc về bạn Bình hay em gái anh ta? Vật tầm thường trong đời sống cũng mang một ý nghĩa vô giá với người có tâm, lòng thành kính với, mang ơn tiền nhân không vô tâm như cái nồi cơm điện hư cái này mua cái khác, cái vá bới cơm bằng nhựa như cái dầm chèo, người ta còn làm hột hột nổi cộm lên bề mặt để bới cơm không dính. Thương lời mẹ dạy trước khi xới nồi cơm phải nhúng đôi đũa cả vào nước cho không dính, không nhớ nên nghe cái cóc đũa cả gõ lên đầu. Thèm quá mẹ ơi, thèm nỗi đau tuổi thơ đã mất, mẹ ở trên trời có biết.

PHAN